ԱՄՆ հետախուզական գործակալություն․ Ռուսաստանը միջուկային զենք կրող արբանյակ է մշակում

Ռուսաստանը մշակում է արբանյակ, որը նախատեսված է միջուկային զենքը Երկրի ուղեծիր տեղափոխելու համար։ Այս մասին ԱՄՆ պաշտպանության հետախուզական գործակալությունը հայտնել է իր գնահատականում, որը մեջբերել է Fox News-ը։ Խոսքը մշակման, ոչ թե տեղակայման կամ հարձակման որոշման մասին է։ Գործակալությունը զգուշացնում է, որ պայթյունը կարող է արագ ոչնչացնել կամ վնասել աշխարհի հազարավոր արբանյակներ։

ԱՄՆ ուժերն արբանյակներն օգտագործում են կապի, նավերի ու օդանավերի նավարկության, հակառակորդի ուժերին հետևելու, հրթիռների արձակումները հայտնաբերելու և ճշգրիտ զենքն ուղղորդելու համար։ Գործակալության գնահատմամբ՝ Ռուսաստանն այդ կախվածությունը համարում է խոցելիություն, որից կարելի է օգտվել հակամարտության ժամանակ։

Գործակալությունը 2026 թվականի հոկտեմբերի 26-ին հրապարակել է «Տիեզերքում անվտանգության մարտահրավերները» զեկույցի երրորդ թողարկումը՝ 2019 և 2022 թվականների թողարկումներից հետո։ The War Zone-ը հայտնել է, որ չգաղտնագրված գնահատականը հիմնականում հիմնված է հանրությանը հասանելի տեղեկությունների վրա, ներառում է մինչև 2026 թվականի հուլիսը եղած տվյալները և վերաբերում է Չինաստանին, Ռուսաստանին, Իրանին ու Հյուսիսային Կորեային։

Ազդանշանների խափանումը Հորմուզի մոտ

Գործակալությունը հայտնել է, որ հունիսին Հորմուզի նեղուցի մոտ ազդանշանների խափանումն ազդել է ԱՄՆ օդանավերի և նավերի վրա։ 2026 թվականին «Էպիկական կատաղություն» գործողության ընթացքում ԱՄՆ-ն ու Իրանը նաև հարձակողական գործողություններ են ձեռնարկել միմյանց տիեզերական կարողությունների դեմ՝ երկու կողմերի ռազմական գործողությունները խափանելու նպատակով։ Այդ գործողությունների մանրամասները չեն ներկայացվել։

Գործակալությունը նեղուցի շուրջ արբանյակային կապի և նավարկության ազդանշանների խափանումը վերագրում է Իրանին, ինչպես ներկայացրել է Air & Space Forces Magazine-ը։ Գործակալության այդ գնահատականում հստակ չի նշվում, թե ով է առաջացրել հենց հունիսյան խափանումը։

Ազդանշանների խլացումն ազդում է արբանյակային կապի վրա՝ պարտադիր չէ, որ վնասի արբանյակը։ Լազերները նույնպես կարող են ժամանակավորապես կուրացնել արբանյակի տվիչները։ Այդ ազդեցությունները կարող են շրջելի լինել, մինչդեռ տիեզերական սարքերը ֆիզիկապես վնասող կամ ոչնչացնող հարձակումները տևական կորուստներ են առաջացնում։ Գործակալությունը նկարագրում է սպառնալիքների մի շարք՝ ժամանակավոր խափանումից ու ֆիզիկական հարձակումներից մինչև միջուկային պայթյուն։

Ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ միջուկային պայթյունը

Գործակալության՝ միջուկային պայթյունի մասին նախազգուշացումը վերաբերում է պետական ու առևտրային արբանյակներին, ոչ միայն ԱՄՆ ռազմական համակարգերին։ Պայթյունը կարող է խափանել կապը, նավարկությունը, եղանակի կանխատեսումը և ազգային անվտանգության ծառայությունները։ Պայթյունից առաջացած ճառագայթային գոտիները կարող են պահպանվել տարիներ շարունակ և վնասել սկզբնական պայթյունից անվնաս մնացած արբանյակները։

2024 թվականի փետրվարին ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի հետախուզության հանձնաժողովի այն ժամանակվա նախագահ Մայք Թերները կոչ էր արել գաղտնազերծել ազգային անվտանգությանը սպառնացող լուրջ վտանգի մասին տեղեկությունը։ Ավելի ուշ պարզվել էր, որ սպառնալիքը վերաբերում էր Ռուսաստանի միջուկային հակաարբանյակային կարողությանը։

Տիեզերքի մասին պայմանագիրը, որն ուժի մեջ է մտել 1967 թվականին, մասնակից պետություններին արգելում է միջուկային կամ զանգվածային ոչնչացման այլ զենք տեղակայել ուղեծրում կամ այլ կերպ տեղադրել տիեզերքում։ Պայմանագիրը, ընդհանուր առմամբ, չի արգելում սովորական սպառազինության տեղակայումն ուղեծրում։

Վերլուծություն

Չինաստանի գործող համակարգերն ու հնարավոր սպառազինությունը

Գործակալությունը հայտնել է, որ Չինաստանն արդեն զորավարժությունների ընթացքում կիրառում է արբանյակային կապի ու նավարկության ազդանշանների խլացում և ունի ցամաքային լազերներ, որոնք կարող են խափանել կամ վնասել մերձերկրյա ցածր ուղեծրում գտնվող արբանյակները։ Չինացի ռազմական վերլուծաբանները դիտարկման, կապի, նավարկության և հրթիռային հարձակման մասին նախազգուշացնող արբանյակները համարում են թիրախներ այնպիսի հարձակումների համար, որոնց նպատակը հակառակորդին տեղեկությունից ու կապից զրկելն է։

Գնահատականում առաջին անգամ նշվում է նաև, որ Չինաստանն ունի ուղեծրում տեղակայված ազդանշանների խլացման սարքեր։ Ուղղորդված էներգիայի զենքի՝ կենտրոնացված էներգիա, օրինակ՝ լազերներ կամ միկրոալիքներ օգտագործող համակարգերի վերաբերյալ կանխատեսումը պայմանական է։ Գործակալության գնահատմամբ՝ մինչև 2020-ականների վերջը Չինաստանը կարող է տեղակայել տիեզերական համակարգեր և ավելի հզոր ցամաքային համակարգեր, որոնք կկարողանան սպառնալ ավելի բարձր ուղեծրերում գտնվող արբանյակներին։