«Հետքը» հայտնում է, որ Երևանի Մատենադարանում առաջարկված ժամանակավոր ապաստանը դեռ չի օգտագործվում, իսկ պաղեստինյան խմբերը տեղում փրկում ու փաստագրում են պահպանված մշակութային առարկաները։
Հոկտեմբերի 22-ին «Հետքը» հայտնել է, որ Հայաստանի կառավարության՝ ժամանակավորապես պահպանության վերցնելու առաջարկի շրջանակում վտանգված պաղեստինյան ձեռագրերից կամ այլ մշակութային առարկաներից ոչ մեկը Հայաստան չի հասել։ Լրատվամիջոցը տեղափոխման կասեցումը կապում է Գազայի ռազմական շրջափակման, պատերազմի և տեղափոխման կազմակերպման խոչընդոտների հետ։
Նախաձեռնությունն սկսվել է 2024-ի մայիսին, երբ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը հայտարարել է հակամարտության գոտում վտանգված ձեռագրերը պահպանելու՝ երկրի պատրաստակամության մասին։ Հայաստանն առաջարկել է դրանք պահել Երևանի հին ձեռագրերի պահոց Մատենադարանում, մինչև տարածաշրջանում իրավիճակը կայունանա։
«Հետքի» փոխանցմամբ՝ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Վահան Կոստանյանը 2025-ի հուլիսին ՄԱԿ-ի համաժողովում պաշտոնապես ներկայացրել է առաջարկը։ Դրան, սակայն, փաստացի տեղափոխում չի հաջորդել։
«Հետքի» փոխանցմամբ՝ Գազայի ռազմական շրջափակումը գրեթե անհնար է դարձնում փխրուն պատմական առարկաները դուրս բերելը՝ թե՛ իրավական, թե՛ ֆիզիկական առումով։ Լրատվամիջոցը նշում է, որ հրետակոծությունները նաև ծանր վնաս են հասցրել Գազայի կենտրոնական արխիվի և հիմնական պահոցների մեծ մասին կամ ամբողջությամբ ոչնչացրել դրանք, ուստի հաստատություններում պահպանված և տեղափոխման ենթակա հավաքածուներ քիչ են մնացել։
«Հետքը» նաև փոխանցում է ՄԱԿ-ի կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպության՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի տվյալները, որոնց համաձայն՝ Գազայում վնասվել է ավելի քան 160 մշակութային վայր։ Այս թիվը վերաբերում է մշակութային վայրերին, ոչ թե կորսված ձեռագրերին։
«Հետքի» փոխանցմամբ՝ պաղեստինցի հնագետներն ու կամավորները, այդ թվում՝ «Ժառանգության պահապաններ» խումբը, պահպանված մշակութային առարկաները փրկում են տեղում, քանի որ դրանք արտերկիր տարհանելու հնարավորություն չկա։ Խմբերը որոնումներ են կատարում ավերված թանգարանների և մասնավոր հավաքածուների փլատակներում, ապա ժամանակավոր հարմարեցված աշխատավայրերում մաքրում ու լուսանկարում են հայտնաբերված առարկաները։ Նրանք նաև թվային գրառումներ են ստեղծում՝ փաստագրելով պահպանվածը, մինչ Հայաստանում առաջարկված ապաստանը մնում է անհասանելի։
ՄԱԿ-ում Իսրայելի դեսպանը մերժել է հանձնաժողովի եզրակացությունն այն մասին, որ Իսրայելի իշխանություններն ու ուժերը 2025 թվականի հոկտեմբերի հրադադարից հետո շարունակել են ցեղասպանական գործողությունները պաղեստինցիների դեմ։
1 րոպե
Գազայի քաղաքապետարանը սկսել է արտակարգ մաքրման և պահպանման աշխատանքներ՝ չնայած միջոցների պակասին։ Փախստականների հարցերով նորվեգական խորհրդի հոկտեմբերի 5-ի գնահատմամբ՝ առկա և սպասվող պաշարները բավարար են Գազայում շուրջ 52 000 ընտանիքի մասնակի օգնություն ցուցաբերելու համար։
3 րոպե
Հանձնաժողովի գնահատմամբ՝ հրադադարի ընթացքում Իսրայելի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքը Գազայի 53%-ից հասել է առնվազն 60%-ի։ Իսրայելը մերժում է մեղադրանքները, որոնք կարող են օգտագործվել դատախազների կողմից։
2 րոպե
