Եթովպիայի Ֆենտալեն 2024–25-ին առնվազն 38 կիլոտոննա մեթան է արտանետել


Հրաբուխը չի ժայթքել։ Բրիստոլի համալսարանի ղեկավարած հետազոտության վարկածով՝ ստորգետնյա մագմայի շերտը խախտել է անթափանց ծածկը՝ ազատելով դրա տակ կուտակված մեթանը։
Արբանյակային դիտարկումները ցույց են տալիս, որ Եթովպիայի Ֆենտալե հրաբուխը 2024-ի դեկտեմբերից մինչև 2025-ի մարտը՝ մոտ երեք ամսվա ընթացքում, առանց ժայթքելու առնվազն 38 կիլոտոննա մեթան է արտանետել։ Հետազոտողների խոսքով՝ սա հրաբխից նման ծավալի մեթանի արտանետման առաջին հաստատված դեպքն է։
Բրիստոլի համալսարանի ղեկավարած հետազոտության վարկածով՝ մագմայի շերտը թափանցել է երկրակեղևի ճեղքերով և խախտել անթափանց ծածկը՝ ազատելով դրա տակ՝ ածխաջրածիններով հարուստ նստվածքներում կուտակված մեթանը։ Առաջարկված մեխանիզմը կարող է օգնել հետազոտողներին ուսումնասիրել, թե ինչպես են անցյալում տեղի ունեցել նման արտանետումները։
Սեյսմիկ ակտիվության շրջանում հետազոտողներն արդեն հետևում էին Ֆենտալեին, որը գտնվում է Եթովպական ռիֆտային հովտում՝ Ադիս Աբեբայից մոտ 100 կմ հեռավորության վրա։ Նիդեռլանդների տիեզերական հետազոտությունների SRON ինստիտուտը TROPOMI սարքի կրկնվող արբանյակային դիտարկումների ընթացքում հրաբխի մոտ մեթանի անսովոր բարձր խտություն է հայտնաբերել։ Այնուհետև GHGSat-ը, օգտագործելով ավելի բարձր լուծաչափով արբանյակային սենսորներ, պարզել է, որ աղբյուրը հրաբխի խառնարանն է։
Եթովպական ռիֆտն Արևելաաֆրիկյան ռիֆտի ճյուղերից է։ Արբանյակային չափումները երկրակեղևում ստորգետնյա ճեղք են հայտնաբերել, որը Ֆենտալեից մոտ 50 կմ ձգվում է դեպի հյուսիս-արևելք՝ Դոֆեն հրաբխի ուղղությամբ։ Տեղական մշտադիտարկման ծառայությունները հայտնել են նաև բազմաթիվ երկրաշարժերի և ընդերքում մագմայի հնարավոր շարժման նշանների մասին։
2025 թ․ հունվարի 31-ի դիտարկման ընթացքում GHGSat-ն արտանետման արագությունը գնահատել է ժամում 58 մետրիկ տոննա։ Հետազոտության համաձայն՝ արտանետումը համեմատելի էր արդյունաբերական խոշոր, հանկարծակի և անվերահսկելի գազի արտանետման հետ, իսկ դրա արագությունը մոտ 10 000 անգամ գերազանցում էր այլ հրաբուխներում դիտված ցուցանիշները։ Նույն երեք ամսվա ընթացքում Ֆենտալեն արտանետել է նաև առնվազն 2,9 մեգատոննա ածխաթթու գազ։
Վերլուծություն
Հետազոտությունը հրապարակվել է Nature Geoscience-ում 2026 թ․ նոյեմբերի 19-ին։ Դրա գլխավոր հեղինակ Էդնա Դուալեն Բրիստոլի համալսարանի Երկրի մասին գիտությունների դպրոցի ավագ գիտաշխատող է։ Phys.org-ը գրում է, որ արտանետումը փոքր էր մեթանի ներկայիս տարեկան համաշխարհային արտանետումների համեմատ և նկատելի ազդեցություն չէր ունենա այսօրվա կլիմայի վրա։
«Ֆենտալեում տեղի ունեցածը բացահայտեց ռիֆտային հրաբուխներից ջերմոցային գազերի խոշոր, առանձին դեպքերով տեղի ունեցող արտանետումների հնարավորությունը, ինչը հաշվի չի առնվում մթնոլորտում բնական մեթանի հաշվեկշռում, հրաբխային վտանգների գնահատումներում կամ կլիմայական մոդելներում»։
Դուալեի խոսքով՝ դիտարկումները կարող են օգնել ուսումնասիրելու մայրցամաքների տարանջատման ընթացքում արտանետվող մեթանի և անցյալում արագ տաքացման ժամանակաշրջանների միջև կապերը։ Հետազոտողներն ասում են, որ նման արտանետումների հաճախականությունը պարզելու համար լրացուցիչ աշխատանք է անհրաժեշտ։
Աճուրդն ընդգրկել է Ամերիկյան Սամոայի մոտ ծովի հատակի երկու տարածք, սակայն արդյունահանում չի թույլատրում․ հետագա հետախուզման և արդյունահանման համար անհրաժեշտ են բնապահպանական ուսումնասիրություններ և կարգավորող մարմինների թույլտվություններ։
2 րոպե

Ռենե Ակվարիուսը հրապարակված հոդվածում գտել է հրահանգ, որով գերբանականության (ԳԲ) համակարգին խնդրել են դրական գրախոսական գրել և խորհուրդ տալ ընդունել հոդվածը։ Հրատարակչությունը հետաքննությունից հետո հետ է կանչել այն։
2 րոպե

Նահանգը պատրաստել է 9 341 ապաստարան, իսկ East Coast Railway-ը չեղարկել է 41 չվերթ։ Պաշտոնյաները պատրաստվում են փոթորկին, որը, ըստ կանխատեսման, ափ կհասնի Գոպալպուրի մոտ։
3 րոպե