Տարիքի հետ ավելացող սպիտակուցի արգելակումը վերականգնել է մկների աճառը


Հետազոտողները պարզել են, որ բուժումից հետո առկա աճառային բջիջները փոխել են իրենց ակտիվությունը։ Արձագանքել է նաև վիրահատությամբ հեռացված մարդկային հյուսվածքը, սակայն դեռ չի հաստատվել, որ մոտեցումն արդյունավետ է հիվանդների համար։
15-PGDH կոչվող սպիտակուցի արգելակումը վերականգնել է տարեց մկների աճառը և նվազեցրել ծնկի վնասվածքներից հետո օստեոարթրիտի զարգացումը։ Այս մասին ScienceDaily-ն հաղորդում է՝ ներկայացնելով Stanford Medicine-ի ղեկավարած ուսումնասիրությունը։ Հետազոտողները պարզել են, որ առկա աճառային բջիջների գեների ակտիվությունը փոխվել է՝ նպաստելով առողջ հոդային աճառի առաջացմանը, առանց ցողունային բջիջների ներգրավման։ Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է Science-ում։
Այս բացահայտումն առնչվում է օստեոարթրիտի հիմնական դժվարություններից մեկին․ հոդային մակերեսները ծածկող հարթ աճառը սովորաբար ինքնավերականգնվելու շատ սահմանափակ կարողություն ունի։ Դրա քայքայման հետևանքով հոդերը ցավում են, այտուցվում, իսկ շարժումները դժվարանում են։ Ներկայիս բուժումները հիմնականում մեղմում են ախտանշանները, և ծանր վնասման դեպքում կարող է անհրաժեշտ լինել հոդի փոխարինում։ Չկա դեղամիջոց, որը հուսալիորեն դանդաղեցնում է բուն հիվանդությունը կամ հետ շրջում դրա ընթացքը։
15-PGDH-ը ֆերմենտ է, որը քայքայում է պրոստագլանդին E2 կոչվող մոլեկուլը։ Հետազոտողների նախորդ աշխատանքներում այս ֆերմենտի արգելակումը կամ պրոստագլանդին E2-ի մակարդակի բարձրացումը կապվել էր մկների այլ հյուսվածքների վերականգնման հետ։ Նրանք ցանկանում էին պարզել՝ արդյոք նույն կենսաբանական գործընթացը կարող է օգնել տարիքից կամ վնասվածքից տուժած աճառին։
Հետազոտողները տարեց մկների ծնկի աճառում մոտ երկու անգամ ավելի շատ 15-PGDH են հայտնաբերել, քան երիտասարդ մկների աճառում։ Տարեց կենդանիների աճառը նաև ավելի բարակ էր և ավելի վատ էր կատարում իր գործառույթը։ Ուսումնասիրության ավագ հեղինակներից Հելեն Բլաուն նշել է, որ պրոստագլանդին E2-ը կապվում է բորբոքման և ցավի հետ։ Սակայն, նրա խոսքով, փորձերը վկայում էին, որ բնական կենսաբանական մակարդակների սահմաններում դրա փոքր ավելացումները կարող են նպաստել վերականգնմանը։

Թիմը տարեց մկներին տվել է դեղամիջոց, որն արգելակում է 15-PGDH-ի ակտիվությունը։ Փորձերից մեկում դեղամիջոցը ներարկել են որովայնի հատվածում՝ նպատակ ունենալով ապահովել դրա ազդեցությունն ամբողջ օրգանիզմում։ Մյուսում այն ներարկել են անմիջապես ծնկի հոդի մեջ։ ScienceDaily-ի հաղորդմամբ՝ երկու մոտեցումներն էլ հաստացրել են աճառը հոդի ամբողջ մակերեսով։
Բջիջներն առաջացրել են հիալինային աճառ՝ հարթ, փոքր շփում ապահովող հյուսվածք, որը հոդերում կոչվում է նաև հոդային աճառ։ Դրանք չեն առաջացրել թելքավոր աճառ, որն ավելի կոշտ է և պակաս հարմար այդ մակերեսի համար։ Այս տարբերությունը կարևոր է, քանի որ օստեոարթրիտը սովորաբար վնասում է հենց հոդային աճառը։
Փոփոխությունը հասկանալու համար հետազոտողներն ուսումնասիրել են աճառային բջիջները՝ խոնդրոցիտները։ Բուժումից առաջ տարեց բջիջներում ավելի ակտիվ էին բորբոքման և հիալինային աճառի՝ ոսկրի վերածման հետ կապված գեները, իսկ աճառի բնականոն զարգացմանը մասնակցող գեները պակաս ակտիվ էին։ Բուժումը փոխել է բջջային խմբերի համամասնությունները, որոնք առանձնացվել էին ըստ իրենց գեների ակտիվության։
| Բջջային խումբ | Մինչև բուժումը | Բուժումից հետո |
|---|---|---|
| Արտադրում էին 15-PGDH, և դրանցում ակտիվ էին աճառի քայքայման հետ կապված գեները | 8% | 3% |
| Չէին արտադրում 15-PGDH, և դրանցում ակտիվ էին թելքավոր աճառի առաջացման հետ կապված գեները | 16% | 8% |
| Չէին արտադրում 15-PGDH, և դրանցում ակտիվ էին հիալինային աճառի առաջացման ու աճառային բջիջները շրջապատող մոլեկուլային ցանցի պահպանման հետ կապված գեները | 22% | 42% |
Աճառային բջիջները շրջապատող այդ ցանցը՝ արտաբջջային մատրիքսը, բաղկացած է սպիտակուցներից և այլ մոլեկուլներից, որոնք աճառին կառուցվածք են տալիս և օգնում դիմակայել ճնշմանը։ Հետազոտողների մեկնաբանությամբ՝ այս փոփոխությունները նշանակում էին, որ առկա բջիջներն անցնում են ավելի երիտասարդ, աճառ արտադրող վիճակի, այլ ոչ թե նոր աճառն առաջանում է ցողունային կամ աճառ առաջացնելու ունակ նախաբջիջների (պրոգենիտոր բջիջների) միջոցով։
Առանձին փորձի ընթացքում մկների ծնկի վնասվածքները նման էին մարդկանց առաջային խաչաձև կապանի պատռվածքներին։ Վնասվածքից հետո մկները չորս շաբաթ շարունակ շաբաթական երկու անգամ ստացել են արգելակիչը։ Հետազոտողները հաղորդել են օստեոարթրիտի զարգացման նվազման մասին։ Համեմատության համար տրվող դեղամիջոցը ստացած մկների մոտ օստեոարթրիտը զարգացել է չորս շաբաթվա ընթացքում, իսկ 15-PGDH-ի մակարդակը երկու անգամ բարձր էր, քան չվնասված կենդանիների մոտ։
Բուժում ստացած մկները նաև ավելի բնականոն էին շարժվում և ավելի մեծ ծանրություն էին դնում վնասված ոտքի թաթին, քան բուժում չստացած մկները։ Սրանք մկների շարժողական գործառույթի դիտարկումներ էին, ոչ թե ապացույց, որ բուժումը բարելավում է մարդկանց շարժունակությունը կամ մեղմում նրանց ցավը։
Հետազոտողները դեղամիջոցով մշակել են նաև օստեոարթրիտ ունեցող մարդկանցից ծնկահոդի ամբողջական փոխարինման վիրահատության ժամանակ հեռացված աճառը։ Մեկ շաբաթ անց հյուսվածքում ավելի քիչ էին 15-PGDH արտահայտող խոնդրոցիտները։ ScienceDaily-ի հաղորդմամբ՝ չմշակված հյուսվածքի համեմատ աճառի քայքայման և թելքավոր աճառի հետ կապված գեները պակաս ակտիվ էին, իսկ նմուշներում սկսել էր վերականգնվել հոդային աճառը։
Հեռացված հյուսվածքի արձագանքը չի հաստատում, որ դեղամիջոցը կարող է հիվանդների մոտ վերականգնել աճառը կամ կանխել օստեոարթրիտը։ Դեռ պարզ չէ՝ արդյոք այս մոտեցումը կարող է նվազեցնել հոդի փոխարինման անհրաժեշտությունը։
Հետազոտողները ֆինանսական շահեր ունեն այս մոտեցման առնչությամբ։ Բլաուն, մյուս ավագ հեղինակ Նիդհի Բհուտանին և այլ համահեղինակներ որպես գյուտարարներ նշված են Սթենֆորդի համալսարանի արտոնագրային հայտերում, որոնք վերաբերում են աճառի ու հյուսվածքների երիտասարդացման նպատակով 15-PGDH-ի արգելակմանը։ Այդ հայտերի համար լիցենզիա է տրամադրվել Epirium Bio-ին։ Բլաուն Myoforte/Epirium-ի համահիմնադիր է, ընկերությունում բաժնեմաս ունի և բաժնետոմսեր ձեռք բերելու օպցիոններ։
Բերանով ընդունվող 15-PGDH-ի արգելակիչն արդեն անցել է կլինիկական փորձարկումների փուլ՝ մկանային թուլության, ոչ թե աճառի վերականգնման համար։ Բլաուի խոսքով՝ առաջին փուլի փորձարկումներում այն անվտանգ և ակտիվ է եղել առողջ կամավորների մոտ։ Այդ հայտարարությունը չի հաստատում ո՛չ երկարաժամկետ անվտանգությունը, ո՛չ էլ աճառի բուժման արդյունավետությունը։
Բլաուն հույս է հայտնել, որ կհաջորդի աճառի վերականգնման փորձարկում։ Հարկավոր են հիվանդների մասնակցությամբ հենց այդ կիրառությունը ստուգող փորձարկումներ՝ պարզելու համար, թե արդյոք փորձարարական վերականգնումը կարող է դառնալ անվտանգ և արդյունավետ բուժում։
123 տեսակի համեմատությունը հուշումներ է տալիս, թե ինչպես են թռչունները բարձր կանչեր արձակում, բայց չի բացատրում, թե ինչու են այդ կանչերն առաջացել էվոլյուցիայի ընթացքում։
2 րոպե

Մարսագնացի նախագծի գիտական ղեկավարի խոսքով՝ այս շերտը գույնով ու թեքությամբ տարբերվում է շրջապատից։ Հնագույն հրաբխային մոխիրը դրա ծագման հնարավոր բացատրություններից է, ոչ թե հաստատված փաստ։
2 րոպե

NASA-ն նախատեսում է հրթիռի կենտրոնական աստիճանը միացնել արագացուցիչներին՝ վառելիքի լցման փորձարկման ու անձնակազմի վթարային ելքի փորձի համար՝ առանց Orion-ի և վերին միակցիչների։
3 րոպե