Գիտնականների գնահատմամբ՝ գաճաճ գալակտիկաները պահպանում են իրենց թթվածնի միայն 4–25%-ը

Մոտակա գաճաճ գալակտիկաները՝ համեմատաբար քիչ աստղեր ունեցող փոքր գալակտիկաները, իրենց աստղերի արտադրած թթվածնից շատ ավելի քիչ են պահպանում, քան կանխատեսում են համակարգչային մոդելավորումները, գնահատում են գիտնականները։ GLOW-ի հետազոտողների գնահատմամբ՝ 37 գալակտիկաները պահպանում են իրենց աստղերի արտադրած թթվածնի միայն 4–25%-ը՝ միջինը 11%-ը։ Պահպանված թթվածնի գրեթե ամբողջ մասը գազի մեջ է։ Այս արդյունքը կասկածի տակ է դնում մոդելների կանխատեսումներն այն մասին, թե փոքր գալակտիկաները որքան արդյունավետ են պահպանում իրենց ներսում առաջացած քիմիական տարրերը։

ՆԱՍԱ-ն նոյեմբերի 2-ին ներկայացրել է արդյունքները՝ հայտնելով, որ հետազոտությունը հրապարակվել է այդ երկուշաբթի՝ The Astrophysical Journal-ում։ «Քամիների պատճառով թթվածին կորցնող գալակտիկաներ» (GLOW) նախագիծը թթվածնի ավելի վաղ ուսումնասիրությունն ընդլայնում է դեպի ավելի փոքր գալակտիկաներ։ Աստղեր ձևավորող՝ Ծիր Կաթինին նման գալակտիկաների 2014 թվականի ուսումնասիրությունը պարզել էր, որ դրանք կորցրել են իրենց թթվածնի զգալի մասը, որի մի մասը հայտնաբերվել էր շրջապատող գազում։

Ինչպես են գնահատել աստղերի արտադրած թթվածնի քանակը

Թիմն օգտագործել է «Հաբլ» տիեզերական աստղադիտակի արխիվային պատկերները՝ առանձին աստղերը զանազանելու և վերականգնելու համար, թե երբ են գալակտիկաներում աստղեր ձևավորվել և ինչ քիմիական կազմ են ունեցել դրանք։ Այդ պատմությունները համադրելով գազի զանգվածի և միջաստղային գազում ծանր տարրերի առատության չափումների հետ՝ գիտնականները կարողացել են թթվածնի արտադրության գնահատականը համեմատել պահպանված քանակի հետ։

Վերլուծության ընթացքում օգտագործվել են նաև ՆԱՍԱ-ի՝ այլևս չգործող Spitzer տիեզերական աստղադիտակի, ինչպես նաև ցամաքային «Վերի Լարջ Արեյ» և «Ավստրալիա թելեսքոփ կոմպակտ արեյ» աստղադիտակների տվյալները։ ՆԱՍԱ-ն հայտնել է, որ թթվածինը հարմար է նման հաշվարկի համար, քանի որ այն համեմատաբար հեշտ է հայտնաբերել ու չափել, իսկ աստղերում դրա առաջացումը գիտնականներին լավ հայտնի է։

Գալակտիկաներն ընտրվել են, քանի որ դրանց զանգվածներն այն միջակայքում են, որտեղ տեսությունը կանխատեսում է գերնոր աստղերի պայթյունների հետևանքով թթվածնի կորստի աճ։ Դրանք նաև այնքան մոտ են, որ «Հաբլը» կարողանում է զանազանել առանձին աստղերը։ Հայտնի գաճաճ գալակտիկաների մեծ մասն այս մեթոդի կիրառման համար չափազանց հեռու է, ուստի ընտրանքը չի ընդգրկում գաճաճ գալակտիկաների ամբողջ բազմությունը։