DNS-ի արմատային բանալին փոխվում է հոկտեմբերի 11-ին․ որ ռեզոլվերները պետք է ստուգել


APNIC-ի տվյալներով՝ փոխարինմանը պատրաստվածության մակարդակը տարբեր է․ նախազգուշացնող ազդակ կա նաև Հայաստանի Fnet ցանցում։ Սակայն այդ չափումները չեն պարզում, թե քանի օգտատեր կարող է տուժել։
2026 թ․ հոկտեմբերի 11-ին նախատեսված է փոխարինել DNS-ի արմատի հանրային բանալիների ցանկը ստորագրող բանալին։ Հոկտեմբերի 9-ին APNIC-ի բլոգում հրապարակված չափումները վկայում են պատրաստվածության տարբեր մակարդակների մասին, այդ թվում՝ Հայաստանի Fnet ցանցում, բայց չեն պարզում, թե քանի օգտատեր կարող է տուժել։
Տիրույթների անունների համակարգը՝ DNS-ը, որոնում է կայքերի և այլ ծառայությունների հասցեները։ Ռեզոլվերն այդ որոնումները կատարում է սարքի համար։ DNS-ի անվտանգության ընդլայնումները՝ DNSSEC-ը, թույլ են տալիս ստուգումներ կատարող ռեզոլվերին թվային ստորագրություններով համոզվել, որ DNS գրառումներն իսկական են և չեն փոփոխվել։ Հոկտեմբերի 6-ի իր բացատրությունում Cloudflare-ը նախազգուշացրել է, որ փոխարինող բանալին չունեցող ռեզոլվերի օգտատերերին կարող են անհասանելի դառնալ ցանկացած վերին մակարդակի տիրույթի կայքերը, նույնիսկ եթե կայքերն իրենք նորմալ աշխատում են։ Սա ամբողջ համացանցի խափանման կանխատեսում չէ, և կայքերի օպերատորների մեծ մասը որևէ բան փոխելու կարիք չունի։
Սա արմատի՝ բանալիները ստորագրող բանալու՝ KSK-ի երկրորդ փոխարինումն է։ Առաջինը տեղի է ունեցել 2018 թվականի հոկտեմբերին՝ մեկ տարով հետաձգվելուց հետո, որպեսզի օպերատորներն ավելի շատ ժամանակ ունենան պատրաստվելու։ 38696 պիտակով KSK-2024-ը կփոխարինի 20326 պիտակով KSK-2017-ին՝ ստանձնելով արմատի հանրային բանալիների ցանկի՝ DNSKEY գրառումների հավաքածուի ստորագրումը։ Ստուգումներ կատարող ռեզոլվերները մինչև անցումը պետք է վստահեն փոխարինող բանալուն։
APNIC-ի վերլուծությունը նկարագրում է երկու եղանակ՝ չափելու, թե արդյոք ռեզոլվերները վստահում են փոխարինող բանալուն։ Առաջինը հաշվում է այն ռեզոլվերները, որոնք արմատային սերվերներին հայտնում են իրենց վստահած բանալիների մասին։ Երկրորդը գովազդների միջոցով մատուցվող թեստերով դիտարկում է ընտրանքում ընդգրկված վերջնական օգտատերերի օգտագործած ռեզոլվերների ուղիները։ Այս տոկոսները հաշվարկված են տարբեր խմբերի նկատմամբ և չեն կարող համարվել ամբողջ համացանցի պատրաստվածության մրցակցող գնահատականներ։
| Չափումը | Ընդունման հաղորդված մակարդակը | Չափման մեջ ընդգրկված խումբը |
|---|---|---|
| Verisign-ի արմատային սերվերների ազդակները՝ 2026 թ․ հուլիսի դրությամբ | Մոտ 90% | Տվյալներ հաղորդող ռեզոլվերները՝ առանց նրանց սպասարկած օգտատերերի թվով կշռման |
| APNIC-ի՝ գովազդների միջոցով անցկացվող հսկիչ թեստերը | Մոտ 70% | Թեստերը, որոնց ռեզոլվերների ուղիները, ըստ երևույթին, աջակցում են հսկիչ հարցումների արձանագրությանը |
Առաջին եղանակը հիմնված է RFC 8145 տեխնիկական ստանդարտի վրա․ ռեզոլվերներն իրենց վստահած բանալիների պիտակները ներառում են արմատային սերվերների ուղղությամբ ուղարկվող հարցումներում։ Verisign-ի ընտրանքում հաշվվում են տվյալներ հաղորդող ռեզոլվերները՝ անկախ նրանից, թե դրանցից յուրաքանչյուրը մեկ մարդու է սպասարկում, թե միլիոնավոր մարդկանց։ Ուստի, APNIC-ի խոսքով, այդ ցուցանիշն ուղղակիորեն չի գնահատում սպասարկվող կամ հնարավոր ազդեցության ենթակա օգտատերերի թիվը։
Երկրորդ եղանակը հիմնված է RFC 8509-ի վրա, որը թույլ է տալիս այն աջակցող ռեզոլվերին պատասխանել հատուկ անվանումներով հարցումներին՝ արմատի իր վստահած բանալիների մասին։ Դրանք կոչվում են հսկիչ հարցումներ։ APNIC-ի արդյունքը վերաբերում է միայն այն դեպքերին, երբ հայտնաբերվել է այդ արձանագրության աջակցությունը․ այն չի նշանակում, որ բոլոր օգտատերերի 30%-ը վտանգի տակ է։ Բոլոր օգտատերերի մեջ հնարավոր ազդեցության ենթակա օգտատերերի բաժինը մնում է անհայտ։
APNIC-ը գովազդների միջոցով չափումներն անցկացրել է 2026 թվականի մայիսից հուլիս ընկած ժամանակահատվածում և վերսկսել հոկտեմբերի սկզբին։ Ամենօրյա թեստերի միայն մի մասում է հստակ երևացել հսկիչ հարցումների աջակցությունը։
| Թեստերի խումբը | Օրական թեստերի թիվը |
|---|---|
| Գովազդների միջոցով անցկացված բոլոր թեստերը | 16 միլիոն |
| Թեստերը, որոնցում երևում են DNSSEC-ով ստուգումներ կատարող ռեզոլվերների ուղիներ | 6 միլիոն |
| Հսկիչ հարցումների աջակցությունը հստակ ազդարարող թեստերը | 1,8 միլիոն |
Հոկտեմբերի 5-ին RIPE Atlas-ի ցանցային չափման սարքերով անցկացված առանձին թեստն ընդգրկել է 2 900 տարբեր ինքնավար համակարգ՝ անկախ կառավարվող ցանցեր։ APNIC-ը հաղորդել է ստորև ներկայացված դիտարկումները․ դրանք նկարագրում են բանալու կարգավիճակին համապատասխանող ռեզոլվերի վարքագիծը, ոչ թե ռեզոլվերների կարգավորումների անմիջական զննումը։
| Ռեզոլվերի դիտարկված վարքագիծը | Չափման սարքերի թիվը |
|---|---|
| Համապատասխանում է հսկիչ հարցումների աջակցությանը և KSK-2024-ի առկայությանը | 1 230 |
| Համապատասխանում է KSK-2024-ի բացակայությանը | 47 |
Հսկիչ հարցումներին աջակցող և DNSSEC-ով ստուգումներ կատարող ռեզոլվերը նախ ստուգում է հսկիչ հարցման մեջ օգտագործվող հասցեների ստորագրված գրառումները։ Այնուհետև կա՛մ վերադարձնում է սկզբնական պատասխանը, կա՛մ միտումնավոր այն փոխարինում է SERVFAIL-ով՝ DNS-ի խափանման պատասխանով՝ կախված նրանից, թե վստահում է արդյոք հարցման մեջ նշված բանալուն։ Ուստի խափանման պատասխանը կարող է լինել սպասվող արդյունք, ոչ թե անսարքության ապացույց։
| Հարցման պիտակը | Ռեզոլվերը վստահում է KSK-2024-ին | Ռեզոլվերը չի վստահում KSK-2024-ին |
|---|---|---|
is-ta-38696 | Վավեր պատասխան | SERVFAIL |
not-ta-38696 | SERVFAIL | Վավեր պատասխան |
APNIC-ն օգտագործում է երեք հարցում։ Առաջինը հարցնում է՝ արդյոք ռեզոլվերը վստահում է գործող՝ 20326 բանալուն, և ակնկալում է NOERROR՝ հաջող պատասխանը։ Երկրորդը հարցնում է՝ արդյոք ռեզոլվերը չի վստահում այդ բանալուն, և ակնկալում է SERVFAIL։ Այս հակադիր պատասխանները հաստատում են հսկիչ հարցումների աջակցությունը։ Երրորդը հարցնում է՝ արդյոք ռեզոլվերը վստահում է փոխարինող՝ 38696 բանալուն․ հսկիչ հարցումներին աջակցող ռեզոլվերը վերադարձնում է սկզբնական պատասխանը, եթե վստահում է բանալուն, և SERVFAIL, եթե չի վստահում։
Cloudflare-ի՝ բրաուզերով պատրաստվածությունը ստուգող թեստը նույնպես օգտագործում է հսկիչ հարցումներ։ Դրա լրացուցիչ ստուգումները պարզում են, որ սովորական ստորագրված տիրույթի անվան համար հասցե է ստացվում, միտումնավոր անվավեր DNSSEC-ով տիրույթի անունը մերժվում է, իսկ արմատի գործող բանալու վերաբերյալ հսկիչ հարցմանը պատասխան է ստացվում։ Եթե հսկիչ հարցումների աջակցությունը չի հաջողվում հաստատել, արդյունքը միանշանակ չէ․ դա չի ապացուցում, որ փոխարինող բանալին բացակայում է։
Բրաուզերի թեստը ստուգում է միայն ռեզոլվերի այն ուղին, որն օգտագործում է տվյալ բրաուզերը։ Այդ ուղու վրա կարող են ազդել անվտանգ DNS-ի կարգավորումները կամ վիրտուալ մասնավոր ցանցը (VPN)։ Արդյունքը ցույց է տալիս այդ հարցումներին պատասխանող ռեզոլվերի վիճակը տվյալ պահին, ոչ թե ստուգում ցանցի բոլոր ռեզոլվերները, և չի փոխարինում ադմինիստրատորների կատարած կարգավորումների ստուգմանը։
APNIC-ը Հայաստանի Fnet-ը՝ AS205368 ինքնավար համակարգը, ներառել է KSK-2024-ի նկատմամբ վստահության ցածր ցուցանիշներով 50 ցանցերի ցանկում։ Այդ չափման մեջ Fnet-ի համար այն հաղորդում է բանալու ընդունման 38,6% մակարդակ։ Սա ցանցի մակարդակով թեստի արդյունք է, ոչ թե Fnet-ի հաճախորդների կամ Հայաստանի օգտատերերի այն բաժինը, որը կարող է կորցնել հասանելիությունը։
Ցանկում ներառված են միայն այն ցանցերը, որոնցում դիտարկվել է հսկիչ հարցումների աջակցությունը ցույց տվող առնվազն 1 000 թեստ։ APNIC-ի վերլուծությունը ցածր ցուցանիշները դիտարկում է որպես փոխարինման ընթացքում հնարավոր խնդիրների ազդակներ, որոնք ստուգման կարիք ունեն, ոչ թե հաստատված խափանումներ։ Այն խորհուրդ է տալիս ցանկում ընդգրկված ցանցերի օգտատերերին լրացուցիչ ստուգում կատարել Cloudflare-ի թեստով և խնդրել իրենց մատակարարին վերանայել DNS-ի կարգավորումները։
DNSSEC-ի ստուգումներն անցնում են վստահության շղթայով՝ DNS-ի արմատից վերին մակարդակի տիրույթի, օրինակ՝ .com-ի միջով մինչև առանձին տիրույթ։ Արմատը չունի վերադաս տիրույթ, որը կհաստատի իր բանալիները, ուստի ռեզոլվերը սկսում է արմատի այն հանրային բանալուց կամ դրա նույնականացնող թվային հետքից, որին արդեն վստահում է։ Այս մեկնակետը կոչվում է վստահության հենակետ։
Վստահելի KSK-ով ստուգվում է արմատի հանրային բանալիների ցանկը։ Այդ ցանկում ներառված մեկ այլ՝ գոտին ստորագրող բանալիով ստուգվում են արմատի մյուս DNS գրառումները։ Ուստի KSK-ի փոխարինումը փոխում է ստուգումների մեկնակետը, ոչ թե պահանջում, որ յուրաքանչյուր կայք փոխի իր բանալին։
Վստահության հենակետերի ավտոմատ թարմացման RFC 5011 ստանդարտը թույլ է տալիս ռեզոլվերին հաստատել փոխարինող բանալու իսկությունը՝ հանրային բանալիների ցանկի վրա գործող բանալու ստորագրությամբ։ Ռեզոլվերը պետք է տեսնի և ստուգի փոխարինող բանալին, առնվազն 30 օր շարունակի ստուգել այն պարունակող գրառումները և դրանք կրկին ստուգի՝ նախքան բանալին ընդունելը։ KSK-2024-ը արմատի հանրային բանալիների ցանկում է 2025 թ․ հունվարի 11-ից, բայց յուրաքանչյուր ռեզոլվերի սպասման ժամկետը սկսվում է այն պահից, երբ ինքն առաջին անգամ տեսնում և ստուգում է բանալին։
ICANN-ն ադմինիստրատորներին հորդորում է համոզվել, որ ռեզոլվերի վստահության հենակետերի կարգավորումներում առկա է 38696 պիտակով բանալին, այլ ոչ թե ենթադրել, որ ավտոմատ թարմացումներն աշխատել են։ Եթե այն բացակայում է, ուղեցույցը խորհուրդ է տալիս ստուգել՝ միացվա՞ծ են արդյոք ավտոմատ թարմացումները, և կարո՞ղ է արդյոք ռեզոլվերը տվյալներ գրել իր պահոցի պանակում, ապա հետևել ICANN-ի և ծրագրային ապահովման մատակարարի հրահանգներին։
Cloudflare-ը հայտնում է, որ իր՝ տիրույթների DNS ծառայությունները, 1.1.1.1 ռեզոլվերն ու Gateway DNS-ն արդեն վստահում են KSK-2024-ին, ուստի դրանց օգտատերերը որևէ քայլ անելու կարիք չունեն։ Ընկերության խոսքով՝ բանալին իր ռեզոլվերի ծրագրային ապահովման ներկառուցված վստահության հենակետերին ավելացրել է 2024 թվականի հուլիսին։ 2018 թվականի փոխարինմանը պատրաստվելիս Cloudflare-ի որոշ ռեզոլվերներ ծրագրային թարմացումների կամ մի համակարգչից մյուսը տեղափոխվելու ընթացքում կորցրել էին ավտոմատ կերպով ճանաչված վստահության հենակետերի մասին տեղեկությունները։
Հոկտեմբերի 11-ին նախատեսված ստորագրող բանալու փոփոխության ժամանակ պահպանվում է ստորագրության նույն՝ RSA/SHA-256 ալգորիթմը․ փոխվում է բանալիների զույգը, ոչ թե ստորագրությունները ստեղծելու և ստուգելու եղանակը։ Փոխարինման գործընթացը շարունակվելու է նաև 2027 թվականին։ Cloudflare-ի փոխանցմամբ՝ ICANN-ը նախատեսում է չեղարկել KSK-2017-ը, հեռացնել այն արմատային գոտուց և ջնջել դրա գաղտնի բանալին։ Հին բանալիով ստորագրումը դադարեցնելն ու դրա նկատմամբ վստահությունը վերացնելն առանձին քայլեր են։
Չորս մոդելներում մուտքն այլևս չի կառավարվում ձայնային հրահանգներով, բայց լարային ձայնային կապը շարունակում է աշխատել։
2 րոպե

Ninja Forms-ի և WPC Product Bundles-ի օգտատերերը պետք է տեղադրեն շտկված տարբերակները և ստուգեն՝ արդյոք կայքն արդեն կոտրվել է․ միայն թարմացումը չի վերացնում հարձակվողների հասանելիությունը։
3 րոպե

Շահագործողներին խորհուրդ է տրվում մեկուսացնել խոցելի սարքերն ու սահմանափակել հասանելիությունը։ Խոցելիությունների շահագործման համար անհրաժեշտ են տեղային հասանելիություն և արդեն առկա արտոնություններ․ հեռավար հարձակումն այս դեպքում հնարավոր չէ։
3 րոպե