Կոնգոյի ԴՀ-ում օրենքն ընդլայնում է հանրաքվեի պայմանները և լարվածություն առաջացնում

Սահմանադրական հանրաքվե անցկացնելու պայմաններն ընդլայնող նոր օրենքը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում քաղաքական լարվածության աճ է առաջացրել, հայտնել է France 24-ը։ Նախագահ Ֆելիքս Չիսեկեդին թիվ 26/045 օրենքը հրապարակել է 2026 թ․ նոյեմբերի 9-ին, և այն նույն օրն ուժի մեջ է մտել, հայտնել է Actualite.cd-ն։

Նախկինում հանրաքվեն կարգավորվում էր 2005 թ․ հունիսի 22-ի օրենքով, որն անցումային շրջանում ընդունվել էր հատուկ Երրորդ հանրապետության սահմանադրության նախագիծը համաժողովրդական քվեարկության դնելու համար։ Օրենսդիր մարմնի պարզաբանմամբ՝ նոր օրենքի նպատակն է ընդլայնել այն հարցերի շրջանակը, որոնց շուրջ կարելի է հանրաքվե անցկացնել, և լիարժեք կիրառել Սահմանադրության 5-րդ հոդվածը, որի համաձայն՝ ինքնիշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, որն այն իրականացնում է անմիջականորեն՝ հանրաքվեի կամ ընտրությունների միջոցով, կամ անուղղակիորեն՝ իր ներկայացուցիչների միջոցով։

Ովքեր կարող են հանրաքվե նախաձեռնել

Օրենքն առաջարկել է պատգամավոր Պոլ-Գասպար Նգոնդանկոյը, իսկ Ազգային ժողովն ու Սենատն ընդունել են այն։ Օրենքը հանրաքվե նախաձեռնելու իրավունք է տալիս նախագահին, կառավարությանը՝ Նախարարների խորհրդում քննարկելուց հետո, կամ խորհրդարանի յուրաքանչյուր պալատի անդամների կեսին։ Հանրաքվե կարող է նախաձեռնվել նաև Կոնգոյի 100 000 քաղաքացիների՝ պալատներից որևէ մեկին ուղղված ստորագրահավաքով։

Ընտրողները որոշակի տեքստի կամ հարցի պատասխանում են «այո» կամ «ոչ»։ Օրենքը մասնակցությունը քաղաքացիական պարտք է համարում գրանցված ընտրողների համար, որոնք առնվազն 18 տարեկան են և օգտվում են իրենց քաղաքացիական ու քաղաքական իրավունքներից։

Սահմանադրական վեճը

Օրենքի հիմնավորումը հենվում է Սահմանադրական դատարանի՝ 2021 թ․ հունվարի 15-ի և 2026 թ․ հուլիսի 28-ի որոշումների վրա։ Դրանում 5-րդ հոդվածը մեկնաբանվում է այնպես, որ այն պետությանը թույլ է տալիս բացարձակ անհրաժեշտության դեպքում և ժողովրդի կամ նրա օրինական ներկայացուցիչների հավանությամբ ընդունել նոր սահմանադրություն կամ հանրաքվեով փոփոխել գործող սահմանադրության ցանկացած դրույթ։