Հայաստանը ժառանգության հայտեր է ներկայացրել 1999-ին և 2004-ին


Կրթության նախարար Ժաննա Անդրեասյանը նոյեմբերի 19-ին խորհրդարանում ասել է, թե Հայաստանը շուրջ 30 տարի Համաշխարհային ժառանգության հայտեր չի ներկայացրել։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի տվյալների ուսումնասիրությունն այլ պատկեր է բացահայտել։
Հայաստանը 1999-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության երկու նոր հայտ և ընդլայնման դիմում է ներկայացրել, իսկ 2004-ին՝ Գնիշիկաձորի մշակութային լանդշաֆտի հայտը։ Այդ մասին վկայում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական տվյալները, որոնք ուսումնասիրել է CivilNet-ի փաստերի ստուգման թիմը։ Արդյունքները հակասում են կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանի՝ Ազգային ժողովում արած հայտարարությանը, թե Հայաստանը շուրջ 30 տարի հայտեր չի ներկայացրել։
Երկիրը նախ պետք է հուշարձանը գրանցի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկում, որից հետո միայն կարող է ամբողջական հայտ ներկայացնել։ Այն հիմնական ցանկում ընդգրկելու մասին առանձին որոշում է կայացնում Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեն։
Անդրեասյանը պատասխանում էր «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության քարտուղար Արթուր Հովհաննիսյանի հարցին, թե արդյոք Հայաստանը 2000-ից ի վեր հայտեր չի ներկայացրել։ Այնուհետև Հովհաննիսյանն ասել է, թե նախկին իշխանությունները 30 տարի շարունակ նույնիսկ մեկ դիմում չեն ուղարկել։ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Լիլիթ Գալստյանն առարկել է՝ հիշեցնելով 1996-ին և 2000-ին ցանկում ընդգրկված հայկական հուշարձանների մասին։
Գալստյանին պատասխանելիս Անդրեասյանն իր նշած 29 տարին հիմնավորել է նախնական ցանկի տվյալներով՝ ասելով, որ ավելի վաղ գրանցումներն արվել են 1995-ին, իսկ հաջորդները՝ այդ ընդմիջումից հետո։ Նա նաև ասել է, որ Հայաստանը նախորդ երեք տարիներին չորս հայտ է ներկայացրել։ CivilNet-ն ուսումնասիրության ընթացքում հայտնաբերել է 2024–2026-ին նախնական ցանկում արված չորս նոր գրանցում։

CivilNet-ի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ ներկայիս նախնական ցանկը չի արտացոլում ամբողջական հայտերի ամբողջ պատմությունը։ Հետևաբար, ցանկում գրանցումների ամսաթվերով հնարավոր չէ պարզել, թե Հայաստանը երբ է վերջին անգամ ամբողջական հայտ ներկայացրել։
Երկու նոր հայտերից մեկը վերաբերում էր Էջմիածնի Մայր տաճարին ու եկեղեցիներին և Զվարթնոցի տաճարին, մյուսը՝ Գեղարդի վանքին և Ազատ գետի վերին հովտին։ Երկուսն էլ հաստատվել են 2000-ի դեկտեմբերին։ Հայաստանը 1995-ին ներկայացրել է Հաղպատի և Սանահինի վանքերն ընդգրկող հայտ, սակայն 1996-ին ցանկում գրանցվել է միայն Հաղպատը։ Իսկ ընդլայնման արդյունքում Հաղպատի վանքի՝ ցանկում արդեն գրանցված հուշարձանին ավելացվել է Սանահինի վանքը։
Կոմիտեն 2005-ին որոշել է Գնիշիկաձորի մշակութային լանդշաֆտը ներկայացված տեսքով ցանկում չընդգրկել։ Հաստատված երեք հուշարձանները շարունակում են մնալ Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Հայաստանի ներկայիս նախնական ցանկում 8 գրանցում կա։ Ավելի վաղ գրանցվածներն են Դվինի հնագիտական վայրը, Երերույքի բազիլիկան և հնագիտական վայրը, Նորավանքի վանքն ու Ամաղու գետի վերին հովիտը, ինչպես նաև Տաթևի և Տաթևի Անապատի վանքերը՝ Որոտան գետի հովտի հարակից տարածքներով։
| Տարի | Հուշարձան |
|---|---|
| 2024 | Տիրինկատարի վիշապաքարերը և մշակութային լանդշաֆտը |
| 2025 | Գառնիի հնագիտական համալիրը և «Քարերի սիմֆոնիա» բնության հուշարձանը, Երևանի ուրարտական ժառանգությունը |
| 2026 | Արենի-1 քարանձավը |
Արմենպրեսը նոյեմբերի 6-ին հաղորդել է, որ Անդրեասյանի խոսքով՝ Հայաստանը նախատեսում է մինչև 2031 թվականը նախնական ցանկում ընդգրկել ևս հինգ հուշարձան կամ հուշարձանախումբ։ Աշխատանքներ են տարվում պատմական Արտաշատի և Սյունիքի ժայռափոր բնակավայրերի հայտերի մշակման ուղղությամբ, նախատեսվում է առաջադրել նաև հայկական ամրոցներից մեկը։ Նախարարի խոսքով՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում ընդգրկումը կարող է միջազգային ճանաչում և հուշարձանների կառավարումը բարելավելու հնարավորություն տալ, քանի որ կարևոր պայմաններից է հուշարձանների պատշաճ կառավարման համակարգի առկայությունը։
Վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած ընթացիկ գներով ցուցանիշները նախորդ տարվա համեմատ բարձր են, հայտնի է նաև մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն։
1 րոպե

Նորանշանակ դեսպանը փոխարինում է Գուրգեն Արսենյանին, որին նախագահ Վահագն Խաչատուրյանն առանձին հրամանագրով հետ է կանչել։
1 րոպե

Կարեն Մուրադյանի՝ խաղավերջում խփած հաղթական գոլի շնորհիվ գործող չեմպիոնն առաջատար «Նոա» ֆուտբոլային ակումբից հետ է մնում ընդամենը երկու միավորով։ «Շիրակն» էլ 3–0 հաշվով հաղթել է «Գանձասարին», իսկ տուրի մնացած հանդիպումները նախատեսված են հանգստյան օրերին։
1 րոպե