Հետազոտողները համեմատել են մրջյունների 163 տեսակների գենոմները և վերակազմել շարժական ԴՆԹ-ի ակտիվության հնագույն բռնկումները՝ կապ գտնելով մրջյունների խոշոր խմբերում հետագայում հազարավոր տեսակների առաջացման հետ։
Մրջյունների 163 տեսակների գենոմները համեմատած հետազոտողները պարզել են, որ ավելի շատ «ցատկող գեներ»՝ ԴՆԹ-ի տեղաշարժվելու և ինքնապատճենվելու ունակ հատվածներ ունեցող խմբերը, որպես կանոն, այսօր նաև ավելի շատ տեսակներ ունեն։ ScienceDaily-ում ներկայացված ուսումնասիրությունն առաջարկում է մրջյունների տեսակային բազմազանության հնարավոր գենետիկական բացատրություն, սակայն չի ապացուցում, որ այդ բազմազանության պատճառն են ԴՆԹ-ի այդ հատվածները։
Միջազգային հետազոտությունը ղեկավարել է Մյունստերի համալսարանի Էվոլյուցիայի և կենսաբազմազանության ինստիտուտի հետազոտող Լուկաս Շրադերը։ Աշխատանքը հրապարակվել է Science Advances ամսագրում։ Ամբողջ աշխարհում այսօր կա մրջյունների ավելի քան 15 000 տեսակ, ինչը նրանց դարձնում է հասարակական միջատների ամենամեծ ընտանիքը։
Ցատկող գեները, որոնք գիտականորեն կոչվում են տրանսպոզոններ, կարող են տեղաշարժվել գենոմի՝ օրգանիզմի գենետիկական նյութի տարբեր հատվածներ և ստեղծել իրենց լրացուցիչ պատճենները։ Այդ ակտիվությունը կարող է գենետիկական փոփոխականություն առաջացնել, որի վրա կարող է ազդել էվոլյուցիան։
Գիտնականները ժամանակին այդ տարրերը հիմնականում համարում էին գենետիկական մակաբույծներ, քանի որ դրանք կարող են բազմանալ՝ առանց տեր օրգանիզմին ակնհայտ օգուտ բերելու, իսկ դրանց ակտիվությունը երբեմն կարող է նպաստել հիվանդությունների առաջացմանը։ Մրջյունների ուսումնասիրությունը, սակայն, քննում է նաև, թե ինչպես դրանք կարող էին նպաստել էվոլյուցիոն փոփոխություններին։
Ուսումնասիրված մրջյունները ներկայացնում էին այսօր պահպանված 16 ենթաընտանիքներից 12-ը։ Համեմատելով նրանց գենոմները՝ հետազոտողները վերակազմել են վերջին 100 միլիոն տարիների ընթացքում տրանսպոզոնների ակտիվության փոփոխությունները։
ԱՄՆ առողջապահության ազգային ինստիտուտների և ՆԱՍԱ-ի մրցույթը նպատակ ունի բարելավել դեղերի անվտանգության լաբորատոր մոդելներում չափումները․ հայտերի ընդունումը նախատեսվում է սկսել 2026 թ․ դեկտեմբերի 15-ին։
2 րոպե
Մոտ 66 միլիոն տարի առաջ աստերոիդի հարվածը և դրան հաջորդած զանգվածային անհետացումը հնարավորություն են ստեղծել վերապրած կենդանիների էվոլյուցիայի և տարածման համար։ Թիմի վերակազմած պատկերի համաձայն՝ մոտավորապես այդ ժամանակ՝ վաղ պալեոգենում, մրջյունների մի քանի խոշոր տոհմաճյուղերում ցատկող գեների ակտիվության առանձին բռնկումներ են տեղի ունեցել։ Այդ ենթադրվող բռնկումներից հետո տոհմաճյուղերում հազարավոր տեսակներ են առաջացել։
Շրադերը տրանսպոզոնները համարում է գենետիկական մեխանիզմ, որը կապում է շրջակա միջավայրի կտրուկ փոփոխությունները մրջյունների հետագա տեսակային բազմազանության հետ։ Վերակազմված հաջորդականությունը ցույց է տալիս պատմական կապ, սակայն չի ապացուցում, որ աստերոիդն ակտիվացրել է այդ տարրերը կամ դրանց ակտիվությունն առաջացրել է նոր տեսակներ։
Հետազոտողները կապ են գտել նաև ցատկող գեների և քիմիական հաղորդակցությանը մասնակցող գենային ընտանիքների, հատկապես հոտառական ընկալիչների գեների բազմացման միջև։ Հոտառական ընկալիչները հայտնաբերում են հոտերը։ Մրջյունները քիմիական ազդանշաններն օգտագործում են կողմնորոշվելու, իրենց գաղութի անդամներին ճանաչելու և գործողությունները համակարգելու համար։
Թիմը ենթադրում է, որ ցատկող գեները կարող էին նպաստել այդ զգայական համակարգերի ընդլայնմանը՝ հնարավոր է՝ բարելավելով քիմիական ազդանշանները հայտնաբերելու և մեկնաբանելու մրջյունների կարողությունը։ Հոտառության և հաղորդակցության բարելավումը մնում է գենոմում հայտնաբերված կապի ենթադրվող, այլ ոչ թե ապացուցված հետևանք։
Ծրագիրը միավորում է ազգային լաբորատորիաների, համալսարանների և արդյունաբերական գործընկերների։ Նախատեսվում է ստեղծել սենսորներով հագեցած փորձարկման հարթակ և ինքնակարգավորվող փորձնական արտադրագծեր։
2 րոպե
Փոշուց կազմված գոյացությունը, որը նախկինում տեսանելի էր միայն ինֆրակարմիր ջերմային ճառագայթմամբ, երևում է նաև անդրադարձած աստղային լույսի ներքո։ Դա թույլ է տալիս հետազոտել դրա՝ բախման հետևանքով առաջացած լինելու վարկածը։
4 րոպե
