Պատգամավորները Հայաստան–ԱՄՆ համաձայնագիրը հաստատել են 63 կողմ և 32 դեմ ձայներով, ձեռնպահներ չեն եղել։ Այն նախատեսում է Հայաստանի տարածքով կապեր Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև, իսկ ուժի մեջ կմտնի երկու երկրների ներքին ընթացակարգերի ավարտը հաստատելուց հետո։
Հայաստանի Ազգային ժողովը 2026 թվականի հոկտեմբերի 28-ին վավերացրել է Հայաստանի և ԱՄՆ-ի միջև «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» նախագծի (ԹՐԻՓՓ) վերաբերյալ ռազմավարական համագործակցության շրջանակային համաձայնագիրը, հայտնել է իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը մոտ Civic.am կայքը։ Կուսակցության խաղաղության օրակարգի առանցքում Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագիրն ու Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորումն են։
| Դիրքորոշում | Ձայներ |
|---|---|
| Կողմ | 63 |
| Դեմ | 32 |
| Ձեռնպահ | 0 |
Շրջանակային համաձայնագիրը հաջորդում է 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Հայաստանի վարչապետի և Ադրբեջանի նախագահի ստորագրած համատեղ հռչակագրին, որի ստորագրմանը վկա է եղել ԱՄՆ-ի նախագահը։ 2026 թվականի մայիսի 26-ով թվագրված համաձայնագրի տեքստում հիշատակվում է նաև հունվարի 13-ի առանձին համատեղ հայտարարությունը, որով հայտարարվել էր ԹՐԻՓՓ-ի իրականացման շրջանակի մասին։ Խորհրդարանի վավերացրած համաձայնագրի կողմերն են Հայաստանն ու ԱՄՆ-ը։
Փորձագետի գնահատմամբ՝ 2022-ից Շիկահողում 60 հեկտար անտառ է հատվել՝ դիրքեր ու ճանապարհներ կառուցելու համար։ Հարակից դաշտերում գյուղատնտեսական աշխատանքները փաստացի դադարել են։ Հայաստանի իշխանությունները տարածքային խնդրի լուծումը տեսնում են սահմանազատման մեջ։
2 րոպե
Համաձայնագիրը հաստատում է Հայաստանի լիակատար ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունն ու իրավազորությունը նախագծերի իրականացման տարածքների նկատմամբ։ Հայաստանը պահպանում է սահմանների, մաքսային և միգրացիոն վերահսկողության ու իրավապահ գործունեության լիազորությունները, ինչպես նաև յուրաքանչյուր սահմանային անցակետում ֆիզիկական ներկայություն ունենալու իրավունքը։ Հայաստանի և զարգացման ընկերության փոխադարձ համաձայնությամբ մասնավոր օպերատորները սահմանին կմատուցեն հաճախորդների հետ անմիջական շփում պահանջող ծառայություններ։
Հայաստանն ու ԱՄՆ-ը նշում են, որ նախագիծը նպատակ ունի բարելավելու Հայաստանի ներքին և միջազգային կապերը, երկու երկրների համար շուկաներ բացելու և կառուցման ու շահագործման ընթացքում հայաստանյան ընկերությունների համար հնարավորություններ ստեղծելու։ Դրանք շրջանակային համաձայնագրի նպատակներն են, ոչ թե խորհրդարանական քվեարկության արդյունքները։
Շրջանակային համաձայնագիրը նախատեսում է Հայաստանում հիմնել ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման ընկերություն։ Դրա ամերիկյան բաժնետերը՝ ԹԶԸ ԱՄՆ-ը, կհիմնադրվի Դելավեր նահանգում և ամբողջությամբ կպատկանի ԱՄՆ-ի պետական գործակալություն հանդիսացող Միջազգային զարգացման ֆինանսական կորպորացիային։
| Բաժնետեր | Բաժնեմաս |
|---|---|
| ԹԶԸ ԱՄՆ | 74%՝ վերահսկիչ |
| Հայաստան | 26% |
Ընկերության հիմնադրումից և յուրաքանչյուր նախագծի իրականացման տարածքի որոշումից հետո Հայաստանը պետք է հողօգտագործման և կառուցապատման բացառիկ իրավունքներ տրամադրի նախնական 49 տարով։ Եվս 50 տարով երկարաձգումը կպահանջի փոխադարձ համաձայնություն, իսկ Հայաստանի բաժնեմասն այդ դեպքում կավելանա մինչև 49%։
Ընկերության կանոնադրությամբ և բաժնետիրական համաձայնագրով պետք է սահմանվեն փոխադարձ համաձայնություն պահանջող որոշումները։ Դրանց թվում են սեփականության կամ վերահսկողության փոփոխությունները, որոշ խոշոր ֆինանսական գործարքները, կոնցեսիոն պայմաններն ու ազգային անվտանգության հարցերը։ Կոնցեսիաները որոշակի նախագծեր զարգացնելու կամ շահագործելու իրավունք տրամադրող համաձայնագրեր են, և Հայաստանը մնում է դրանց միակ տրամադրողը։
Խորհրդարանի կողմից վավերացումն ու համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելը տարբեր քայլեր են։ Համաձայնագրի 11-րդ հոդվածի համաձայն՝ այն ուժի մեջ է մտնում երկու երկրների բոլոր անհրաժեշտ ներքին ընթացակարգերի ավարտը հաստատող վերջին դիվանագիտական հայտագրի ստացման օրը։
Իրականացման համար անհրաժեշտ են նաև ընկերությանն ու նախագծերին վերաբերող որոշումներ։ ԱՄՆ-ը հայտնում է, որ մտադիր է քայլեր ձեռնարկել համատեղ ձեռնարկության համար թույլտվություն ստանալու նպատակով, այդ թվում՝ ծանուցել Կոնգրեսին և ստանալ Միջազգային զարգացման ֆինանսական կորպորացիայի տնօրենների խորհրդի հաստատումը։ Հայաստանը և ԹԶԸ ԱՄՆ-ը պետք է ստորագրեն ընկերության կանոնադրությունն ու բաժնետիրական համաձայնագիրը։
Առանձին նախագծերի համար շրջանակային համաձայնագիրը նախատեսում է համաձայնեցնել իրականացման տարածքները, ընկերության կողմից հաստատված դուստր ձեռնարկությունների հետ կնքել կոնցեսիոն կամ այլ համաձայնագրեր և տրամադրել անհրաժեշտ լիցենզիաներն ու թույլտվությունները։ Այս քայլերն են նախատեսվում՝ երկկողմ շրջանակային համաձայնագրից անցնելու կոնկրետ կապերի կառուցմանն ու շահագործմանը։
Ծառայության փոխանցմամբ՝ Հայաստանն ու Ադրբեջանը 2026-ի հունվարին փոխանակել են չնույնականացված ԴՆԹ պրոֆիլներ՝ հայկական կողմի տրամադրության տակ եղած պրոֆիլների հետ համադրումից հետո, որի ընթացքում համընկնումներ չեն հայտնաբերվել։
1 րոպե
Միրզոյանի խոսքով՝ ստորագրված TRIPP շրջանակային համաձայնագրով Հայաստանում կառուցապատող ընկերության 74%-ը կպատկանի ԱՄՆ-ի վերահսկողության տակ գտնվող ընկերությանը։ Վավերացման օրինագիծն անցնում է լիագումար նիստի քննարկմանը։
8 րոպե
