Չիկշուլուբի տաք ջրի համակարգը կարող էր պահպանվել ութ միլիոն տարի

Աստերոիդի բախումը, որը ոչնչացրեց ոչ թռչնային դինոզավրերին, հնարավոր է՝ նաև մոտ ութ միլիոն տարի շարունակ ջրի շրջանառություն է ապահովել Չիկշուլուբի խառնարանի տակ գտնվող տաք ապարների միջով։ Ըստ Ars Technica-ի՝ Communications Earth & Environment ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրությունը ենթադրում է, որ այս հիդրոթերմալ համակարգը պահպանվել է նախկինում գնահատված երկու միլիոն տարուց չորս անգամ ավելի երկար։

Ավելի երկար պահպանվելը կարևոր է, քանի որ ջերմությունն ու սննդանյութերը կարող են նման համակարգերը պիտանի դարձնել միկրոօրգանիզմների համար։ Հետազոտությունը քննում է, թե այդ պայմանները որքան երկար կարող էին պահպանվել։ Այն չի հաստատում, որ խառնարանում իսկապես օրգանիզմներ են ապրել։

Ինչպես բախումը ստեղծեց տաք ջրի համակարգ

Աստերոիդը մոտ 66 միլիոն տարի առաջ հարվածել է այն տարածքին, որն այժմ Յուկատան թերակղզին է՝ առաջացնելով ոչ թռչնային դինոզավրերի և բազմաթիվ այլ տեսակների անհետացումը։ Բախման վայրի տակ հարվածը հալեց մեծ քանակությամբ ապարներ։ Ծովի ջրի ազդեցությամբ ապարները ծակոտկեն դարձան, իսկ տաք ջուրը ներթափանցեց այդ ծակոտիների մեջ՝ ձևավորելով հիդրոթերմալ համակարգ։

Սառեցման ընթացքը պարզելու երկու եղանակ

Թիմը ղեկավարել է Գլազգոյի համալսարանի SUERC իզոտոպային գիտությունների կենտրոնի երկրաբան և մոլորակագետ Աննեմարի Փիքերսգիլը։ Հետազոտողները վերլուծել են դաշտային սպաթը՝ կալիում պարունակող հանքանյութը, որը գտնվել է բախման վայրում մոտ մեկ կիլոմետր խորությունից հորատմամբ ստացված նմուշներում։

Կալիում-արգոնային թվագրման միջոցով նրանք չափել են ռադիոակտիվ կալիում-40-ի և դրա տրոհումից առաջացող արգոն-40-ի քանակները։ Արգոն գազը կարող է դուրս գալ հալված ապարից, ուստի նմուշում պահպանված քանակներն օգնում են գնահատել, թե երբ է ապարը սառել ու պնդացել։ Վերլուծությունը վկայել է, որ համակարգը տաք է մնացել մոտ 66 միլիոն տարի առաջվանից մինչև 58 միլիոն տարի առաջ։

Համակարգչային մոդելավորումը տվել է երկրորդ գնահատականը։ Մեկ կիլոմետր խորության վրա ջերմաստիճանը 1,5–2,3 միլիոն տարի անց իջել է մինչև 90°C, իսկ 50°C-ից ցածր սառեցումը տևել է մինչև հինգ միլիոն տարի։ Տաք ջրի հոսքը զգալիորեն նվազել է վեց միլիոն տարի անց և դադարել ութ միլիոն տարվա ընթացքում։ Այս արդյունքները համահունչ էին հանքանյութի թվագրմանը։

Վերլուծություն

Ավելի շատ ժամանակ՝ կյանքի համար հնարավոր միջավայրում

Փիքերսգիլի խոսքով՝ ավելի երկարատև հիդրոթերմալ ակտիվությունն ավելի շատ ժամանակ է տալիս նախակենսաբանական քիմիական գործընթացներին՝ կյանքին նախորդող քիմիական ռեակցիաներին, ինչպես նաև կյանքի զարգացմանը։ Այն նաև միկրոօրգանիզմներին ավելի շատ հնարավորություն է տալիս գաղութներ ձևավորելու և իրենց ծագման վայրից դուրս տարածվելու։ Սա ջերմության ու ջրի երկարատև առկայության հնարավոր հետևանք է, ոչ թե բացահայտում, որ Չիկշուլուբում կյանք է եղել։

Փիքերսգիլը նշում է, որ Չիկշուլուբը համեմատաբար փոքր է այն հարվածային ավազանների համեմատ, որոնց գոյությունն ակնկալվում է վաղ Երկրի վրա, և որոնք դիտվել են այլ մոլորակային մարմինների վրա։ Նրա ենթադրությամբ՝ այդ ավելի մեծ բախումները կարող էին ստեղծել ավելի երկար պահպանվող հիդրոթերմալ համակարգեր՝ միլիոնավոր տարիներ ապահովելով կյանքի համար հնարավոր միջավայրերին անհրաժեշտ ջերմաստիճանն ու ջրի հոսքը։