NFL-ի խաղացողները քննարկում են CTE-ի թեստը, որը հետազոտողները դեռ մշակում են


Կյանքի ընթացքում ախտորոշումը կարող է օգնել ընտրել բուժօգնությունը, սակայն ESPN-ի հետ զրուցած խաղացողները տարբեր կարծիքներ ունեին՝ կցանկանայի՞ն իմանալ արդյունքը, և արդյոք այն կփոխեր խաղը շարունակելու իրենց որոշումը։
ESPN-ի հետ զրուցած NFL-ի խաղացողները տարբեր կարծիքներ ունեին՝ արդյոք կանցնեին քրոնիկ տրավմատիկ էնցեֆալոպաթիայի՝ CTE-ի ապագա թեստը։ Գլխուղեղի այս հարաճուն հիվանդությունն այժմ հնարավոր է հաստատել միայն մահից հետո։ 2026 թվականի ամռանը ESPN-ն ավելի քան 30 գործող և նախկին խաղացողների հարցրել է կյանքի ընթացքում թեստավորվելու մասին, ինչպես նաև՝ արդյոք ախտորոշումը կազդեր խաղը շարունակելու նրանց որոշման վրա։
CTE-ի հետևանքով գլխուղեղը ժամանակի ընթացքում քայքայվում է։ Հետազոտողները կարծում են, որ հիվանդությունն առաջացնում են գլխին հասցվող կրկնվող հարվածները, որոնք ուղեղի ցնցում չեն առաջացնում։ Այժմ գիտնականներն այն ախտորոշում են մահից հետո՝ ուղեղը հետազոտելով, ուստի միայն ախտանշաններով հնարավոր չէ հաստատել, որ կենդանի խաղացողն ունի CTE։
«Կարծում եմ՝ մոտ ենք»,— ESPN-ին ասել է Բոստոնի համալսարանի նյարդահոգեբան և դոցենտ Մայքլ Ալոսկոն՝ խոսելով կենդանի մարդկանց համար նախատեսված թեստի մասին։ Նա մասնակցում է պետական ֆինանսավորմամբ իրականացվող Diagnose CTE Research Project հետազոտական նախագծին, որն այժմ երկրորդ փուլում է։ ESPN-ը հայտնել է, որ հստակ ժամկետ սահմանելը դժվար է։
Նախագծի առաջին փուլի մեկնարկից՝ 2015 թվականից ի վեր, հետազոտողները հետևում են ավելի քան 300 նախկին խաղացողների։ Նրանք հետևում են նաև Ալցհայմերի հիվանդություն ունեցող մարդկանց, որոնք ամերիկյան ֆուտբոլ չեն խաղացել։ Հետազոտողները թեստավորման արդյունքներում օրինաչափություններ են փնտրում։ Ալոսկոն ասել է, որ իր հետազոտության մասնակիցները 50 տարեկան կամ ավելի մեծ են, քանի որ ընդհանուր ընդունված պատկերացմամբ՝ այդ տարիքում CTE-ն արդեն բավականաչափ զարգացած է լինում, որպեսզի հնարավոր լինի այն հայտնաբերել թեստով։
Հուսալի թեստը կարող է օգնել բժիշկներին բուժօգնությունն ընտրելիս տարբերակել CTE-ն այլ հիվանդություններից։ Հարվարդի համալսարանի հետազոտող Ռեյչել Գրաշոուն, որն ուսումնասիրել է NFL-ի նախկին խաղացողների առողջությունը, ESPN-ին ասել է, որ բուժելի հիվանդությունները կարող են առաջացնել ճանաչողական ախտանշաններ՝ մտածողության կամ հիշողության խնդիրներ, որոնք համընկնում են CTE-ի հետ կապված ախտանշանների հետ։

ESPN-ը վկայակոչել է 2024 թվականի մի հետազոտություն, ըստ որի՝ ընդհանուր առողջական ախտանշաններ, այդ թվում՝ քնի ապնոէ, զարկերակային բարձր ճնշում, տեստոստերոնի ցածր մակարդակ և դեպրեսիա ունեցող NFL-ի նախկին խաղացողների գրեթե մեկ երրորդը կարծում էր, թե ունի CTE։ Այդ խմբում ինքնասպանության մտքեր ունենալու հավանականությունը հինգ անգամ ավելի մեծ էր, քան այն խաղացողների շրջանում, որոնք իրենց ախտանշանները չէին վերագրում CTE-ին։ Համեմատությունը վերաբերում է հիվանդությունն ունենալու համոզմանը, ոչ թե հաստատված ախտորոշումներին, և չի ցույց տալիս, որ այդ համոզմունքն է առաջացրել այդ մտքերը։
Washington Commanders-ի քուորթերբեք Մարկուս Մարիոտան ասել է, որ կանցներ թեստը, քանի որ այն կարող է օգնել NFL-ի, քոլեջների և ավագ դպրոցների խաղացողներին հասկանալ խաղալու ռիսկերը։ Indianapolis Colts-ի թայթ էնդ Մո Ալի-Քոքսն ասել է, որ սկզբում կնախընտրեր չիմանալ՝ վախենալով, որ մարդիկ իրեն այլ կերպ կվերաբերվեն։ Նա հավելել է, որ ախտանշանների ի հայտ գալու դեպքում կցանկանար թեստավորվել։
Minnesota Vikings-ի սեյֆթի Ջոշուա Մետելուսն ասել է, որ, հավանաբար, չէր ցանկանա թեստավորվել, քանի դեռ խաղում է լիգայում, որովհետև արդյունքն իմանալը կարող է փոխել իր խաղաոճը։ Նրա խոսքով՝ արդյունքը կարող է խաղացողին ավելի զգուշավոր դարձնել կամ ստիպել դադարեցնել խաղալը։
Հարցին՝ արդյոք կշարունակեն խաղալ, եթե թեստը ցույց տա, որ ունեն CTE, Green Bay Packers-ի սեյֆթի Զեյվյեր Մաքքինին պատասխանել է, որ, հավանաբար, ոչ։ Jacksonville Jaguars-ի կենտրոնական գծային Ռոբերտ Հեյնսին ասել է, որ իր որոշման համար կարևոր կլիներ նոր թեստի ճշգրտության նկատմամբ վստահությունը։ Նա հարցը չափազանց ենթադրական է համարել՝ հստակ պատասխան տալու համար։
ESPN-ը գլխուղեղի վնասվածքների մասին զրուցել է ավելի քան 30 գործող և կարիերան ավարտած խաղացողների հետ։ Ոմանք ընդունում են ռիսկերը կամ պաշտպանվելու միջոցներ ձեռնարկում, մյուսները՝ վաղ ավարտում կարիերան։ Դեռ պարզ չէ՝ արդյոք նոր պաշտպանիչ սարքավորումները նվազեցնում են CTE-ի ռիսկը։
3 րոպե
Հայերեն տեքստում շտկվել են ուղղագրական և կետադրական սխալներ։