Polymarket-ը քննության տակ է՝ ընտրությունների շուրջ ավելի քան $600 միլիոնի առևտրի պատճառով


WIRED-ի հետաքննությունը բացահայտել է կրկնվող առքուվաճառք, որը շարունակվել է ընտրությունների ելքերը փաստացի որոշված լինելուց հետո։ Սա առանձին խնդիր է՝ համակցված պայմանագրերի հաշվառման հարցերից անկախ։ Polymarket-ը հայտնել է, որ ուսումնասիրել է դեպքն ու արգելափակել հաշիվները։
Ըստ WIRED-ի հետաքննության, որը հոկտեմբերի 16-ին վերահրապարակել է Ars Technica-ն՝ Polymarket-ի՝ ԱՄՆ-ից դուրս գործող հարթակում ընտրություններին վերաբերող երկու շուկաներում առևտրի ծավալը գերազանցել է $600 միլիոնը։ Կրկնվող առքուվաճառքը շարունակվել է նաև այն բանից հետո, երբ ընտրությունների ելքերը փաստացի որոշված էին։ Եթովպական շուկայի վերլուծությունը հիմք է տալիս կասկածելու, որ նպատակը գրանցված ակտիվությունը մեծացնելն էր, ոչ թե սովորական առևտրային շահույթ ստանալը։ Polymarket-ը հայտնել է, որ ուսումնասիրել է դեպքն ու արգելափակել ներգրավված հաշիվները։
Կանխատեսումների շուկաներում մարդիկ առևտուր են անում ընտրությունների, մարզական մրցումների և այլ իրադարձությունների ելքերին կապված պայմանագրերով։ Հետաքննությանը նախորդել էին CNBC-ի հոկտեմբերի 1-ի և 6-ի հրապարակումները՝ անսովոր առևտրի և այն մասին, թե ինչպես պայմանագրերի հաշվառման կանոնները կարող են փոքր դրամական ներդրումներից մեծ ընդհանուր ծավալներ ստանալ։ Այս տարբերակումը կարևոր է ներդրողների համար, քանի որ թե՛ Polymarket-ը, թե՛ մրցակից Kalshi-ն աճող ծավալներն օգտագործել են իրենց պահանջվածության մասին պնդումները և գնահատված արժեքը հիմնավորելու համար։
Եթովպական շուկան ամիսներ շարունակ բաց է մնացել այն բանից հետո, երբ վարչապետ Աբիյ Ահմեդ Ալիի հաղթանակը փաստացի ապահովված էր։ Շուկայի կանոններով վերջնական հաշվարկը՝ որոշումը, թե որ պայմանագրերի դիմաց պետք է վճարվի, կապված էր հոկտեմբերին նրա պաշտոնական նշանակման և երդմնակալության հետ։ WIRED-ի հաղորդմամբ՝ ընտրություններից հետո 123 օր շարունակ առևտրի ակտիվության պոռթկումներ են եղել։ դեպքում Polymarket-ը բաց է պահել 2024 թվականի ընտրությունների սկզբնական շուկան այն բանից հետո, երբ քվեարկությունը չեղարկվել էր արտաքին միջամտության մտավախությունների պատճառով։ Այն գործել է մի քանի ամիս անց անցկացված նոր ընտրությունների շուկային զուգահեռ։
Կանխատեսումների շուկաների վերլուծությամբ զբաղվող MSR Decode ընկերությունը WIRED-ի համար ուսումնասիրել է եթովպական գործարքները։ Այն դիտարկել է ընտրություններից հետո կատարված առքուվաճառքի ավելի քան 38 000 «շրջափուլ», որոնց ընթացքում թվային դրամապանակները կարճ ընդմիջումներով միմյանցից պայմանագրեր են գնել ու վաճառել։ Ընկերությունը պարզել է, որ դրանց ավելի քան 98%-ի արդյունքում կողմերից ոչ մեկը գումար չի շահել կամ կորցրել։ Մինչև վերավաճառքը պայմանագիրը պահելու տևողության մեդիանը եղել է ինը վայրկյան։
| Ցուցանիշ | Հրապարակված արդյունք |
|---|---|
| Շուկայի առևտրի ընդհանուր ծավալը | Ավելի քան $285 միլիոն |
| Ըստ MSR Decode-ի՝ միմյանց հետ պարբերաբար առևտուր անող զույգ հաշիվների ստեղծած ծավալը | Մոտ $284 միլիոն |
| Ընտրություններից հետո ուսումնասիրված առքուվաճառքի շրջափուլերը | Ավելի քան 38 000 |
| Կողմերից ոչ մեկին շահույթ կամ վնաս չբերած շրջափուլերը | Ավելի քան 98% |
| Պայմանագիրը պահելու տևողության մեդիանը | Ինը վայրկյան |
MSR Decode-ն ամենահավանական բացատրությունը համարել է գրանցված առևտրի ծավալն արհեստականորեն մեծացնելը։ Ընկերությունը կասկածում է, որ մասնակիցները հույս ունեին ավելի մեծ ծավալի շնորհիվ օգուտ ստանալ, եթե Polymarket-ը կրիպտոարժութային թոքեն թողարկեր։ Այս ենթադրվող շարժառիթը հաստատված չէ, իսկ առևտրի մասնակիցների ինքնությունը մնում է անհայտ։
Բերնարդ քոլեջի տնտեսագետ Ռաջիվ Սեթին հայտնել է, որ գործընկերների հետ մշակած հայտնաբերման ալգորիթմը Ռումինիայի շուկայի գրեթե ամբողջ ծավալը նշել է որպես կասկածելի․ որոշ շաբաթների համար նա այդ բաժինը գնահատել է 99,6%։ Կեղծ շրջանառություն ստեղծող առքուվաճառքը կրկնվող գնումներն ու վաճառքներն են, որոնք ակտիվության կեղծ տպավորություն են ստեղծում։ Այն արգելված է Polymarket-ի պայմաններով և ԱՄՆ-ի կարգավորվող ֆինանսական բորսաներում։ Սեթին զգուշացրել է, որ նման թվացող առևտուրը միշտ չէ, որ իսկապես կեղծ շրջանառություն է ստեղծում, ուստի միայն այդ օրինաչափությունները չեն հաստատում, թե ով է վերահսկել հաշիվները կամ ինչու են դրանցով առևտուր արել։
Polymarket-ի գլոբալ տեղեկությունների հավաքագրման և հետաքննությունների ղեկավար Շանա Բաուտիստան WIRED-ին ասել է, որ ընկերությունն անմիջապես նկատել է այդ ակտիվությունը, ուսումնասիրել այն և արգելել հաշիվներով առևտուր անել։ Polymarket-ը չի պատասխանել հետագա հարցերին, թե ինչու էին հաշիվները կարողացել այդքան մեծ ծավալ ստեղծել մինչև ընկերության միջամտությունը։
CNBC-ի հոկտեմբերի 1-ի հրապարակումն արդեն նկարագրել էր քիչ հավանական ելքերի անսովոր մեծ ծավալով առևտուրը Polymarket-ի միջազգային բորսայում, որը չի վերահսկվում ԱՄՆ-ի կարգավորող մարմինների կողմից։ Սեպտեմբերին CNBC-ն նույն օրինաչափությունը չէր հայտնաբերել Polymarket-ի ամերիկյան բորսայի՝ 2028 թվականի նախագահական ընտրությունների թեկնածուներին վերաբերող պայմանագրերի վերլուծության ընթացքում։ Այդ բորսան կարգավորում է Ապրանքային ֆյուչերսների առևտրի հանձնաժողովը (CFTC)։ Եթովպիայի օրինակում հրապարակումը համեմատել էր հետևյալ պայմանագրերը՝ հունիսյան ընտրություններում Ահմեդի հաղթանակից հետո․
| Թեկնածու | Պայմանագրի գնից բխող հավանականություն | Առևտրի ծավալ |
|---|---|---|
| Աբի Ահմեդ | 98% | Մոտ $170 000 |
| Գեդիոն Թիմոթևոս | Ամիսներ շարունակ՝ 3%-ից ցածր | Գրեթե $56 միլիոն |
Այդ հրապարակման համաձայն՝ վերջնական հաշվարկը կախված էր ընտրված կառավարության պաշտոնական երդմնակալությունից, որն այն ժամանակ նախատեսված էր հոկտեմբերի 5-ին։ Polymarket-ի հասույթի և վերլուծության ղեկավար Քայլ Գեզուելին քիչ հավանական ելքերի առևտուրը վերագրել էր շատ ակտիվ մասնակիցներին, որոնք ծրագրերի և ալգորիթմների միջոցով շահույթ են ստանում գնագոյացման փոքր սխալներից։ Նրա խոսքով՝ նման մասնակիցներն ավելի տարածված են միջազգային բորսայում, իսկ ամերիկյան բորսայում գերակշռում են ոչ մասնագիտորեն առևտրով զբաղվող անհատները։ MSR Decode-ի ավելի ուշ վերլուծությունը շահույթ ստանալու ձգտումը քիչ հավանական բացատրություն է համարել իր ուսումնասիրած եթովպական շրջափուլերի համար։
CNBC-ն նաև անդրադարձել էր Կոլումբիայի համալսարանի ավելի վաղ ուսումնասիրությանը, որը միջազգային առևտրի որոշ օրինաչափություններ դասակարգել էր որպես կեղծ շրջանառություն ստեղծող առքուվաճառքի նշաններ։ Գլխավոր հեղինակ Ալեն Սիրոլին ասել էր, որ մինչև 2026 թվականի ապրիլը հետազոտության այդ ցուցանիշն իջել էր աննշան մակարդակի, թեև քիչ հավանական ելքերին վերաբերող պայմանագրերը շարունակում էին մտահոգել իրեն։ Polymarket-ը հայտնել էր, որ վերահսկողության ընդլայնումն ու միջնորդավճարները նվազեցրել են մանիպուլյացիայի հնարավորությունները։ CNBC-ի հոկտեմբերի 1-ի հրապարակման մեջ թե՛ Polymarket-ը, թե՛ Kalshi-ն հերքել էին կեղծ շրջանառություն ստեղծող առքուվաճառքն ու արհեստական ակտիվությունը։
WIRED-ի ուսումնասիրած կրկնվող գործարքները տարբերվում են հաշվառման այն խնդրից, որը CNBC-ն բացատրել էր հոկտեմբերի 6-ին։ Համակցված փաթեթները միավորում են իրադարձությունների ելքերին կապված պայմանագրերը և շահում են ապահովում միայն այն դեպքում, երբ բոլոր ելքերն իրականանում են՝ ինչպես մարզական համակցված խաղադրույքը։ CNBC-ի մեջբերած Dune-ի տվյալներով՝ համակցված փաթեթները կազմել են Kalshi-ի սեպտեմբերյան առևտրի ծավալի 58%-ը, բայց գործարքների՝ 13%-ից պակասը։
CNBC-ի համաձայն՝ հաշվարկի այս եղանակը բխում է Ապրանքային ֆյուչերսների առևտրի հանձնաժողովի պահանջներից։ Սովորական պայմանագիրը, որի ելքի դիմաց վճարվում է կա՛մ 0, կա՛մ $1, հաշվառվում է որպես $1-ի անվանական ծավալ՝ պայմանագրի արժեքի վրա հիմնված չափանիշով, անկախ գնորդի վճարած գնից։ Այդ $1-ը կազմում են գործարքի երկու կողմերի տրամադրած գումարները։ Համակցված փաթեթների շահումները կարող են շատ ավելի մեծ լինել։ Ուստի գնորդի վճարած մի քանի ցենտը կարող է հաշվառվել որպես մինչև հազարավոր դոլարների ծավալ, երբ գործարքի մյուս կողմում շուկա ստեղծողներն են։ Նրանք գնման ու վաճառքի առաջարկներ են ներկայացնում, որպեսզի մյուսները կարողանան առևտուր անել։
| Չափված գործարքը կամ պայմանագիրը | Ներդրված միջին գումարը |
|---|---|
| Մեկ պայմանագրով գործարք | Յուրաքանչյուր գործարքի համար՝ 47 ցենտից պակաս |
| Համակցված փաթեթի պայմանագիր | Յուրաքանչյուր պայմանագրի համար՝ մոտ 9 ցենտ |
Մարզական խաղադրույքների ընդունված ընդհանուր գումարը չափում է խաղադրույք դրված դոլարները, մինչդեռ կանխատեսումների շուկաների ծավալը հաշվառում է գործարքի երկու կողմերին։ Bernstein-ի վերլուծաբան Իան Մուրը CNBC-ին ասել է, որ որոշ ներդրողներ համեմատում են այդ տարբեր ցուցանիշները՝ պնդելու համար, թե կանխատեսումների շուկաներն արդեն գերազանցել են մարզական խաղադրույքների ծավալը։ Kalshi-ն հայտարարել է, որ իր անվանական ընդհանուր ծավալները չեն չափազանցնում ակտիվությունը։ Ընկերության խոսնակ Ջեք Սաչի խոսքով՝ չափման այլ եղանակներով հետաքրքրվողները կարող են օգտվել այլ ցուցանիշներից։
Որոշ դիտորդներ նախընտրում են պատրաստի առաջարկներն ընդունող մասնակիցների գործարքների ծավալը․ այդ գործարքներն ընդունում են շուկա ստեղծողների արդեն ներկայացրած պատվերները՝ նոր պատվերներ ավելացնելու փոխարեն։ Գեզուելին ասել է, որ Polymarket-ը նախընտրում է հետևել այդ մասնակիցների՝ համակցված փաթեթներում «այո» դիրքերի գնումներին՝ հասկանալու համար բոլոր համակցված ելքերի իրականանալու վրա խաղադրույքների պահանջարկը։ CNBC-ն հայտնել է Kalshi-ի հետ իր առևտրային կապերի մասին, որոնք ներառում են հաճախորդների ներգրավում և ընկերությունում փոքրամասնության բաժնեմասի ներդրում։
Ավելի վաղ ուսումնասիրության ուշադրության կենտրոնում էին նաև կրիպտոարժույթներին կապված անժամկետ ֆյուչերսները՝ պայմանագրեր, որոնք չունեն ավարտի սահմանված ժամկետ։ CNBC-ն պարզել էր, որ սեպտեմբերի 20-ին Kalshi-ում Ether-ի անժամկետ ֆյուչերսների դոլարային ծավալի գրեթե կեսը կազմել են $5 495-ից $5 505-ի գործարքները։ Kalshi-ն հայտնել էր, որ դրանց մասնակցել են հարյուրավոր օգտատերեր, և որ ինքը հետևում է սեփական պատվերների կամ հաշիվների հետ կնքվող գործարքներին ու մասնակիցների միջև պայմանավորվածություններին։ CNBC-ի հետ զրուցած փորձագետներն ընդհանուր առմամբ համաձայնել էին, որ այդ գործարքները, հավանաբար, կեղծ շրջանառություն ստեղծող առքուվաճառք չէին։
Kalshi-ն օրինաչափությունը բացատրել է արբիտրաժով՝ գների տարբերությունից շահույթ ստանալով․ երբ կրիպտոարժույթների գներն այլ հարթակներում փոխվում են, մասնակիցները կարող են Kalshi-ում գործարք կնքել շուկա ստեղծողի հնացած գնային առաջարկով։ Քննադատները մատնանշել են շուկա ստեղծողներին տրվող վճարումները և Kalshi-ի՝ մինչև 2026 թվականի վերջ առևտրային միջնորդավճարներից ազատելը։ Սեթիի պնդմամբ՝ միջնորդավճարների վերադարձը հնարավորություն է տալիս հետևողականորեն ստանալու այդ շահույթները։ Kalshi-ն պաշտպանել է խրախուսման միջոցները՝ դրանք անհրաժեշտ համարելով նոր շուկայում իրացվելիություն՝ գործարքներ կնքելու հնարավորություն, ապահովելու համար։ WIRED-ի ավելի ուշ հրապարակման մեջ Սեթին կրկին համաձայնել է, որ Kalshi-ի դեմ կեղծ շրջանառություն ստեղծող առքուվաճառքի մեղադրանքներն անհիմն են, և փոխարենը մատնանշել է ընկերության խրախուսման միջոցները։
Առևտրի ծավալը հաշվառում է որոշակի ժամանակահատվածում կնքված գործարքները, իսկ բաց դիրքերի ծավալը՝ դեռ չփակված դիրքերը։ Ուստի արագ շրջանառությունը կարող է մեծ առևտրային ծավալ ստեղծել՝ առանց չփակված դիրքերի նույնքան մեծ ծավալի։ CNBC-ի հոկտեմբերի 1-ի հրապարակման մեջ ներկայացված պահային համեմատությամբ՝ Kalshi-ում առևտրի ծավալը բաց դիրքերի ծավալի նկատմամբ շատ ավելի բարձր էր, քան ԱՄՆ-ից դուրս գործող երկու բորսաներում․
| Բորսա | Անժամկետ ֆյուչերսային պայմանագիր | 24 ժամվա առևտրի ծավալի հարաբերությունը բաց դիրքերի ծավալին |
|---|---|---|
| Kalshi | Bitcoin | Մոտ 42 անգամ |
| Kalshi | Ether | Մոտ 66 անգամ |
| Polymarket | Ether | Մոտ երեք քառորդը |
| Hyperliquid | Ether | Մոտ մեկ երրորդը |
Այս հարաբերակցությունները համեմատում են 24 ժամվա առևտրի ծավալը դիտարկման պահին առկա բաց դիրքերի ծավալի հետ։ CNBC-ի հետ զրուցած փորձագետների խոսքով՝ արագ շրջանառությունը խաթարում էր իրացվելիություն ապահովելու գործում Kalshi-ի խրախուսման միջոցների արդյունավետությունը։ Նրանք նաև հարց էին բարձրացրել՝ արդյոք մասնակիցները հիմնականում խրախուսական վճարումները ստանալու համար չէին առևտուր անում։ Polymarket-ի և Hyperliquid-ի անժամկետ ֆյուչերսների բորսաները հասանելի չեն ԱՄՆ-ում։ CNBC-ն նաև նշել է, որ ԱՄՆ-ի կարգավորվող CME բորսայում Bitcoin-ի ավանդական ֆյուչերսների առևտրի ծավալը սովորաբար փոքր է բաց դիրքերի ծավալից։
Սաչը վիճարկել է ԱՄՆ-ից դուրս գործող բորսաների հետ համեմատությունը։ Նա մատնանշել է ավելի ցածր վարկային լծակը, որը թույլ է տալիս տրամադրված միջոցներից ավելի մեծ դիրքեր բացել․ Kalshi-ն Ether-ի անժամկետ ֆյուչերսների համար թույլ է տալիս մինչև 4,9-ապատիկ լծակ՝ Hyperliquid-ի 25-ապատիկի համեմատ։ Նա նաև նշել է ենթակառուցվածքն ու ԱՄՆ-ի կանոնները՝ ասելով, որ Kalshi-ն շուկա ստեղծողներին թույլ չի տալիս գների փոփոխության դեպքում փոխել գնային առաջարկները և չի կարող օգտատերերին պարգևատրել պարզապես հարթակում կապիտալ պահելու համար։ Սաչի խոսքով՝ առևտրի ծավալի և իրացվելիության հարաբերակցության առնչությամբ Kalshi-ն «բացարձակապես մտահոգություն չունի»։
K&L Gates իրավաբանական ընկերության գործընկեր Թամիկա Բենտը CNBC-ին ասել է, որ անսովոր օրինաչափություններն ինքնին չեն հաստատում բորսայի կողմից խախտում։ Նրա խոսքով՝ պայմանագրերի առևտրի համար նշանակված շուկաները՝ կարգավորվող բորսաների այդ կատեգորիան, պարտավոր են իրական ժամանակում հետևել շուկայի պայմաններին, գներին ու ծավալներին՝ շեղումներ հայտնաբերելու համար։ Դիտորդները նրանցից նաև ակնկալում են ուսումնասիրել անսովոր ծավալներն ու շուկայի բնականոն աշխատանքի խաթարման նշանները։
Ուլմի համալսարանի ֆինանսների պրոֆեսոր Անդրե Գյոթլերը գիտական աշխատանքային հոդվածում զգուշացրել է՝ եթե անժամկետ ֆյուչերսների առևտրի ծավալի էական մասն արհեստականորեն է ստեղծվում, հրապարակվող ընդհանուր ծավալն ու դրա աճը կարող են չափազանցված ներկայացնել այն պահանջարկը, որի վրա հիմնվում է ընկերության գնահատված արժեքը։ Դա պայմանական զգուշացում էր, ոչ թե եզրակացություն, որ վիճարկվող գործարքներն արհեստականորեն էին ստեղծվել։ WIRED-ի գնահատմամբ՝ ավելի քան $1 միլիարդի ֆինանսավորման փուլից հետո Polymarket-ի վերջին գնահատված արժեքը մոտ $21 միլիարդ է։
The Wall Street Journal-ն ավելի վաղ հայտնել էր, որ Ապրանքային ֆյուչերսների առևտրի հանձնաժողովն ուսումնասիրում է Kalshi-ի՝ Ether-ի անժամկետ ֆյուչերսային պայմանագրով գործարքները։ CNBC-ն հայտնել է, որ չի կարողացել անկախ կերպով հաստատել այդ տեղեկությունը, իսկ կարգավորող մարմինը նշել է, որ չի հաստատում և չի հերքում հետաքննություններին առնչվող տեղեկությունները։ Եթովպիայի և Ռումինիայի ընտրական գործարքների մասին հարցին ի պատասխան՝ հանձնաժողովը հրաժարվել է հայտնել՝ արդյոք ուսումնասիրում է դրանք։ Դեռ պարզ չէ՝ այդ գործարքները կհանգեցնե՞ն կարգավորող մարմնի միջամտությանը։
HSBC-ի, Lloyds-ի և այլ բանկերի վերաբերյալ խաղադրույքները մտահոգություններ են առաջացրել արդյունքների վրա ազդելու շահագրգռվածության և խաղադրույք կատարողներին նույնականացնելու դժվարության առնչությամբ։
3 րոպե

Ինքնավար նավեր մշակող ընկերության ներգրաված $1,75 միլիարդը կազմում է մոտ $3 միլիարդ ընդհանուր գումարի մեծ մասը։ Այդ գումարն ընդգրկում է նաև ռոբոտատեխնիկայի, էլեկտրական նավերի և օվկիանոսային էներգետիկայի ոլորտները։
3 րոպե

Կանխատեսմամբ՝ ստեղծվող աշխատատեղերը կգերազանցեն վերացողներին, սակայն շատ աշխատողների նոր հմտություններ կամ որակավորում պետք կլինի, իսկ աճող պահանջարկ ունեցող աշխատանքների մեծ մասը հնարավոր չէ կատարել հեռավար։
2 րոպե