Հայաստանի կառավարությունը հավանություն է տվել մարտական վնասների հատուցումն ընդլայնող նախագծերին

Հայաստանի կառավարությունը 2026 թվականի հոկտեմբերի 22-ին հավանություն է տվել օրինագծերի, որոնցով առաջարկվում է զինծառայողների վնասների հատուցումը տարածել նաև 1998–2007 թվականների մարտական գործողությունների հետևանքով մահվան և վնասվածքների՝ սահմանված պայմաններին համապատասխանող դեպքերի վրա։ Օրինագծերն ընդունվելու դեպքում հատուցման համակարգում կընդգրկվեն նաև վնասվածքներ ստացած այլ զինծառայողներ և զոհվածների ընտանիքներ։

Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ գործող օրենքը վերաբերում է 2017 թվականի հունվարի 1-ից հետո մարտական գործողությունների հետևանքով պատճառված վնասներին։ Հատուցում տրամադրող հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի որոշումներով ամսական աջակցությունն արդեն տարածվել է 2008–2016 թվականների դեպքերի վրա։ Առաջարկվող ընդլայնումը կներառի ավելի վաղ ժամանակահատվածի շահառուների։

Ովքեր կկարողանան հատուցում ստանալ

1998 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2007 թվականի դեկտեմբերի 31-ը տեղի ունեցած մահվան և վնասվածքների դեպքերով հատուցում ստանալու համար կպահանջվի ունենալ համապատասխան պարգևավճարի իրավունք։ Պետք է նաև հաստատվի, որ վնասը համապատասխանում է մարտական գործողությունների հետևանքով պատճառված վնասի հատուցման պայմաններին։ Առաջարկն ինքնաբերաբար չի տարածվի այդ տարիներին զինվորական ծառայության ընթացքում մահվան կամ վնասվածքի բոլոր դեպքերի վրա։

Հիմնավորման համաձայն՝ հաշմանդամության պատճառների նախկին դասակարգումները թույլ չեն տալիս ուղղակիորեն տարանջատել մարտական գործողությունների հետևանքով պատճառված վնասը զինվորական պարտականությունները կատարելիս ստացած վնասից։ Սա բարդացնում է 1998–2007 թվականների դեպքերը որպես հատուցման ենթակա ճանաչելը։

Փաստաթղթերի բացակայության դեպքում առաջարկը թույլ կտա վնասի կապը մարտական գործողությունների հետ հաստատել պետական մի քանի մարմինների մասնակցությամբ միջգերատեսչական հանձնաժողովի եզրակացությամբ՝ կառավարության սահմանած կարգով, կամ դատական կարգով։

Ամսական վճարումներ՝ առանց միանվագ գումարի

1998–2016 թվականների՝ հատուցման ենթակա դեպքերի համար նախագծով առաջարկվում է 20 տարվա ընթացքում կատարել ամսական հավասար վճարումներ՝ 2017 թվականի հունվարի 1-ից հետո տեղի ունեցած դեպքերի համար սահմանված չափերով։ Այդ ավելի վաղ դեպքերի համար միանվագ գումարի վճարում չի նախատեսվում։

Առաջարկով կփոխվի նաև վճարումների ֆինանսավորման կարգը։ 2008–2016 թվականների դեպքերով ներկայում տրամադրվող ամսական աջակցությունը ներառում է պետական բյուջեից վճարվող զինվորական կենսաթոշակներն ու պարգևավճարները և Զինծառայողների ապահովագրության ազգային հիմնադրամի լրավճարները։ Նախագծով առաջարկվում է 1998–2016 թվականների՝ հատուցման ենթակա դեպքերով ամսական հատուցումն ամբողջությամբ ֆինանսավորել հիմնադրամի միջոցներից։

Հատուցման շրջանակն ընդլայնելու համար օրինագծերը դեռ պետք է օրենք դառնան։ Կառավարության հավանությունն ինքնին ուժի մեջ չի դնում շահառու դառնալու առաջարկվող պայմանները։