Կալիֆոռնիայի դատախազները դատարան են դիմել՝ կասեցնելու 548 մահապատժի փոխարինումը


Տուժողների պաշտպանները միացել են նոյեմբերի 16-ին ներկայացված հայցին՝ ընդդեմ նահանգապետ Գևին Նյուսոմի ծրագրի, որով մահապատիժները կփոխարինվեն ցմահ ազատազրկմամբ՝ առանց պայմանական վաղաժամկետ ազատման հնարավորության։ Նահանգի գերագույն դատարանը նաև առանձին խնդրանք է ստացել՝ երաշխավորելու պատիժներից շատերի փոխարինումը։
Կալիֆոռնիայի դատախազներն ու տուժողների պաշտպանները նոյեմբերի 16-ին դիմել են նահանգի գերագույն դատարան՝ կասեցնելու նահանգապետ Գևին Նյուսոմի ծրագիրը՝ փոխարինել 548 մարդու մահապատիժը։ Պատժի փոխարինումը փոխում է դատավճռով նշանակված պատիժը՝ առանց բեկանելու մեղադրական դատավճիռը։
Նյուսոմը ծրագրի մասին հայտարարել է նոյեմբերի 5-ին՝ ասելով, որ Կալիֆոռնիայում նշանակված բոլոր մահապատիժները կփոխարինի ցմահ ազատազրկմամբ՝ առանց պայմանական վաղաժամկետ ազատման հնարավորության։ Նրա գրասենյակի տեղեկացմամբ՝ փոփոխություններն ուժի մեջ չեն մտնի, քանի դեռ անհրաժեշտ իրավական քայլերն ավարտված չեն։ Նյուսոմն ասել է, որ բարոյական պարտք ունի ընդդիմանալու պետության կողմից թույլատրված սպանություններին։
Նյուսոմը 2019-ին մահապատիժների կատարման մորատորիում է սահմանել, իսկ ավելի ուշ կարգադրել է ապամոնտաժել Սան Քվենտինի նահանգային բանտի մահապատժի խուցը։
Դիմողների պնդմամբ՝ Նյուսոմը պարտավոր էր նախքան ներումը ծանուցել շրջանային դատախազներին ու տուժողների ընտանիքներին և նրանց կարծիք հայտնելու հնարավորություն տալ։ Guardian-ը գրում է, որ 30 շրջանի դատախազները հայցին միացել են տուժողների հարազատների և նրանց շահերը պաշտպանող խմբերի հետ։
Guardian-ի տվյալներով՝ հայցը ներկայացրել են Կալիֆոռնիայի 58 շրջաններից 30-ի դատախազները։ CalMatters-ը ճշտման մեջ նշել է 29 շրջան։
Քրեական արդարադատության իրավական հիմնադրամի տեղեկացմամբ՝ այն հայցը ներկայացրել է, ի թիվս այլոց, իրավապահ մարմինների ղեկավարների և կազմակերպությունների անունից։ Հիմնադրամը նաև պնդում է, որ ծրագիրը ներման լիազորության չարաշահում է, քանի որ գործերը պատշաճ կերպով անհատապես չեն ուսումնասիրվել։
«Նախապես որոշելով մահապատժի դատապարտված յուրաքանչյուր անձի ելքը՝ նահանգապետը հրաժարվել է իր հայեցողության իրավունքը պատշաճ կերպով գործադրելու պարտականությունից»։

Գևին Նյուսոմը համընդհանուր որոշմամբ մահապատիժները փոխարինել է ցմահ ազատազրկմամբ՝ առանց պայմանական վաղաժամ ազատման հնարավորության։ Ավելի վաղ նա կասեցրել էր մահապատիժների իրականացումը։ Որոշ որոշումներ վերջնական դառնալու համար դատարանի հաստատման կարիք ունեն։
Նյուսոմի խոսքով՝ ծանուցման պահանջը գործում է, երբ դատապարտյալն ինքն է պատժի փոխարինման դիմում ներկայացնում, այլ ոչ թե երբ ներումն ինքն է նախաձեռնում նահանգապետը։ Նա ասել է, որ իր գրասենյակը պատիժների փոխարինման առաջարկները դատարան ներկայացնելուց հետո կծանուցի շրջանային դատախազներին և նրանց օգնությունը կխնդրի տուժողներին ծանուցելու համար։
Ծրագիրը տարաձայնություններ է առաջացրել դատախազների և տուժողների ընտանիքների շրջանում։ Սանտա Կլարայի և Կոնտրա Կոստայի շրջանային դատախազները սատարում են այն՝ ասելով, որ մահապատիժը հնացած, անարդյունավետ և ծախսատար է։ Փոլի Կլաասի քույրերը նույնպես կողմ են փոփոխություններին՝ կոչ անելով վերապրածների ցավը պետական սպանության թույլտվություն համարելու փոխարեն ընտրել ապաքինմանը նպաստող և վնասը կանխող մոտեցում, իսկ նրա հայրը՝ Մարկ Կլաասը, միացել է դրանց դեմ հայցին։
Նյուսոմը գերագույն դատարանին առանձին խնդրել է երաշխավորել բազմաթիվ ծանր հանցագործությունների համար դատապարտված 382 մարդու ներումը։ Կալիֆոռնիայի սահմանադրությունը պահանջում է 4 դատավորի երաշխավորությունը՝ նախքան նրանց պատիժների փոխարինումը։
Habeas Corpus իրավական աջակցության կենտրոնի տեղեկացմամբ՝ Նյուսոմը դեռ որևէ պատիժ պաշտոնապես չի փոխարինել։ Դատարանի անհրաժեշտ երաշխավորությունից հետո նա դեռ պետք է պատժի փոխարինման վկայականներ տրամադրի, որպեսզի փոփոխություններն ուժի մեջ մտնեն։ Կենտրոնի խոսքով՝ առանձին ծանր հանցագործության համար դատվածություն չունեցող անձանց պատիժները նա կարող է միանձնյա փոխարինել։
Այդ առանձին խնդրանքի շրջանակում դատարանը շահագրգիռ կողմերին առաջարկել է իրավական հարցերի վերաբերյալ գրավոր դիրքորոշումներ ներկայացնել։ Դատարանի բարեկամի առաջարկվող գրավոր դիրքորոշումների ներկայացման վերջնաժամկետը նոյեմբերի 24-ն է, իսկ Նյուսոմի միացյալ պատասխանի համար՝ դեկտեմբերի 4-ը։
1 րոպե