Քաղցկեղը մինչև 50 տարեկանը․ ախտորոշման ցուցանիշներն աճում են, պատճառները դեռ պարզ չեն

Անգլիայի, ԱՄՆ-ի և Նիդեռլանդների տվյալների համեմատությունը ցույց է տալիս քաղցկեղի տարբեր միտումներ։ Տոկոսային մեծ աճը կարող է ուղեկցվել բացարձակ ցածր ցուցանիշներով։

Անգլիայի, ԱՄՆ-ի և Նիդեռլանդների տվյալների համեմատությունը ցույց է տալիս քաղցկեղի տարբեր միտումներ։ Տոկոսային մեծ աճը կարող է ուղեկցվել բացարձակ ցածր ցուցանիշներով։
Անգլիայում, ԱՄՆ-ում և Նիդեռլանդներում մինչև 50 տարեկանների շրջանում քաղցկեղի մի քանի տեսակների ախտորոշման ցուցանիշներն աճել են՝ ըստ Քաղցկեղի հետազոտությունների համաշխարհային հիմնադրամի (WCRF) վերլուծության, որի մասին Guardian-ը հայտնել է 2026 թ․ հոկտեմբերի 6-ին։ Հիմնադրամը «նշանակալի» որակած աճ է արձանագրել Անգլիայում քաղցկեղի յոթ տեսակի, ԱՄՆ-ում՝ հինգ, Նիդեռլանդներում՝ չորս տեսակի համար։ Այս համեմատությունները ցույց են տալիս ախտորոշումների փոփոխությունները, ոչ թե դրանց պատճառները։
Մինչև 50 տարեկանը զարգացող քաղցկեղը, որը հաճախ անվանում են վաղ սկսվող քաղցկեղ, շարունակում է հազվադեպ հանդիպել։ Քաղցկեղը շատ ավելի տարածված է ավելի մեծ տարիքի մարդկանց շրջանում։ Guardian-ի հաղորդմամբ՝ ախտորոշման պահին տարիքի մեդիանը 60-ից բարձր է․ այսինքն՝ ախտորոշումների կեսը բաժին է ընկնում այդ տարիքից մեծ, իսկ մյուս կեսը՝ փոքր մարդկանց։
Անգլիայի տվյալների վերլուծությունն ընդգրկել է ուռուցքի 12 տեսակ։ Երկու օրինակ ցույց է տալիս, թե ինչու է պետք տոկոսային փոփոխությունները դիտարկել հիվանդացության ցուցանիշների հետ միասին։ Հիվանդացության ցուցանիշը նոր ախտորոշումների թիվն է ուսումնասիրվող բնակչության յուրաքանչյուր 100 000 մարդու հաշվով։
| Քաղցկեղի տեսակն ու բնակչության խումբը | 2001 թ․՝ 100 000 մարդու հաշվով | 2023 թ․՝ 100 000 մարդու հաշվով | Բացարձակ աճը՝ 100 000 մարդու հաշվով | Հարաբերական աճը |
|---|---|---|---|---|
| Շագանակագեղձի քաղցկեղ, մինչև 50 տարեկան տղամարդիկ | 1 | 3,6 | 2,6 | 260% |
| Աղիքների քաղցկեղ, մինչև 50 տարեկան մարդիկ | 3,9 | 8,4 | 4,5 | Մոտ 115% |
Շագանակագեղձի քաղցկեղի տոկոսային աճն ավելի մեծ էր, քանի որ սկզբնական ցուցանիշն ավելի ցածր էր։ Իսկ աղիքների քաղցկեղի հաղորդված ցուցանիշի բացարձակ աճն ավելի մեծ էր։ Այս տոկոսներից ոչ մեկը չի նկարագրում առանձին մարդու՝ քաղցկեղով հիվանդանալու հավանականությունը։
Անգլիայում մինչև 50 տարեկանների շրջանում հաղորդված մյուս աճերը վերաբերում էին երիկամի, արգանդի, կրծքագեղձի, ենթաստամոքսային գեղձի և լյարդի քաղցկեղներին։ ԱՄՆ-ում 2000 թվականից սկսվող պաշտոնական տվյալների վերլուծությունը երիկամի, աղիքների, արգանդի, ենթաստամոքսային գեղձի և կրծքագեղձի քաղցկեղների ցուցանիշների աճ է արձանագրել։ Նիդեռլանդներում հիմնադրամը նշանակալի որակած աճ է արձանագրել աղիքների, երիկամի, լյարդի և արգանդի պարանոցի քաղցկեղների համար։
Մինչև 50 տարեկանների շրջանում թոքերի քաղցկեղի ցուցանիշները նվազել են բոլոր երեք երկրներում։ Guardian-ն այս միտումը կապել է ծխելու տարածվածության շարունակվող նվազման հետ։
Վերլուծություն
Ախտորոշումների աճը կարող է մասամբ արտացոլել այն, որ քաղցկեղն ավելի վաղ է հայտնաբերվում։ Հիմնադրամի հետազոտական արդյունքների կիրառման պատասխանատու Վանեսա Գորդոն-Դսեագուն Guardian-ին ասել է, որ ախտանշանների մասին ավելի լավ իրազեկված լինելու դեպքում ավելի հավանական է, որ մարդիկ դիմեն բուժօգնության։ Նա նաև նշել է, որ ախտորոշումների աճը չի բացատրում ամբողջ միտումը, և դրա պատճառները դեռ լիովին հասկացված չեն։
Հիմնադրամի խոսքով՝ ճարպակալման աճող տարածվածությունը, ոչ առողջ սննդակարգը, անբավարար ֆիզիկական ակտիվությունը, ալկոհոլի օգտագործումը, ծխելը և շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը կարող են նպաստել այս միտմանը։ Սրանք հնարավոր բացատրություններ են, ոչ թե այս համեմատություններով հաստատված պատճառներ։
Guardian-ը նաև հայտնել է, որ Լոնդոնի Քինգս քոլեջը հայտարարել է 250 000 մարդու մասնակցությամբ հետազոտության մասին՝ ավելի երիտասարդ չափահասների շրջանում աղիքների քաղցկեղի դեպքերի աճն ուսումնասիրելու համար։ Հետազոտությունը ֆինանսավորում է Cancer Research UK-ը։ Այն նախատեսված է պարզելու, թե ռիսկի գործոնների վատթարացումն ու ավելի լավ հայտնաբերումն ինչ չափով են առանձին-առանձին նպաստում այդ աճին։

NASA-ն սեպտեմբերի 27-ի արբանյակային պատկերում երևացող գույները բացատրում է լուծված օրգանական նյութերով և մակընթացությունների, տեղատվությունների ու հոսանքների բարձրացրած տիղմով։
2 րոպե

Նախնական տվյալները հուշում են, որ դրանցից շատերը գաբրո են։ Առաքելության թիմը հետազոտում է՝ արդյոք հարվածներն ու էրոզիան կարող են բացատրել, թե ինչպես են քարերը հայտնվել մակերևույթին։

Հոկտեմբերի 5-ի ամփոփագրում Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայում արձանագրված է 197 497 դեպք և հիվանդության հետ կապված 87 մահ։ Ֆրանսիայում և Իտալիայում էլ գրանցվել են տեղում վարակման դեպքեր։
2 րոպե