
ԱՄՆ քաղաքացիական ավիացիայի դաշնային վարչությունն ավելի քան չորս ժամ անց վերացրել է մեկնող չվերթների համազգային արգելքը, սակայն ուղևորությունների շարունակվող խափանումները կարող են ազդել ժամանցային միջոցառումների վրա։ Դեպի Եվրոպա որոշ չվերթներ արդեն մեկնել էին, իսկ օդում գտնվող ինքնաթիռներին թույլատրվել էր վայրէջք կատարել։ Շոն Դաֆիի խոսքով՝ կապի խնդիրներն ազդել են օդային երթուղիների կառավարման բոլոր կենտրոնների վրա։ Մինչ համազգային արգելքը վերացնելը վարչությունը հայտնել էր, որ միջազգային չվերթները կդիտարկվեն առանձին դեպքերով։
ԱՄՆ Քաղաքացիական ավիացիայի դաշնային վարչությունը նոյեմբերի 13-ի երեկոյան վերացրել է երկրով մեկ թռիչքների արգելքը՝ թույլ տալով վերսկսել դրանք ավելի քան չորս ժամ տևած դադարից հետո։ Գերատեսչությունն արգելքը սահմանել էր անվտանգության նկատառումներով՝ օդային երթևեկության կառավարման կապի համակարգի խնդիրների պատճառով։
Համազգային հայտարարությունից առաջ վարչությունն օդային երթևեկության կառավարման կապի խնդիրների պատճառով դադարեցրել էր երթևեկությունը Չիկագոյում։ Դաֆին ասել էր, որ վարչության տեխնիկներն ուսումնասիրում են խնդիրը։
Նախորդ համազգային արգելքը սահմանվել էր 2023-ի հունվարին, երբ խափանվել էր օդաչուներին իրենց թռիչքներին վերաբերող տեղեկություններ տրամադրող համակարգը։ Ներքին թռիչքների այդ դադարեցումը տևել էր երկու ժամից պակաս։
Մինչ վերջին արգելքի վերացումը որոշ միջազգային չվերթներ մեկնել էին Նյու Յորքի Ջոն Քենեդիի, Բոստոնի Լոգան և Ֆիլադելֆիայի օդանավակայաններից, իսկ Նյուարքից և Վաշինգտոնի Դալես օդանավակայանից չվերթներ մեկնել էին դեպի Եվրոպա, իսկ օդում արդեն գտնվող ինքնաթիռներին թույլատրվել էր վայրէջք կատարել։ Վարչությունը հայտնել էր, որ միջազգային չվերթների հարցը կլուծի յուրաքանչյուր դեպքի համար առանձին։ Տրանսպորտի նախարար Շոն Դաֆին ասել է, որ կապի խնդիրն ազդել է օդային երթուղիների կառավարման բոլոր կենտրոնների վրա, որոնք ուղղորդում են օդանավակայանների միջև թռչող ինքնաթիռները։
Վարչությունը խափանումը ժամանակավոր հեռահաղորդակցական խնդիր էր անվանել և հայտնել, որ բոլոր չվերթները հաշվառված են։ Ներքին անվտանգության նախարար Մարքվեյն Մալինը նույնպես ասել էր, որ բոլոր չվերթները հաշվառված են, իսկ ժամանող միջազգային չվերթների հարցը կլուծվի առանձին։ Դաֆին խոստացել էր տեղեկություններ ստանալուն պես անմիջապես թարմացումներ տրամադրել։
Սան Ֆրանցիսկոյի միջազգային օդանավակայանը հայտնել էր, որ համազգային արգելքի ավարտից առաջ թույլատրվել են Խաղաղ օվկիանոսի ուղղությամբ, այդ թվում՝ Հավայան կղզիներ և Ասիա թռիչքները։ Եվրոպա մեկնած չվերթներից Delta-ի ինքնաթիռը Նյու Յորքից Հռոմ է մեկնել արևելյան ժամանակով 18:23-ին, իսկ British Airways-ի ինքնաթիռը Ֆիլադելֆիայից Լոնդոն՝ 18:32-ին՝ երեք րոպե շուտ։

Eurocontrol-ը հայտնել էր, որ վարչության խնդրանքով իր 42 անդամ երկրներից դեպի ԱՄՆ օդանավակայաններ մեկնումները դադարեցվել են․ հետագա ծանուցմամբ դադարեցումը նախատեսված էր մինչև շաբաթ օրը՝ 05:00 UTC։ Կանադայի օդային նավագնացության ծառայություն NAV Canada-ն երթևեկության կառավարման միջոցներ էր կիրառել Տորոնտոյի Փիրսոն, Մոնրեալ-Տրյուդո, Կալգարի և Վանկուվեր օդանավակայաններում։ Այն հայտնել էր, որ իր համակարգերը բնականոն են աշխատում, և խորհուրդ տվել ուղևորներին պատրաստ լինել ուշացումների ու դիմել ավիաընկերություններին։
Թռիչքների թույլտվությունը միանգամից չվերականգնեց ավիաընկերությունների չվացուցակները։ Դաֆին ասել է, որ ընկերությունները դեռ պետք է վերակազմեն չվացուցակները և ինքնաթիռներն ու անձնակազմերը տեղափոխեն անհրաժեշտ վայրեր։ FlightAware-ն ուրբաթ օրը գրանցել է ավելի քան 8 000 չեղարկում, իսկ շաբաթ օրը՝ նոյեմբերի 14-ին, ավիաընկերությունները չեղարկել են ԱՄՆ-ի 4 500 չվերթ և հետաձգել 4 400-ը։
Արգելքը վերացվել է ուրբաթ՝ արևելյան ժամանակով մոտ 20:15-ին, որից հետո սահմանափակ թվով ներքին չվերթներ են մեկնել։ American-ը, United-ը և Southwest-ն ուրբաթ գիշերը սկսել են վերականգնել թռիչքները, իսկ Delta-ն նույնպես հայտնել է դրանց վերսկսման մասին։ Southwest-ը վարչության հետ խորհրդակցելուց հետո սահմանափակ թվով չվերթներ էր վերսկսում։ Վարչությունը հայտնել է, որ մեկնումները թույլատրելուց առաջ մանրակրկիտ ստուգել է համակարգերի կայունությունն ու հուսալիությունը։
Շաբաթ օրը United-ը հայտարարել է Չիկագոյի Օ'Հար օդանավակայանում իր չվերթների դադարեցման մասին, իսկ Delta-ն նույնն արել է Նյու Յորքի Լա Գուարդիայում՝ ծանրաբեռնվածությունն ու ելքերի հետ կապված խնդիրները կարգավորելու համար։ Ավելի վաղ United-ն ուղևորներին հայտնել էր, որ կարող են ստուգել չվերթի կարգավիճակը կամ նոր ամրագրում անել իր հղումով կամ հավելվածով։ Լաս Վեգասում այլընտրանք փնտրող ուղևորները երկար հերթեր էին կազմել օդանավակայանի մեքենաների վարձույթի կետերի մոտ։ Ավիացիոն վերլուծաբանների խոսքով՝ չվացուցակների վերականգնումը կարող է օրեր տևել։
Ավիացիոն վարչության ղեկավար Բրայան Բեդֆորդն ասել է, որ ուրբաթ և շաբաթ օրերին ընդհանուր առմամբ հետաձգվել է 16 000 չվերթ։ Ավիաընկերություններն ուղևորներին թույլ են տվել առանց հավելավճարի իրենց չվերթները տեղափոխել ավելի ուշ ամսաթվերի։ Բեդֆորդի խոսքով՝ վարչությունն աշխատում է ավիացիայի ոլորտի շահագրգիռ կողմերի հետ, իսկ տուժած ուղևորների համար կամ նոր չվերթներ կամրագրվեն, կամ նրանց գումարն ամբողջությամբ կվերադարձվի։
Մեկ այլ դիտարկման ծառայության՝ Flightradar24-ի ավելի վաղ տվյալներով՝ ուրբաթ օրվա համար գրանցվել էր ավելի քան 4 700 չեղարկում և 10 000 հետաձգում, իսկ շաբաթ օրվա համար արդեն չեղարկվել էր ևս 700 չվերթ։
FlightAware-ի ավելի վաղ տվյալներով՝ ծառայությունն ուրբաթ օրվա համար հաշվել էր 6 816 չեղարկում և 8 553 հետաձգում, իսկ շաբաթ օրը՝ արևելյան ժամանակով 11:00-ի դրությամբ, ԱՄՆ-ի ներսում, դեպի ԱՄՆ կամ այնտեղից շաբաթ օրվա չվերթների ավելի քան 4 000 չեղարկում։ France 24-ի ավելի վաղ հաղորդմամբ՝ շաբաթ օրվա չեղարկումները գերազանցել էին 2 000-ը։ FlightRadar24-ը նաև հայտնել էր ավելի քան 6 600 չեղարկման և 8 600 հետաձգման մասին, իսկ կիրակի օրվա համար արդեն չեղարկվել էր ևս 1 500 չվերթ։
FlightAware-ի ավելի վաղ տվյալներով՝ The Guardian-ը հաղորդել էր ԱՄՆ-ի ներսում, դեպի ԱՄՆ կամ այնտեղից ամբողջ օրվա 10 343 հետաձգման և 1 479 չեղարկման, ապա՝ 10 543 հետաձգման և 3 580 չեղարկման մասին, որոնց բոլորի՝ խափանման հետևանք լինելը հաստատված չէր։
Շաբաթ օրը հետաձգվել էին Սիդնեյից, Մելբուռնից և Բրիսբենից դեպի ԱՄՆ չվերթները։ Մելբուռնից Լոս Անջելես ժամը 10:00-ից քիչ անց մեկնելու սպասող ուղևորների թռիչքը հետաձգվել էր ավելի քան երկու ժամով։ Սիդնեյի դեպի ԱՄՆ չվերթները պահվել էին թռիչքադաշտում՝ որոշները մինչև երեք ժամ, մտավախությամբ, որ ԱՄՆ-ում չեն կարողանա վայրէջք կատարել․ ապա դրանց աստիճանաբար թույլատրվել էր մեկնել։ Տեղական ժամանակով 15:00-ի դրությամբ Մելբուռնի բոլոր հետաձգված չվերթները մեկնել էին, իսկ Բրիսբենի չորս հետաձգված չվերթներից՝ երկուսը։ Qantas-ը դեպի ԱՄՆ առաջիկա չվերթների ուղևորներին խորհուրդ էր տվել ստուգել իր կայքը, իսկ Բրիսբենի օդանավակայանը դեպի Հյուսիսային Ամերիկա մեկնողներին՝ դիմել ավիաընկերություններին։
Խափանումը փոխել է նաև քոլեջների ամերիկյան ֆուտբոլի թիմերի ուղևորությունների ծրագրերը։ Հարավարևելյան կոնֆերանսը «Օլե Միսի»՝ «Օկլահոմայի» հարկի տակ կայանալիք խաղը շաբաթից տեղափոխել է կիրակի՝ նոյեմբերի 15-ին, արևելյան ժամանակով 13:00-ին (Երևանի ժամանակով՝ 22:00-ին)։ Կոնֆերանսը հայտնել է, որ «Օլե Միսը» չի կարողացել մեկնել ուրբաթ գիշերը, իսկ թիմի չարտերային ավիաընկերությունը չի կարողացել կազմակերպել ուշ մեկնումն արգելքի վերացումից հետո, և թիմի մեկնումը հետաձգվել է մինչև շաբաթ օրվա երկրորդ կեսը։
Նորմանում «Օլե Միսի» և «Օկլահոմայի» խաղն ի սկզբանե նախատեսված էր շաբաթ օրը՝ արևելյան ժամանակով 16:15-ին։ «Օբերնը» Սթարքվիլ մեկնելու չվերթի հետաձգումից հետո ավտոբուսներով է մեկնել «Միսիսիպի Սթեյթի» մոտ․ կոնֆերանսը մեկնարկը 12:00-ից տեղափոխել է 16:15՝ թիմին ավելի շատ ժամանակ տալու համար։ «Վաշինգտոնը» ուրբաթ ուշ ժամի մեկնել է «Միչիգան Սթեյթի» մոտ, որտեղ շաբաթ օրվա խաղը 75 րոպեով հետաձգվել է՝ մինչև արևելյան ժամանակով 17:30։
«Օկլահոմայի» մարզական տնօրեն Ռոջեր Դենին քննադատել է փոփոխությունը՝ ասելով, որ այն խաթարել է երկրպագուների ծրագրերը, և որ կոնֆերանսը սպառնացել էր թիմին տեխնիկական պարտություն գրանցել, եթե այն չհամաձայներ փոփոխությանը։
«Արիզոնա Սթեյթի» թիմը դուրս էր եկել ինքնաթիռից և գնացել տուն՝ հանգստանալու՝ ծրագրելով շաբաթ առավոտյան թռչել Օռլանդո․ UCF-ի դեմ խաղն արևելյան ժամանակով 15:30-ից տեղափոխվել էր 17:30։ «Կանզասի» խաղը «Վեսթ Վիրջինիայի» հարկի տակ տեղափոխվել էր 15:30, իսկ ESPN-ի աղբյուրի համաձայն՝ «Բեյլորի» խաղը BYU-ի հարկի տակ՝ 19:00։ Big 12-ը ավելի վաղ հայտնել էր, որ դիտարկում է չվացուցակի հնարավոր փոփոխությունները։
«Օրեգոն Սթեյթը» սկզբում դեռ չէր մեկնել Այդահո՝ շաբաթ օրն արևելյան ժամանակով 18:00-ին «Բոյսի Սթեյթի» դեմ խաղին։ Թիմն ապա ճանապարհ էր ընկել ավտոբուսով, վերադարձել օդանավակայան և ծրագրել ուրբաթ գիշերը թռչել Բոյսի, ESPN-ին ասել էր աղբյուրը։ «Նորթ Տեքսասը» նույնպես անցել էր ավտոբուսներով մեկնելու տարբերակին Սան Անտոնիո՝ UTSA-ի դեմ խաղին, իսկ «Թուլեյնը» ծրագրել էր հինգ ավտոբուսով անցնել 350 մղոն դեպի Հյուսթոն՝ «Ռայսի» դեմ խաղին։ ESPN-ի աղբյուրների խոսքով՝ «Փերդյուն» ևս ընտրել էր ավտոբուսները՝ Այովա Սիթիի չվերթի հետաձգումից հետո։
Ավելի վաղ «Բեյլորը», «Կանզաս Սթեյթը», «Յուտան», «Արիզոնա Սթեյթը», «Օլե Միսը», «Թենեսին», «Տեխասը», «Մինեսոտան» և «Վաշինգտոնը» դեռ սպասում էին հանգստյան օրերի խաղերին մեկնելուն։ «Վայոմինգը» չէր կարողացել մեկնել UTEP-ի դեմ խաղին, իսկ «Կոլորադո Սթեյթը» սպասում էր Հյուսիսային Կոլորադոյի տարածաշրջանային օդանավակայանում՝ «Վաշինգտոն Սթեյթի» մոտ մեկնելու համար։ Ատլանտյան ափի կոնֆերանսը հայտնել էր, որ իր հյուր թիմերը մինչև արգելքն արդեն հասել էին նշանակման վայրեր։ Բասկետբոլի «Քլիվլենդ Կավալիերսը» Մայամիից վերադարձը հետաձգել էր մինչև շաբաթ առավոտ, և թիմի ժամանումը նախատեսված էր «Դալաս Մավերիքսի» դեմ տնային խաղից մոտ ութ ժամ առաջ։
Deadline-ը գրել է, որ ուղևորությունների շարունակվող խնդիրները կարող են ազդել նաև ժամանցային միջոցառումների վրա, իսկ Տեխասի գրքի փառատոն մեկնող որոշ մարդիկ մնացել են օդանավակայաններում։
Պարբերականը հնարավոր ազդեցության ենթակա միջոցառումների թվում նշել էր կիրակի օրը Հոլիվուդում նախատեսված Governors Awards-ը և շաբաթ օրը Լոս Անջելեսում կայանալիք Ռոքնռոլի փառքի սրահի ընդունելության արարողությունը։ Պարբերականի տեղեկություններով՝ երկուշաբթի Լոս Անջելեսում նախատեսված սևամորթների կինոյի և հեռուստատեսության Critics Choice-ի իններորդ ամենամյա միջոցառման ծրագիրը չէր տուժի։
Դաֆին ասել է, որ կապի հին համակարգի կոմուտատորներն ու երթուղիչները գերծանրաբեռնվել և անհամապատասխան տվյալներ են տրամադրել՝ խափանելով կապն ու ռադարների աշխատանքը։ Ավելի ուշ նա ասել է, որ խափանումը սկսվել է, երբ ավիացիոն վարչության կապալառու L3Harris-ը հեռավոր օբյեկտում առնվազն մեկ երթուղիչ է տեղադրել՝ հեռահաղորդակցության պղնձե գծերն օպտիկամանրաթելային մալուխով փոխարինելու՝ սովորական տեխնիկական սպասարկման աշխատանքների ընթացքում։
Դաֆիի խոսքով՝ անցման հետևանքով համակարգի երթուղիչները յուրաքանչյուր չորսից հինգ վայրկյանը մեկ ստացել են կապի ավելի քան 1 000 փորձ, ինչն ընդհատել է ռադարների որոշ տվյալների հոսքեր և անվտանգության նպատակով արգելքի պատճառ դարձել։ Սպիտակ տանը ճեպազրույցի ժամանակ նա նկարագրել է հին կոմուտատորները, երթուղիչները և 1980-ականների պղնձե գծերը և ասել, որ անհամապատասխան տվյալների հայտնվելուց հետո համակարգն անջատվել է։
Դաֆիի խոսքով՝ պաշտոնյաները դեռ պարզում են՝ պատճառը տեղադրման կամ օգտագործողի սխա՞լն էր, թե՞ անսարք երթուղիչը։ Նա ասել է, որ հեռավոր օբյեկտում աշխատանքները համակարգից մեկուսացնելուց հետո համակարգերը կրկին գործարկել են։ L3Harris-ն անմիջապես չի արձագանքել Fortune-ի մեկնաբանության խնդրանքին։
CBS News-ը հաղորդել էր, որ օդային երթևեկության կառավարումը կապող մասնավոր ցանցի թարմացումը հանգեցրել է դրա վերագործարկման և խափանման՝ առաջացնելով կապի ընդհատումը։ The Register-ը գրել էր, որ վարչության հեռահաղորդակցական ենթակառուցվածքը շահագործում է L3Harris-ը, որը չէր պատասխանել իր մեկնաբանության խնդրանքին։ Արգելքի վերացումից հետո հետաքննությունը շարունակվում էր․ սարքավորման ճշգրիտ անսարքությունը դեռ պարզված չէր։
Բեդֆորդն ասել է, որ համակարգը կայուն է, իսկ պաշտոնյաները չարամիտ գործողության կամ գերբանականության (ԳԲ) հետ կապված պատճառի որևէ ապացույց չեն տեսել։ Ավիացիոն վարչությունը հայտնել է, որ L3Harris-ի հետ լրացուցիչ փորձարկումներ է անցկացնում՝ այլ ռիսկերը ստուգելու համար։
Շաբաթ օրվա ճեպազրույցում Բեդֆորդն ասել է, որ պաշտոնյաները եզրակացրել են՝ խնդիրը կիբեռբնույթի չէր․ նրա խոսքով՝ գործի էին դրվել Սպիտակ տան իրավիճակային սենյակն ու ազգային անվտանգության ենթակառուցվածքը, իսկ Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն օբյեկտներում հետաքննություն էր անցկացնում։ Դաֆին ասել է, որ օտարերկրյա դերակատար չի եղել՝ մատնանշելով համակարգի վերականգնումը խնդրի սկզբնավորման վայրն առանձնացնելու և ցանցից անջատելուց հետո։ Նա նաև հերքել է, որ խնդրի պատճառն ԳԲ կիրառող նոր SMART համակարգն էր։
Մալինն ասել է, որ պաշտոնյաները կիբեռհարձակման որևէ ապացույց չեն տեսել, և խնդիրը, ըստ երևույթին, մեխանիկական էր։ Նա ասել է, որ Microsoft-ի հետ կապ չկա․ ավելի վաղ նա նշել էր, որ չարամիտ հարձակման նշաններ չկան, սակայն պաշտոնյաները ոչինչ չեն բացառում։ Նա նախնական ենթադրություն էր հայտնել, որ համակարգի մասնակի նորոգման ընթացքում տեղադրված նոր սարքավորումը գերծանրաբեռնել է հինը։
Բեդֆորդն ասել է, որ գործընկեր ավիաընկերություններն ակնկալում են ամբողջությամբ վերականգնել չվացուցակները մինչև կիրակի աշխատանքային օրվա ավարտը։ Դաֆին նաև Կոնգրեսից խնդրել է $50 միլիարդ արտակարգ ֆինանսավորում՝ օդային երթևեկության կառավարման ցանցը վերակառուցելու համար։ Դրանից առաջ նա առանձին պաշտոնական հայտով խնդրել էր $30,1 միլիարդ՝ ցանցն արդիականացնելու համար։


Շոն Դաֆին ներկայացրել է Էլ Դորադոյում կատարված աշխատանքները՝ նախնական տեղեկություններ հայտնելով ցանցի խնդրի մասին, որի պատճառով նոյեմբերի 13-ին ամբողջ երկրում դադարեցվել էին ինքնաթիռների մեկնումները։
1 րոպե