Եվրոպական կենտրոնական բանկը տոկոսադրույքները թողել է անփոփոխ, գնաճը հասել է 3,8%-ի

Եվրոպական կենտրոնական բանկը հոկտեմբերի 29-ին անփոփոխ է թողել իր երեք հիմնական տոկոսադրույքները։ Բանկը հայտնել է, որ գնաճի հիմքում ընկած գնային ճնշումներն ընդհանուր առմամբ կայուն են մնացել, մինչդեռ էներգակիրների թանկացումը սպառնում է բարձրացնել գնաճն ու թուլացնել տնտեսական աճը։

Այս որոշմանը նախորդել էր տոկոսադրույքների բարձրացումը քառորդ տոկոսային կետով՝ Կառավարման խորհրդի՝ սեպտեմբերի 9–10-ին Բեռլինում կայացած նիստում։ Այդ ժամանակ հրապարակված՝ բանկի մասնագետների կանխատեսմամբ՝ 2026-ին գնաճը կկազմեր 3,0%։

Բանկի նախագահ Քրիստին Լագարդի և փոխնախագահ Բորիս Վույչիչի՝ Ֆրանկֆուրտում ներկայացրած դրամավարկային քաղաքականության մասին հայտարարության մեջ ասվում է, որ աշխատավարձերը դեռևս էականորեն չեն արձագանքել էներգակիրների գների կտրուկ աճին։ Նախորդ նիստից հետո խստացել են նաև ֆինանսավորման պայմանները, ինչը, բանկի ակնկալիքով, կզսպի թե՛ գնաճը, թե՛ տնտեսական աճը։

Գնաճն աճում է էներգակիրների թանկացման հետևանքով

Եվրոգոտում գնաճը սեպտեմբերին հասել է 3,8%-ի՝ օգոստոսի 3,2%-ից։ Ամենից կտրուկ աճել են էներգակիրների գները։ Դիզելային վառելիքի և բենզինի գները հասել են նոր առավելագույն մակարդակների, ինչը մասամբ պայմանավորված է վերամշակման ավելի բարձր շահութաբերությամբ։

Եվրոպական կենտրոնական բանկի գնահատմամբ՝ գնաճի հիմքում ընկած՝ ավելի կայուն գնային ճնշումների ցուցանիշներն ընդհանուր առմամբ կայուն են մնացել, թեև գնագոյացման շղթայի սկզբնական փուլերում նկատվել են աճի ճնշումներ։ Մեկ աշխատողի հաշվով աշխատանքի վարձատրության աճն առաջին եռամսյակի 3,6%-ից երկրորդ եռամսյակում դանդաղել է մինչև 3,3%։ Արտադրողականության աճը նույնպես օգնել է զսպել արտադրանքի մեկ միավորի հաշվով աշխատանքի ծախսերը։

Բանկը հայտնել է, որ կարճաժամկետ գնաճային սպասումները բարձրացել են, սակայն երկարաժամկետ սպասումների ցուցանիշների մեծ մասը մնացել է 2%-ի սահմաններում։ Բանկի գնահատմամբ՝ դա նպաստում է, որ գնաճն ի վերջո կայունանա իր նպատակային մակարդակի շուրջ։

Վերլուծություն

Բանկն ակնկալում է, որ փոխառությունների թանկացումը կզսպի տնտեսական աճը

Հիմնական տոկոսադրույքների անփոփոխ մնալը չի նշանակում, թե փոխառությունների բոլոր ծախսերն են նույնը մնացել։ Եվրոպական կենտրոնական բանկը հայտնել է, որ նախորդ նիստից հետո շուկայական տոկոսադրույքներն ընդհանուր առմամբ բարձրացել են, իսկ բաժնետոմսերի գները՝ նվազել։ Երրորդ եռամսյակում բանկերը խստացրել են ընկերություններին վարկ տրամադրելու չափանիշները՝ վկայակոչելով իրենց հաճախորդներին սպառնացող ռիսկերը։ Միևնույն ժամանակ բիզնես վարկերի պահանջարկը նվազել է՝ մասամբ ավելի բարձր տոկոսադրույքների պատճառով։

Հիփոթեքային վարկերի տոկոսադրույքները հուլիսի 3,5%-ից օգոստոսին բարձրացել են մինչև 3,6%։ Բանկի հաղորդմամբ՝ բարձր տոկոսադրույքների պատճառով երրորդ եռամսյակում հիփոթեքային վարկերի պահանջարկը զգալիորեն նվազել է։

Եվրոպական կենտրոնական բանկը հայտնել է, որ ստացվող տվյալները վկայում են երրորդ եռամսյակում տնտեսության շարունակական աճի մասին։ Ծառայությունների ոլորտը վերականգնվել է Մերձավոր Արևելքի հակամարտության սկզբում գրանցված թուլացումից հետո։ Բանկի գնահատմամբ՝ գերբանականության (ԳԲ) հետ կապված ներդրումներն աջակցում են մշակող արդյունաբերությանը, թվային ծառայություններին և արտահանմանը, իսկ ենթակառուցվածքների ու պաշտպանության վրա պետական ծախսերը նույնպես խթանում են տնտեսական ակտիվությունը։ Բանկն ակնկալում է, որ այս գործոնները մոտ ապագայում կաջակցեն աճին, սակայն հայտնել է, որ էներգակիրների գների նոր աճը վնասել է սպառողների վստահությանը, իսկ ֆինանսավորման ծախսերի բարձրացումը, հավանաբար, կզսպի աճը։

Վերլուծություն

Բանկն ակնկալում է, որ գնաճը կմնա նպատակային մակարդակից բարձր

Էներգակիրների գներն ավելի են աճել, քան ենթադրվում էր բանկի մասնագետների սեպտեմբերյան կանխատեսումներում։ Ուստի Եվրոպական կենտրոնական բանկն ակնկալում է, որ գնաճը մոտ ապագայում կշարունակի բարձրանալ և առաջիկա եռամսյակներում կմնա իր 2% նպատակային մակարդակից զգալիորեն բարձր։ Ավելի ուշ, բանկի ակնկալիքով, էներգակիրների գնաճի նվազումն ու ավելի բարձր տոկոսադրույքների ազդեցությունը կօգնեն գնաճը վերադարձնել նպատակային մակարդակին։

Բանկը նախազգուշացրել է, որ որքան երկար էներգակիրների գները բարձր մնան, այնքան մեծ է այլ գների և աշխատավարձերի վրա դրանց ազդեցության տարածման ռիսկը։ Խոսքը ներառում է անուղղակի ազդեցությունը, երբ էներգակիրների թանկացումը փոխանցվում է այլ գների, և երկրորդային ազդեցությունը, երբ աշխատավարձերն ու գներն ավելի լայնորեն են արձագանքում։ Այդ ազդեցությունները կարող են ավելի ուժեղ լինել, քան բանկն այժմ ակնկալում է։

Եվրոպական կենտրոնական բանկը նախազգուշացրել է, որ էներգակիրների մատակարարման խափանումների շարունակման դեպքում դրանց գները կարող են ավելի բարձրանալ և ավելի երկար մնալ բարձր՝ նվազեցնելով տնային տնտեսությունների գնողունակությունը, ծախսերն ու ներդրումները։ Ֆինանսական շուկաներում պայմանների հետագա խստացումը նույնպես կարող է թուլացնել պահանջարկն ու աճը, սակայն ավելի թույլ պահանջարկի միջոցով կարող է նաև նվազեցնել գնաճը։

Կառավարման խորհուրդը տոկոսադրույքների ապագա ընթացքի վերաբերյալ նախնական պարտավորություն չի ստանձնել։ Այն որոշումները կկայացնի յուրաքանչյուր նիստում՝ գնահատելով ստացվող տնտեսական և ֆինանսական տվյալները, գնաճի հեռանկարն ու դրա հետ կապված ռիսկերը, գնաճի հիմքում ընկած գնային ճնշումները և քաղաքական որոշումների՝ տնտեսության վրա ազդեցության ուժգնությունը։