Հայաստանը 2026 թ. Գլոբալ ինովացիոն ինդեքսում պահպանել է 59-րդ տեղը


Հայաստանի ընդհանուր դիրքը չի փոխվել, իսկ ինդեքսի երկու ենթաբաժիններն էլ բարելավվել են մեկական տեղով։ Երկիրը բարձր ցուցանիշներ ունի աշխատանքի արտադրողականության աճի և ստեղծարար ապրանքների արտահանման մասով, սակայն վերջին տեղերից է կրթության ծախսերի և համալսարանների ու բիզնեսի միջև կապերի ուղղությամբ։
Հայաստանը 139 տնտեսությունների շարքում զբաղեցրել է 59-րդ տեղը «Գլոբալ ինովացիոն ինդեքս 2026»-ում՝ պահպանելով նախորդ տարվա դիրքը։ Մտավոր սեփականության համաշխարհային կազմակերպությունը (WIPO) ամեն տարի հրապարակում է այս ինդեքսը։ WIPO-ն ընթացիկ տարվա զեկույցը հրապարակեց սեպտեմբերի 29-ին, իսկ տվյալները տարածեց How2B տեխնոլոգիական հարթակը։
Ինդեքսն ունի երկու ենթաբաժին․ մեկը չափում է ինովացիոն արդյունքը, այսինքն՝ փաստացի ցուցանիշները, մյուսը՝ ինովացիոն ներդրանքը, այսինքն՝ նորարարությանն աջակցող պայմանները։ Հայաստանը 52-րդն է արդյունքի, իսկ 77-րդը՝ ներդրանքի մասով, և երկու ենթաբաժիններում էլ բարձրացել է մեկական տեղով նախորդ տարվա համեմատ։ Այս տարբերությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանն ավելի բարձր դիրք ունի փաստացի արդյունքներով, քան դրանց հիմքում ընկած պայմաններով։
Միջինից բարձր եկամուտ ունեցող 35 տնտեսությունների շարքում Հայաստանը զբաղեցրել է 10-րդ տեղը, իսկ WIPO-ի Հյուսիսային Աֆրիկայի և Արևմտյան Ասիայի 18 տնտեսությունների խմբում՝ 9-րդը։ Հարևան երկրներից Թուրքիան ընդհանուր վարկանիշում 45-րդն է, Վրաստանը՝ 57-րդը, Իրանը՝ 81-րդը, Ադրբեջանը՝ 85-րդը։
Հայաստանի ամենաբարձր առանձին ցուցանիշը 3-րդ տեղն է աշխատանքի արտադրողականության աճով, որը չափում է աշխատողների արտադրած արդյունքի ծավալը։ WIPO-ն այս ցուցանիշը հաշվարկել է 2021–2025 թվականների միջին տարեկան աճով, որը կազմել է մոտ 6%։ Հայաստանը նաև 7-րդն է ստեղծարար ապրանքների արտահանման՝ ընդհանուր առևտրում ունեցած մասնաբաժնով։
Տեխնոլոգիական ոլորտի հետ կապված երկու ցուցանիշներով Հայաստանը երկուսում էլ 17-րդն է։ Առաջինը վերաբերում է տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների (ՏՀՏ) ծառայությունների արտահանմանը և չափում է հեռահաղորդակցության, համակարգչային ու տեղեկատվական ծառայությունների մասնաբաժինը երկրի ընդհանուր առևտրում։ Երկրորդը վերաբերում է բջջային հավելվածների ստեղծմանը՝ հաշվի առնելով երկրում տեղակայված մշակողների հավելվածների համաշխարհային ներբեռնումները՝ համադրված տնտեսության չափի հետ։ Այսպիսով, ցուցանիշը չի արտացոլում պարզապես ստեղծված հավելվածների քանակը։
Ինդեքսն իր ցուցանիշները խմբավորում է յոթ հիմնական բաժնում, որոնք WIPO-ն անվանում է հենասյուներ։ Հայաստանի լավագույն հենասյունը «Ստեղծարար արդյունք» բաժինն է, որտեղ երկիրը 47-րդից բարձրացել է 45-րդ տեղ։ Բարելավում է գրանցվել նաև ևս երեք հենասյունում։ «Գիտելիքի և տեխնոլոգիական արդյունք» բաժնում՝ 65-րդից 60-րդ տեղ, «Ենթակառուցվածքներ» բաժնում՝ 78-րդից 70-րդ, իսկ «Շուկայի զարգացվածություն» բաժնում՝ 83-րդից 80-րդ։
Վերլուծություն
Հայաստանի ամենացածր ցուցանիշները վերաբերում են կրթությանը և գիտության ու բիզնեսի համագործակցությանը։ Կրթության պետական ծախսերի՝ համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) նկատմամբ հարաբերակցությամբ երկիրը 122-րդն է։ Համալսարանների և ընկերությունների միջև հետազոտությունների ու մշակումների ոլորտում համագործակցությամբ Հայաստանը 120-րդն է․ այս ցուցանիշը հիմնված է հարցման արդյունքների, այլ ոչ թե ծախսերի կամ արտադրանքի տվյալների վրա։
Այս թույլ ցուցանիշները վերաբերում են կրթությանը և գիտության ու բիզնեսի համագործակցությանը։ «Մարդկային կապիտալ և հետազոտություններ» հենասյունը, որն ընդգրկում է կրթության և գիտության ուղղությունները, իջել է 91-րդից 99-րդ տեղ, մինչդեռ զեկույցում գրանցվել է բարելավում ևս չորս հենասյունում։ Հայաստանը բարձր ցուցանիշներ ունի արտադրողականության աճով և տեխնոլոգիական արտահանմամբ, այդ թվում՝ 3-րդ տեղ արտադրողականության աճով և 17-րդ տեղ ՏՀՏ արտահանմամբ և հավելվածների ստեղծմամբ, մինչ «Մարդկային կապիտալ և հետազոտություններ» հենասյունն իջել է 99-րդ տեղ։
7 րոպե

Airbnb-ի աշնանային թարմացումն ավելացնում է AI որոնում, որն աշխատում է մուտքագրված կամ արտասանված հարցումների հիման վրա։ Ավելանում են նաև հավելվածում մատուցվող ծառայություններ և ձեր ծանոթների ուղևորությունների քարտեզ։ Գործադիր տնօրեն Բրայան Չեսկին AI որոնումն անվանեց վաղ, առաջին քայլ։
2 րոպե

Գլխավոր տնօրեն Գրեյսի Չենն ասել է, որ բորսան նախ օգտագործել է պաշտպանության հիմնադրամը՝ վտանգված դրամապանակների կորուստները ծածկելու համար, ապա այն համալրել է ընկերության պահուստներից։
1 րոպե
Ուղղում ·
Հայերեն տեքստում շտկվել են ուղղագրական և կետադրական սխալներ։