Գիտնականները նոր դինոզավրի ծնոտները կապում են պտղային սննդակարգի հետ
Infernogallus jamesi-ն ուներ սահող ծնոտ և կատարավոր կտուց․ հետազոտողների խոսքով՝ նրա անատոմիան վկայում է, որ դինոզավրը հարմարված էր պտուղներով և այլ փափուկ բույսերով սնվելուն։
Infernogallus jamesi-ն ուներ սահող ծնոտ և կատարավոր կտուց․ հետազոտողների խոսքով՝ նրա անատոմիան վկայում է, որ դինոզավրը հարմարված էր պտուղներով և այլ փափուկ բույսերով սնվելուն։

Հետազոտողները նկարագրել են դինոզավրի նոր տեսակ՝ Infernogallus jamesi-ն, որի անատամ կտուցն ու անսովոր ծնոտները հուշում են պտուղներով սնվելու հարմարվածության մասին։ Nature Communications-ում հրապարակված հետազոտության հեղինակներն այս եզրակացությանն են հանգել՝ ուսումնասիրելով բրածոների անատոմիան և վերականգնելով ծամելու շարժումները։
Հետազոտության համահեղինակ, Տորոնտոյի Օնտարիոյի թագավորական թանգարանի հետդոկտորական հետազոտող Թոմաս Դաջընն ասել է, որ նախկինում ևս ենթադրվել է, թե որոշ դինոզավրեր պտուղներով են սնվել, սակայն այդ վարկածը հիմնավորող ապացույցներ չեն եղել, և որ հայտնագործությունը հուշում է, որ դինոզավրերի սննդակարգն ավելի բազմազան էր, քան նախկինում կարծում էին։
Infernogallus-ն ապրել է մոտ 66 միլիոն տարի առաջ՝ կավճի ժամանակաշրջանում, մերձարևադարձային առափնյա ողողադաշտում։ Այն մոտ 1,5 մետր երկարություն ուներ և կշռում էր շուրջ 11,3 կիլոգրամ։ Նրա բրածոները հայտնաբերվել են Մոնտանայի և Հյուսիսային Դակոտայի Հել Քրիք երկրաբանական շերտախմբում։
Reuters-ը բրածոները նկարագրում է որպես գրեթե ամբողջական կմախք և ծնոտի ու քիմքի առանձին ոսկորներ։ Սթոնի Բրուքի համալսարանի՝ 2026 թ․ հոկտեմբերի 28-ին հրապարակված նյութում նկարագրված են գրեթե ամբողջական գանգ՝ դեռ միացած ոսկորներով, և մասնակի կմախք։
Դինոզավրը պատկանում էր կենագնաթիդների խմբին, որը մտնում է թերոպոդների ճյուղի մեջ։ Այդ ավելի լայն ճյուղն ընդգրկում է մսակեր դինոզավրերին, որոշ բուսակերների և թռչուններին։
Հետազոտության գլխավոր հեղինակ, Սթոնի Բրուքի համալսարանի հնէաբան Գրեգ Ֆանսթոնն առանձնացրել է երեք հիմնական հարմարվողական առանձնահատկություն․
Սթոնի Բրուքի համալսարանը հայտնել է, որ թիմը գանգը վերականգնելու համար կիրառել է համակարգչային շերտագրություն։ Քիմքի ոսկորները, որոնք կազմում են բերանի վերին պատը, կամարաձև իջնում էին դեպի բերանի խոռոչ։ Պահպանված այդ ոսկորները հիմք են տվել ենթադրելու, որ որոշ մկաններ ուղղահայաց լինելու փոխարեն ձգվել են առջևից հետ՝ հիմնավորելով ծամելու առաջարկվող սահող շարժումը։
Ֆանսթոնի խոսքով՝ այդ երեք առանձնահատկություններից յուրաքանչյուրն առանձին հանդիպում է փափուկ սնունդ ուտող՝ այժմ ապրող կենդանիների մոտ, այդ թվում՝ թզով սնվող անգղային թութակների և ծովախոտ ծամող կանաչ ծովային կրիաների։ Սակայն այժմ ապրող ոչ մի կենդանի չի համատեղում երեքն էլ։ Այս համեմատությունները հիմնավորում են փափուկ սննդի մշակման վարկածը, սակայն, քանի որ ներառում են նաև ծովախոտով սնվող կենդանիների, չեն մատնանշում միայն պտուղները և չեն հաստատում բացառապես պտղային սննդակարգը։
Ծաղկավոր բույսերն առաջին անգամ հայտնվել են մոտ 130-ից 140 միլիոն տարի առաջ՝ Infernogallus-ից շատ ավելի վաղ, և հետագայում տարածվել այն վայրերում, որտեղ նախկինում գերակշռում էին, օրինակ, փշատերևները։ Դինոզավրի հնարավոր սննդի թվում էին հատապտուղներն ու կորիզավոր պտուղները, օրինակ՝ դեղձն ու բալը։
Ֆանսթոնը ենթադրում է, որ կենագնաթիդները կարող էին նպաստել խոշոր սերմերի տարածմանը․ կավճի ժամանակաշրջանի կաթնասուններն ու թռչունները, հավանաբար, չափազանց փոքր էին շատ խոշոր սերմեր կրելու կամ դրանք մեծ հեռավորությունների վրա տեղափոխելու համար, մինչդեռ խոշոր սերմերով պտուղներն ավելի լայն տարածում էին ստանում։ Սակայն կենագնաթիդներին սերմերի տարածման այդ դերի հետ վստահորեն կապելու համար լրացուցիչ ապացույցներ են անհրաժեշտ։
Գերատեսչության տվյալներով՝ 2025 թ․ դեկտեմբերից ի վեր մաքրվել է մոտ 12 հեկտար տարածք։ Վերադարձված 41 հողամասի արժեքը գնահատվում է առնվազն $1 696 000․ դրանք վերադարձվել են պետության և Սևան ազգային պարկի տնօրինմանն ու օգտագործմանը։
2 րոպե

ՆԱՍԱ-ի թռիչքների կառավարման կենտրոնի տեղեկացմամբ՝ նոր մարտկոցը կայանի էներգետիկ հզորությունը կավելացնի 8 կիլովատով։ Վերջին մարտկոցի տեղադրումը նախատեսված է նոյեմբերի 5-ին։
2 րոպե

Նահանգապետ Նաբիլ Շամսանն ասել է, որ 1 800 մարդ դիալիզի համար անհրաժեշտ պարագաներ չունի, իսկ 120 առողջապահական կենտրոն դադարեցրել է աշխատանքը։ Նա կոչ է արել օգնության կազմակերպություններին անհրաժեշտ պաշարներ հասցնել Թաիզ։
3 րոպե