Հավաքորդ Ռոբերտ Մաքքարթին Եթովպիային է վերադարձրել հինգ եթովպական մշակութային արժեք


Նոյեմբերի 18-ին Լոնդոնում ֆինանսիստը Եթովպիայի ժառանգության գործակալությանը հանձնել է երկու ձեռագիր և երեք խաչ։ Բացի այդ՝ Տոլեդոյի արվեստի թանգարանը նախատեսում է ձեռք բերել ևս 375 առարկա՝ համատեղ ուսումնասիրելու դրանց պատմությունն ու որոշելու, թե որտեղ պահվեն։
Ամերիկացի հավաքորդ Ռոբերտ Մաքքարթին 2026 թ․ նոյեմբերի 18-ին Լոնդոնում Եթովպիայի դեսպանատանը երկու պատկերազարդ ձեռագիր և երեք թափորային խաչ է հանձնել անմիջապես Եթովպիայի ժառանգության գործակալությանը։ Պատկերազարդ ձեռագրերը նկարներով զարդարված ձեռագիր գրքեր են։
Հանձնումը տեղի է ունեցել Եթովպիայի պետական ժառանգության գործակալության և Օհայոյում գտնվող Տոլեդոյի արվեստի թանգարանի համագործակցության մասին 2026 թ․ սեպտեմբերի 2-ին հայտարարվելուց հետո։ Առանձին պայմանավորվածությամբ՝ թանգարանը նախատեսում է Մաքքարթիից ձեռք բերել եթովպական ևս 375 առարկա, ապա գործակալության հետ ուսումնասիրել դրանց պատմությունը՝ նախքան պահման վայրի մասին որոշումներ կայացնելը։
Եվրոպական միջնադարյան արվեստի հավաքորդ Մաքքարթին սկսել է եթովպական արվեստի գործեր հավաքել 1990-ականներին և իր հավաքածուի գործերը տրամադրել է 2023–24 թվականների «Եթովպիան խաչմերուկում» ցուցահանդեսին։ Ցուցահանդեսի անցկացման վայրերից մեկում՝ Տոլեդոյում, նա սկսել է իր հավաքածուի ապագան քննարկել թանգարանի ռազմավարական նախաձեռնությունների գծով փոխտնօրեն Սոֆի Օնգի հետ, գրել է The Art Newspaper-ը։
Ավելի վաղ ստեղծված ձեռագիրը Հայտնության գիրք է՝ Ժամագրքով՝ աղոթքների ամենօրյա շարքով։ Դրա պատկերազարդումները թվագրվում են մոտ 1400 թվականին, իսկ 20-րդ դարի վերջին գրանցվել է, որ այն գտնվում էր Շավա նահանգի Սաքքա Մադխանե Ալամ եկեղեցում։ Մյուսը 15-րդ դարի կեսերի Ավետարան է, որը, ինչպես 1974 թվականին գրել է հետազոտող Դայանա Սփենսերը, տեսել է Վաֆա Յասուսի մոտ գտնվող Էմմաուս Գիյոր եկեղեցում։
Արույրե խաչերը թվագրվում են 18-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածով։ Դրանց վրա փորագրված արձանագրությունները կարող են օգնել պարզել, թե որ եկեղեցիներից են դրանք։ Ձեռագրերը մինչև հանձնումը թվայնացվել են՝ դրանց բովանդակությունը պահպանելու և հետազոտողների համար հասանելիությունն ապահովելու նպատակով, հայտնել է Fana Media-ն։

Տոլեդոյի թանգարանը հրաժարվել է հինգ առարկան ներառել իր հավաքածուում, քանի որ փաստաթղթերը հուշում էին, որ դրանք Եթովպիայից դուրս են բերվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 1970 թվականի կոնվենցիայից հետո։ Կոնվենցիան մշակութային արժեքների ապօրինի առևտրի դեմ պայմանագիր է։ Թանգարանների ամերիկյան դաշինքը խորհուրդ է տալիս ունենալ փաստաթղթեր, որոնք կհաստատեն, որ առարկան հայտնաբերման երկրից դուրս է բերվել մինչև այդ թվականը կամ դրանից հետո օրինական կերպով արտահանվել և ներմուծվել է ԱՄՆ։ Միայն ավելի ուշ դուրս բերված լինելը չի հաստատում ապօրինի արտահանումը։
Օնգի խոսքով՝ հայտնի էր, որ ձեռագրերը նշված թվականից հետո գտնվել են Եթովպիայում և, հավանաբար, դուրս են բերվել երկրից։ Թանգարանի հայտարարության մեջ ասվում էր, որ ուսումնասիրությամբ պարզվել է՝ դրանք ապօրինի են դուրս բերվել։ Խաչերի դեպքում նույնը հաստատված չէ։
Մաքքարթին կնվիրաբերի մյուս առարկաների մոտ երկու երրորդը, իսկ Տոլեդոյի թանգարանը մնացածը կգնի անկախ գնահատողի սահմանած գներով, գրել է The New York Times-ը, որի հրապարակումը մեջբերել է Art in Context-ը։ Հավաքածուն թանգարան կհասնի աստիճանաբար՝ մի քանի տարվա ընթացքում։
Գործընկերները նախատեսում են վերադարձնել այն առարկաները, որոնք, իրենց գնահատմամբ, Եթովպիայից դուրս են բերվել ապօրինի կամ ոչ պատշաճ կերպով։ Պատշաճ արտահանված համարվող առարկաները կմնան Տոլեդոյում, իսկ անբավարար ապացույցների դեպքում թանգարանն ու Եթովպիայի պաշտոնյաները համատեղ կորոշեն դրանց պահման վայրը։ Գործընկերներն առաջիկա հինգ տարում սպասում են նոր վերադարձների և նախատեսում են համագործակցության ընթացքում երկարաժամկետ որոշումներ կայացնել։
Համագործակցությունը նախատեսվում է ավելի քան 20 տարով։ Ըստ The Art Newspaper-ի՝ 375 առարկաների կեսը, հնարավոր է, ի վերջո վերադարձվի․ սա գնահատական է, ոչ թե պահման վայրի մասին որոշում։
Վերադարձված հինգ գործերն ուղարկվում են Ադիս Աբեբայի Եթովպիայի ազգային թանգարան։ Ակնկալվում է, որ դրանք կներկայացվեն վերադարձված արժեքների ցուցադրությունում, որի բացումը նախատեսված է 2026 թվականի դեկտեմբերին։ Ժառանգության գործակալությունը կորոշի, թե ի վերջո որտեղ կպահվեն և կցուցադրվեն ձեռագրերը։ Հարցը, թե ծագման վայրը պարզելիս կրոնական առարկաները պետք է մնան թանգարանում, թե վերադարձվեն Եթովպիայի ուղղափառ Թեվահեդո եկեղեցուն, շարունակում է ավելի լայն քննարկման մաս մնալ։
Նախատեսվող ցուցադրության մնացած մասի մեծ մասը կազմելու են Մաքդալայում թալանված արժեքները։ 1868 թվականի ճակատամարտից հետո բրիտանական զորքերը թալանել են Մաքդալան․ բազմաթիվ առարկաներ աճուրդով վաճառվել են կամ մնացել բրիտանական հաստատություններում։ 2021 թվականին Scheherazade հիմնադրամը դրամահավաք է նախաձեռնել՝ թալանված եթովպական արժեքները հայրենադարձելու համար, և նրա ձեռք բերած առարկաները նույն տարում վերադարձվել են Եթովպիա։
Ակնկալվում է, որ մյուս առարկաներից մի քանիսը կցուցադրվեն, երբ Տոլեդոյի թանգարանի սրահները վերաբացվեն 2027 թվականի աշնանը։
Լիսաբոնում կայացած մրցանակաբաշխությանը Amanita Design-ի խաղն արժանացել է նաև լավագույն տեսողական արվեստի մրցանակին, իսկ Brain Jar Games-ի Dead As Disco-ն՝ երկու մրցանակի։
3 րոպե

Երգչուհու նոր երգը THEBLACKLABEL-ի հետ պայմանագիր կնքելուց հետո առաջինն է․ այն ներկայացվել է տեսահոլովակով։
2 րոպե

Բրիտանական գրադարանն առաջարկում է երեք ընթերցասրահ վերածել մասնավոր կառավարմամբ բիզնես աշխատատարածքի։ Առանձին ծրագրով՝ անվտանգության գրեթե 70 աշխատակցի հայտնել են, որ նրանց աշխատանքը 2026 թ․ դեկտեմբերի 1-ից կփոխանցվի STM կապալառուին։ Նրանց արհմիությունը գործադուլի հարցով քվեարկություն է անցկացնում։
2 րոպե