Շրջակա միջավայրի նախարարության պաշտոնյա Ոսկեհատ Գրիգորյանի խոսքով՝ կենտրոնը կմիավորի մասնագիտական փորձը՝ օգնելով երկրներին պահպանվող տարածքներից դուրս կիրառել բնության պահպանության գործող չափանիշները։
Շրջակա միջավայրի նախարարության պաշտոնյա Ոսկեհատ Գրիգորյանի խոսքով՝ Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի 17-րդ համաժողովի՝ COP17-ի Հայաստանի նախագահությունը սկսել է տարածքային պահպանության այլ արդյունավետ միջոցառումների համաշխարհային կենտրոնի նախաձեռնությունը։ Այն կօգնի երկրներին ճանաչել պահպանվող տարածքներից դուրս պահպանության արդյունավետ միջոցառումները։
Գրիգորյանը ղեկավարում է Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարության բնության հատուկ պահպանվող տարածքների և կենսաբազմազանության քաղաքականության վարչությունը։ Հոկտեմբերի 28-ին «Արմենպրես»-ում հրապարակված հարցազրույցում նա ասել է, որ կենտրոնը կմիավորի երկրներին ու կազմակերպություններին, ավելի հասանելի կդարձնի առկա մասնագիտական փորձը և կօգնի հետևողականորեն կիրառել համաձայնեցված չափանիշները, այլ ոչ թե նոր չափորոշիչներ կստեղծի։
Նախաձեռնությունը հիմնված է Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի շրջանակում 2018-ին ընդունված՝ տարածքային պահպանության այլ արդյունավետ միջոցառումների ճանաչման չափանիշների և 2022-ի դեկտեմբերին համաձայնեցված Կունմին-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակի վրա։ Վերջինս ներառում է պահպանության՝ մինչև 2030 թվականը սահմանված նպատակ, որի իրագործմանը կարող են նպաստել չափանիշներին համապատասխանող միջոցառումները։
Տարածքային պահպանության այլ արդյունավետ միջոցառումները (OECM) վերաբերում են պահպանվող տարածքներից դուրս գտնվող սահմանված տարածքներին, որոնց կառավարումն ապահովում է կենսաբազմազանության՝ կենդանի օրգանիզմների բազմազանության տևական պահպանումն իր բնական միջավայրում։ Ի տարբերություն պահպանվող տարածքների՝ այս տարածքների հիմնական նպատակը պարտադիր չէ, որ պահպանությունը լինի։
2018-ի չափանիշներով՝ տարածքը պետք է գտնվի ճանաչված պահպանվող տարածքների համակարգից դուրս, ունենա կառավարման համակարգ և արդյունավետ լինի կենսաբազմազանության երկարաժամկետ պահպանության համար։ Պահանջվում է նաև պահպանել էկոհամակարգերի գործառույթներն ու ծառայությունները, օրինակ՝ ջրի մատակարարումը, և հարգել մշակութային, հոգևոր, սոցիալ-տնտեսական ու տեղական նշանակություն ունեցող այլ արժեքները։
Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարության խոսքով՝ երկրները փոխարինել են Կոլումբիային և Գերմանիային մի գործընկերության ղեկավարությունում, որն օգնում է երկրներին իրականացնել կենսաբազմազանության ազգային ծրագրերը։
2 րոպե
Գրիգորյանն ասել է, որ անտառները, գյուղատնտեսական լանդշաֆտներն ու ձկնորսական տարածքները կարող են նման արդյունք ապահովել, նույնիսկ եթե պահպանությունը դրանց կառավարման հիմնական նպատակը չէ։ Դրանց ճանաչումը կախված է չափանիշներին համապատասխանելուց։ Երկրները տարածքները գնահատելիս բախվում են տեխնիկական ու ինստիտուցիոնալ դժվարությունների, կանոնները տարբեր կերպ են մեկնաբանում և ուղեցույցներից ու փորձագետների աջակցությունից օգտվելու անհավասար հնարավորություններ ունեն։
Գլոբալ շրջանակի 3-րդ թիրախը նախատեսում է մինչև 2030 թվականն ամբողջ աշխարհում պահպանել կամ պաշտպանել ցամաքային և ներքին ջրային տարածքների առնվազն 30%-ը, ինչպես նաև ծովային ու առափնյա տարածքների առնվազն 30%-ը։ Չափանիշներին համապատասխանող տարածքային պահպանության այլ արդյունավետ միջոցառումները կարող են պահպանվող տարածքների հետ միասին հաշվառվել այդ նպատակին հասնելու համար։ Կոնվենցիայի քարտուղարության ուղեցույցը պահանջում է հարգել բնիկ ժողովուրդների և տեղական համայնքների իրավունքները, այդ թվում՝ նրանց տարածքներին վերաբերող որոշումների համար ստանալ նրանց ազատ, նախնական և տեղեկացված համաձայնությունը։ Տարածքների ներկայիս օգտագործումը կարող է շարունակվել, եթե այն կայուն է և համահունչ պահպանության նպատակներին։
Գրիգորյանն ասել է, որ կենտրոնը կգործի COP17-ի նախագահության ղեկավարությամբ՝ Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի քարտուղարության, ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) և Բնության պահպանման համաշխարհային միության (IUCN) հետ համագործակցությամբ։ Կենտրոնի նախատեսվող գործնական ներդրումն է երկրներին ու կազմակերպություններին կապել առկա գիտելիքի, ուղեցույցների և փորձագիտական աջակցության հետ՝ տարածքային պահպանության այլ արդյունավետ միջոցառումները ճանաչելու և գնահատելու համար։
COP17-ի ծրագրում կենտրոնի մեկնարկին նվիրված նախարարական միջոցառումը նախատեսված է հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 15:00-ից 16:30-ը։ Ֆինանսավորումը, կենտրոնի գործունեության առանձին ժամանակացույցը և պահպանության չափված արդյունքները դեռ հստակեցված չեն։
Խոսելով նախագահության բոլոր նախաձեռնությունների մասին՝ Գրիգորյանն ասել է, որ COP17-ից հետո ակնկալվում են կառավարման և աշխատանքային մեխանիզմների հաստատում, ծրագրերի մշակում, ինչպես նաև տեխնիկական ու քաղաքական քննարկումներ։ Երկրների կարիքներին հարմարեցված աջակցությունը կախված կլինի առկա գործընկերներից ու միջոցներից։ Առաջընթացը կվերահսկվի ազգային հաշվետվությունների և աշխատանքային ծրագրերի միջոցով, իսկ արդյունքները նախատեսվում է ներկայացնել COP18-ում։
Շրջակա միջավայրի նախարար Համբարձում Մաթևոսյանի խոսքով՝ երևանյան նախաձեռնությունը նպատակ ունի համախմբել լեռնային երկրներին, որպեսզի պահպանության խնդիրներն ընդգրկվեն ազգային ծրագրերում և բյուջեներում։
2 րոպե
Հայաստանում ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության համաժողովի պաշտոնյաներն ու կրթության ոլորտի ներկայացուցիչները քննարկում են ծրագրի նախագիծ, որը նպատակ ունի կրթությունը կապել բնության գործնական պահպանության հետ։
3 րոպե
