Kyverna-ի հաղորդմամբ՝ miv-cel-ի փորձարկման ընթացքում շարժունակության բարելավումը պահպանվել է մեկ տարի։ Հիվանդության հետ կապված իմունային բջիջները վերացնելու համար մշակված այս բուժման հաստատումն ընկերությունը հայցում է ԱՄՆ-ում։
Ինչպես հոկտեմբերի 22-ին հայտնել է Science News-ը, Kyverna-ն կարկամ մարդու համախտանիշի իր փորձարարական miv-cel բուժման հաստատման հայտ է ներկայացնում ԱՄՆ-ի սննդի և դեղերի վարչությանը։ Բուժման համար ձևափոխվում են հիվանդի իմունային բջիջները։ Փորձարկման ընթացքում բուժում ստացած մարդկանց քայլելու կարողությունը բարելավվել է։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ այդ բարելավումը պահպանվել է մեկ տարի, սակայն հետազոտողները զգուշացնում են՝ սա դեռ լիարժեք ապաքինման ապացույց չէ։
Կարկամ մարդու համախտանիշը կարող է առաջացնել ուժեղ մկանային սպազմեր և կարկամություն՝ հանգեցնելով ընկնելու, ցավի և շարժվելու դժվարության։ Այս հիվանդության համար ԱՄՆ-ի սննդի և դեղերի վարչության հաստատած բուժում չկա։ Առկա տարբերակներից են ախտանշանները մեղմելու համար հաստատված ցուցումներից դուրս կիրառվող դեղերը և սպազմերն ու կարկամությունը նվազեցնելու նպատակով առողջ հակամարմինների ներարկումները։
Աուտոիմուն հիվանդությունների դեպքում իմունային համակարգը գրոհում է օրգանիզմի սեփական հյուսվածքները։ Գիտնականները կարծում են, որ կարկամ մարդու համախտանիշի դեպքում հակամարմինները՝ սպիտակուցներ, որոնք սովորաբար օգնում են պաշտպանվել սպառնալիքներից, գրոհում են մկանների թուլացմանն աջակցող նյարդային ցանցը։ CAR T-բջջային բուժումը թիրախավորում է հակամարմինների արտադրությանը մասնակցող B բջիջները, ոչ թե հենց հակամարմինները։
Բժիշկները հավաքում են հիվանդի T բջիջները՝ իմունային բջիջներ, որոնք կարող են ոչնչացնել այլ բջիջներ։ Լաբորատորիայում գիտնականները դրանց ավելացնում են քիմերային հակածնային ընկալիչ՝ CAR․ այս մոլեկուլային ընկալիչը T բջիջներն ուղղորդում է դեպի թիրախը։ Նախքան ձևափոխված բջիջները ստանալը հիվանդներն անցնում են ցածր դեղաչափով քիմիաթերապիա՝ առկա T բջիջների քանակը նվազեցնելու և ներարկվող բջիջների համար տեղ բացելու նպատակով։
Բուժումը վերացնում է B բջիջների մեծ մասը, այդ թվում՝ այն բջիջները, որոնք, ենթադրաբար, հիվանդության զարգացման պատճառ են։ Ռևմատոլոգ Գեորգ Շեթը նախատեսվող ազդեցությունը նկարագրում է որպես «իմունային համակարգի վերագործարկում»․ վնասակար B բջիջները վերանում են, և դրանց փոխարեն կարող են առաջանալ առողջ բջիջներ։ Սա բուժման նպատակն է, ոչ թե ապացույց, որ հիվանդությունն առաջացնող պայմաններն ընդմիշտ վերացել են։
ԱՄՆ առողջապահության ազգային ինստիտուտների և ՆԱՍԱ-ի մրցույթը նպատակ ունի բարելավել դեղերի անվտանգության լաբորատոր մոդելներում չափումները․ հայտերի ընդունումը նախատեսվում է սկսել 2026 թ․ դեկտեմբերի 15-ին։
2 րոպե
Ապրիլին Ամերիկյան նյարդաբանության ակադեմիայի համաժողովում նյարդաբան Ամանդա Պիկեն հայտնել է, որ սկզբնական գնահատման ժամանակ քայլելու օժանդակ միջոց օգտագործած 12 մարդուց ութը հետագա գնահատման ժամանակ այլևս դրա կարիքը չեն ունեցել։ Այդ 12-ը սկզբում օժանդակ միջոց օգտագործողներն էին, ոչ թե փորձարկման մասնակիցների հայտարարված ընդհանուր թիվը։ Այս դիտարկումը չի ապահովում վերահսկվող համեմատություն մեկ այլ բուժման կամ բուժում չստանալու հետ։
Սեպտեմբերին Kyverna-ն հայտնել է, որ մեկ տարի անց շարժունակության բարելավումը պահպանվել է։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ հիվանդների մեկ երրորդը 25 ֆուտ տարածությունն անցել է մոտավորապես առողջ չափահասի արագությամբ, իսկ գրեթե բոլորն այլևս չեն օգտագործել իմունային ակտիվությունը ճնշող դեղեր։ Սրանք ընկերության հաղորդած հետագա դիտարկման արդյունքներն էին՝ առանձին Պիկեի՝ ավելի վաղ համաժողովում ներկայացրած դիտարկումներից։
CAR T-բջջային բուժումն ի սկզբանե մշակվել է քաղցկեղի դեմ․ 2017-ին ԱՄՆ-ի սննդի և դեղերի վարչությունը հաստատել է դրա առաջին կիրառությունները՝ արյան քաղցկեղի երկու տեսակի համար։ Հետագայում գայլախտի վերաբերյալ հրապարակված հետազոտություններն օգնել են հիմնավորել այն աուտոիմուն հիվանդությունների դեպքում փորձարկելու անհրաժեշտությունը։ Գայլախտը կարող է վնասել երիկամներն ու այլ օրգաններ։
2021-ին Շեթի խումբը հրապարակել է ծանր գայլախտով մի կնոջ դեպքը․ CAR T-բջջային բուժումից հետո հինգ շաբաթվա ընթացքում նրա հիվանդության նշանները սկսել են անհետանալ։ Հաջորդ տարի խումբը հայտնել է ևս հինգ գայլախտով հիվանդի ռեմիսիայի՝ հիվանդության ակտիվության բացակայության մասին։ Շեթի խոսքով՝ առաջին հիվանդի գայլախտը չի վերադարձել ավելի քան հինգ տարի անց։ Փոքրաթիվ հիվանդների մասին այդ հրապարակումները վերաբերում են գայլախտին և կարկամ մարդու համախտանիշի լիարժեք բուժման ապացույց չեն։
Վերլուծություն
B բջիջները վերացնելիս վերանում են նաև վարակներից պաշտպանող բջիջներ։ Բուժումը կարող է առաջացնել ջերմություն, բորբոքում և հնարավոր վտանգավոր վարակներ, իսկ նախապատրաստական քիմիաթերապիան՝ սրտխառնոց, փսխում, լուծ և մազերի նոսրացում։ Kyverna-ի փորձարկման մասնակիցների 15 տոկոսի մոտ բուժումից հետո լեյկոցիտների քանակը խիստ ցածր է եղել։ Պիկեի խոսքով՝ այս ազդեցությունները սպասելի էին և հեշտությամբ բուժվել են։
Այլ պատրաստուկների անվտանգությունը լուրջ մտահոգություններ է առաջացրել։ Science News-ը հայտնել է, որ օգոստոսին Novartis-ը կասեցրել է աուտոիմուն հիվանդությունների համար rap-cel-ի փորձարկումները՝ երեք հիվանդի մահից հետո։ Վկայակոչելով The Wall Street Journal-ը՝ պարբերականը նաև հայտնել է, որ Bristol Myers Squibb-ը կասեցրել է նմանատիպ հետազոտությունները, երբ որոշ հիվանդների մոտ նյարդաբանական բարդություններ են առաջացել։
Այս դեպքերը չեն ապացուցում, որ բոլոր CAR T-բջջային պատրաստուկներն ունեն նույն ռիսկերը, զգուշացրել է Ջոնս Հոփքինսի բժշկական կենտրոնի ռևմատոլոգ Մաքսիմիլիան Քյոնիգը։ Դրանց կառուցվածքն ու արտադրական գործընթացները տարբեր են, իսկ թունավորության վրա դրանց ազդեցությունը միշտ չէ, որ կանխատեսելի է։ Kyverna-ի խոսնակն ասել է, որ miv-cel-ով բուժված ավելի քան 100 հիվանդների շրջանում բուժումը մշտապես լավ է տանվել․ սա ընկերության գնահատականն է, ոչ թե եզրակացություն, որ երկարաժամկետ անվտանգության հարցն արդեն պարզված է։
Փենսիլվանիայի համալսարանի իմունաբան Կարլ Ջունը զգուշացրել է, որ բուժվածների թիվը չափազանց փոքր է բոլոր հնարավոր անցանկալի ազդեցությունները, այդ թվում՝ երկարաժամկետ բարդությունները բացահայտելու կամ կարկամ մարդու համախտանիշի լիարժեք բուժումն ապացուցելու համար։ Բաց է մնում նաև ազդեցության տևողության հարցը․ բժիշկները չգիտեն աուտոիմուն հիվանդություններ առաջացնող բոլոր գենետիկական և միջավայրային գործոնները, ուստի վնասակար B բջիջների վերացումը կարող է ընդմիշտ չկանխել հիվանդության վերադարձը։
Miv-cel-ը շարունակում է մնալ փորձարարական բուժում։ Kyverna-ն ԱՄՆ-ի սննդի և դեղերի վարչությունից հայցում է արագացված կարգով քննարկում և հույս ունի, որ բուժումը կարող է հասանելի դառնալ 2027-ին։ Հաստատման դեպքում այն կլինի կարկամ մարդու համախտանիշի առաջին բուժումը, որը հաստատել է վարչությունը, և աուտոիմուն հիվանդության համար հաստատված առաջին CAR T-բջջային բուժումը։ Այդ որոշումը դեռ առջևում է։
Ծրագիրը միավորում է ազգային լաբորատորիաների, համալսարանների և արդյունաբերական գործընկերների։ Նախատեսվում է ստեղծել սենսորներով հագեցած փորձարկման հարթակ և ինքնակարգավորվող փորձնական արտադրագծեր։
2 րոպե
Փոշուց կազմված գոյացությունը, որը նախկինում տեսանելի էր միայն ինֆրակարմիր ջերմային ճառագայթմամբ, երևում է նաև անդրադարձած աստղային լույսի ներքո։ Դա թույլ է տալիս հետազոտել դրա՝ բախման հետևանքով առաջացած լինելու վարկածը։
4 րոպե
