Թեք տեղադրված խոչընդոտն արտեմիաներով փորձի ընթացքում շրջում է էներգիայի կասկադի ուղղությունը


Ըստ հրապարակման՝ Պիտսբուրգի հետազոտողները փոխել են ջրի հորձանուտների միջև էներգիայի փոխանցման ուղղությունը երկչափ համակարգում։ Արդյունքը հուշում է, որ հոսքի երկրաչափությամբ կարելի է կառավարել այդ ուղղությունը։
Հարմար անկյան տակ տեղադրված փոքր խոչընդոտը Պիտսբուրգի համալսարանի հետազոտողներին թույլ է տվել շրջել էներգիայի փոխանցման ուղղությունն արտեմիաներով՝ աղաջրում ապրող մանր խեցգետնակերպերով երկչափ համակարգում։ Այս մասին 2026 թ․ հոկտեմբերի 2-ին հայտնել է Quanta Magazine-ը։ Փորձը հուշում է, որ այդ ուղղությունը պարտադիր չէ անփոփոխ լինի․ հոսքի երկրաչափությունը փոխելով՝ կարելի է փոխել տարբեր չափերի հորձանուտների միջև էներգիայի փոխանցման ձևը։
Տուրբուլենտությունը հեղուկի կամ գազի անկանոն, հորձանուտային շարժումն է։ Հորձանուտները կարող են էներգիան մի չափային մասշտաբից փոխանցել մյուսին․ այդ գործընթացը կոչվում է էներգիայի կասկադ։ Փոխանցման ուղղությունը կարևոր է, քանի որ դրանից է կախված՝ էներգիան սնում է ավելի խոշոր շարժումները, թե փոխանցվում է գնալով ավելի փոքրերին։
Սովորական եռաչափ համակարգում մեծ հորձանուտներն էներգիա են փոխանցում փոքրերին։ Ի վերջո մածուցիկությունը՝ հեղուկի կամ գազի դիմադրությունը շարժմանը, էներգիան ցրում է ջերմության տեսքով։ Երկչափ տուրբուլենտության դեպքում էներգիան սովորաբար փոխանցվում է հակառակ ուղղությամբ՝ փոքր հորձանուտներից մեծերին։ Ըստ հրապարակման՝ Պիտսբուրգի հետազոտողներն իրենց համակարգում շրջել են հենց փոքրից մեծին փոխանցման այդ ուղղությունը։
Արտեմիաները, որոնք հայտնի են նաև «ծովային կապիկներ» անունով, մոտ մեկ սանտիմետր երկարություն ունեն և ապրում են աղաջրում։ Նրանք լողում են՝ թափահարելով ոտքերը, և շարժվելիս խառնում շրջապատող ջուրը։ Այդ պատճառով դրանք «ակտիվ նյութի» օրինակ են․ այսպես են կոչվում ինքնուրույն շարժվող և իրենց շրջապատին էներգիա հաղորդող մարմինները։
Հետազոտության ղեկավար Լեյ Ֆանն ու Սինյու Սին ուսումնասիրել են, թե ինչպես են լողացող օրգանիզմները խառնում նյութերը տուրբուլենտ հեղուկներում։ Նրանց ելակետային վարկածն այն էր, որ մանր օրգանիզմների առաջացրած տուրբուլենտությունը մեծ բնական ջրավազաններում ջրի խառնման գործում թերագնահատված դեր ունի։ Նկարագրված փորձը վերաբերում է երկչափ համակարգում էներգիայի փոխանցման կառավարմանը և չի հաստատում այդ ավելի լայն վարկածը։
Quanta-ի հրապարակած անկախ գնահատականում Վեյցմանի գիտության ինստիտուտի ֆիզիկոս և երկչափ տուրբուլենտության ուսումնասիրության առաջամարտիկ Գրիգորի Ֆալկովիչն ասել է, որ հայտնագործության հիմքում հիմնարար մաթեմատիկական նկարագրությունն է, թե ինչպես են ուժերը փոխազդում՝ էներգիան համակարգի միջով փոխանցելու համար։
Սա գեղեցիկ և հմտորեն կատարված փորձարարական աշխատանք է։
Փորձի երկրաչափության մանրամասները, չափումների ընթացակարգն ու քանակական արդյունքները հասանելի հրապարակման մեջ չեն ներկայացվում։ Այդ մանրամասները կարևոր են՝ հասկանալու համար, թե ինչ պայմաններում է ուղղությունը շրջվում և որքան մեծ է այդ ազդեցությունը։
Quanta-ն արդյունքն ավելի մեծ ու քաոսային համակարգերի, այդ թվում՝ եռաչափ հոսքերի վրա տարածելը ներկայացնում է որպես հնարավորություն։ Հրապարակումը նաև նշում է աղտոտման վերահսկումն ու դեղերի նախագծումը որպես հնարավոր կիրառություններ, ոչ թե արդեն ցուցադրված գործնական արդյունքներ։ Դեռ բաց է մնում հարցը՝ արդյոք էներգիայի փոխանցումը նույն կերպ հնարավոր կլինի կառավարել այս երկչափ համակարգից դուրս։
Վերականգնվող աղբյուրներից էլեկտրաէներգիայի ռեկորդային արտադրությունը նվազեցրել է գազ այրելու անհրաժեշտությունը, սակայն ներմուծման գնահատված արժեքը չի արտահայտում տնային տնտեսությունների վճարների խնայողությունը։
3 րոպե

Դաշինքը ձգտում է պահպանել ածխով և գազով աշխատող էլեկտրակայանների ջերմոցային գազերի արտանետումների սահմանափակումները և վիճարկում է EPA-ի պնդումը, թե գործակալությունը լիազորություն չունի այդ արտանետումները կարգավորելու։
3 րոպե

Առաջին միջանկյալ տվյալները վերաբերում են մեկ ուսումնական տարվա աշակերտների խմբին, ոչ թե ավելի լայն ծրագրով պատվաստման իրավունք ունեցող բոլոր անձանց։ UKHSA-ն իրավասու երիտասարդներին հորդորում է ստանալ երկու դեղաչափն էլ։
3 րոպե
Ուղղում ·
Կիրառվել է խմբագրական ոճը՝ հայերեն կետադրություն, ամսաթվերի և գումարների ձևեր։
Ուղղում ·
Հայերեն տեքստում շտկվել են ուղղագրական և կետադրական սխալներ։