Լեհաստանի ոստիկանություն․ մահացել է Կրակովում 6 զոհի հանգեցրած հրաձգության կասկածյալը
Լեհաստանի ոստիկանություն․ մահացել է Կրակովում 6 զոհի հանգեցրած հրաձգության կասկածյալը
Ոստիկանությունը նոյեմբերի 9-ին հաստատել է կասկածյալի մահը։ Արդարադատության նախարար Վալդեմար Ժուրեկի խոսքով՝ համակարգչում հայտնաբերված նյութերը վկայում են, որ նա այցելել է Անդերս Բրեյվիկի մասին կայքեր։ Նախարարը հնարավոր շարժառիթների թվում նշել է ծայրահեղ աջ արմատականացումն ու հոգեկան խնդիրները։ Քննությունը շարունակվում է։
Մալոպոլսկայի ոստիկանությունը հայտնել է, որ Կրակովի Գլխավոր շուկայի հրապարակում 6 մարդու կյանք խլած հրաձգության կասկածյալը մահացել է հիվանդանոցում նոյեմբերի 9-ի վաղ առավոտյան։ Ոստիկանները նրան կրակելով վիրավորել և ձերբակալել էին 2026 թ․ նոյեմբերի 7-ի հարձակումից հետո։
Կասկածյալի մահը չի դադարեցնում ահաբեկչության գործով քննությունը։ Արդարադատության նախարար Վալդեմար Ժուրեկը The Guardian-ին ասել է, որ քննիչները կփորձեն պարզել՝ կասկածյալը գործել է միայնա՞կ, թե՞ ոգեշնչվել է որևէ խմբից։ Լեհաստանի ազգային դատախազությունը նոյեմբերի 8-ին քննություն է սկսել հրազենով կատարված սպանությունների և այլ անձանց, այդ թվում՝ ոստիկանների սպանության փորձերի առնչությամբ՝ հարձակումը որակելով որպես ահաբեկչական հանցագործություն։
BBC-ի հաղորդմամբ՝ դատախազության քննությունը վարում է ահաբեկչական հանցագործությունների մասնագիտացված ստորաբաժանումը։ Վարչապետ Դոնալդ Տուսկը հրաձգությունն ահաբեկչություն է անվանել և ասել, որ ոստիկանությունն ուսումնասիրում է հարձակման նախապատմությունն ու բոլոր հանգամանքները։ Նա ասել է, որ շարժառիթները մանրակրկիտ կուսումնասիրվեն, և զգուշացրել է համացանցում տարածվող ապատեղեկատվությունից։
Դատախազները հայտնել են կասկածյալի անունը․ նա գործարանի 24-ամյա աշխատող Միխալ Օկսինսկին է՝ ըստ Al Jazeera-ի։ Ոստիկանության խոսքով՝ նա մեքենայով մտել է զբոսաշրջիկների շրջանում հայտնի հրապարակ և մեքենայից անկանոն կրակել մարդկանց վրա։
BBC-ի հաղորդմամբ՝ հարձակումը սկսվել է Կրակովի ժամանակով ժամը 15:00-ից քիչ առաջ՝ Երևանի ժամանակով 18:00-ից առաջ։ Ոստիկանության խոսնակ Կատարինա Ցիսլոյի խոսքով՝ կրակողը զինվորական ոճի հագուստ էր կրում և օգտագործել է ռազմական տիպի երկարափող զենք։ Ոստիկանության խոսնակ Անջեյ Ֆիոլեկն ասել է, որ դա ամերիկյան AR-15-ին նման կիսաավտոմատ հրացան էր։ Ոստիկանապետ Մարեկ Բորոնի խոսքով՝ զինված ոստիկաններն առաջին ահազանգից հետո արձագանքել են երեք րոպեի ընթացքում։
Իշխանությունները սկզբում հայտնել էին, որ Լեհաստանի քաղաքացի կրակողը գործել է միայնակ և վիրավորվել մոտակայքում ոստիկանների հետ փոխհրաձգության ընթացքում․ Մալոպոլսկայի ոստիկանությունը հերքել էր տեղեկությունները, թե մեկ այլ հանցագործ ազատության մեջ է։ Ժուրեկը հետագայում ասել է, որ շարունակվող քննությունը կփորձի պարզել՝ արդյոք նա միայնակ է գործել։ BBC-ի և The Guardian-ի ավելի վաղ հրապարակումներում կասկածյալի տարիքը նշվել էր 25, իսկ հետագա հաղորդումներում, այդ թվում՝ դատախազների ներկայացրած տվյալներում՝ 24։ BBC-ն ավելի վաղ հայտնել էր նաև, որ իշխանությունները չեն հրապարակել նրա անունը։
BBC-ի հաղորդմամբ՝ հրապարակում սպանված վեց անձինք չորս կին և երկու տղամարդ էին․ նրանցից չորսը Լեհաստանի քաղաքացիներ էին, մեկը՝ բրիտանացի, մյուսը՝ ավստրիացի կին։ Կերվինսկին սկզբում հայտնել էր, որ հոսպիտալացվել է 16 մարդ, այդ թվում՝ հինգ օտարերկրացի․ BBC-ի տվյալներով՝ այդ թվում էին կասկածյալը և նրան ձերբակալելիս հրազենից վիրավորված երկու ոստիկան։ Ներքին գործերի նախարարության խոսքով՝ օտարերկրացիներն Ավստրիայից, Բրիտանիայից, Գերմանիայից, Պորտուգալիայից և Ռուսաստանից էին։
Վիրավորների մասին հաղորդումները տարբեր էին․ The Guardian-ը նոյեմբերի 8-ին հայտնել էր 17, իսկ նոյեմբերի 9-ին՝ 16 վիրավորի մասին։ BBC-ն սկզբում հաղորդել էր 16 հոսպիտալացվածի, այդ թվում՝ կասկածյալի, իսկ հետո՝ 15 վիրավորի մասին։ DW-ն սկզբում հայտնել էր մոտ մեկ տասնյակ, ապա՝ 15 վիրավորի մասին, իսկ Al Jazeera-ի ավելի վաղ հաղորդման մեջ նշվել էր առնվազն 10 վիրավոր։ The Guardian-ի վաղ ուղիղ եթերում նշվել էր հինգ զոհ․ թարմացված հոդվածի վերնագրում և սկզբում նշված էր վեց զոհ, թեև պահպանվել էր նաև հինգ զոհի մասին ենթավերնագիրը։
Քաղաքային իշխանությունները բնակիչներին և զբոսաշրջիկներին հորդորել էին քննության ընթացքում հեռու մնալ տարածքից։ BBC-ի հաղորդմամբ՝ Գլխավոր շուկայի հրապարակը վերաբացվել է նոյեմբերի 8-ի երեկոյան՝ անվտանգության շրջափակումը հանելուց հետո։ Վարշավայի ոստիկանությունը հայտնել է, որ մայրաքաղաքում անվտանգությունն ուժեղացվել է։
Տուսկի հայտարարած երկօրյա համազգային սուգը Լեհաստանում անցկացվել է նոյեմբերի 8-ին և 9-ին։ Կրակովի քաղաքապետ Լուկաշ Գիբալան քաղաքում սուգ է հայտարարել մինչև նոյեմբերի 11-ը։
Նախարարը ներկայացրել է հնարավոր շարժառիթներին վերաբերող նոր ապացույցներ
Նոյեմբերի 10-ին Ժուրեկն ասել է, որ իրավապահները մուտք են գործել Օկսինսկու համակարգիչ և պարզել, որ նա այցելել է նորվեգացի նեոնացիստ Անդերս Բրեյվիկի մասին կայքեր․ Բրեյվիկը 2011-ի հուլիսին սպանել է 77 մարդու (DW)։ Նախարարի խոսքով՝ կասկածյալը մեծապես հետաքրքրված էր միջազգային ծայրահեղ աջ շարժումներով։ Նա ասել է, որ նախնական ապացույցները մատնանշում են ծայրահեղ աջ արմատականացումն ու հոգեկան խնդիրները՝ որպես հնարավոր շարժառիթներ։
Այս գնահատականը հաջորդել է նոյեմբերի 9-ին դատախազների հնչեցրած զգուշավոր հայտարարություններին։ Ազգային դատախազության խոսնակ Պշեմիսլավ Նովակն ասել էր, որ քննիչները չեն հաստատել, թե որևէ կոնկրետ գաղափարախոսություն է ոգեշնչել կասկածյալին, և որ նրա շարժառիթները բնութագրելու համար դեռ վաղ է։ Նա նաև ասել էր, որ չեն հայտնաբերել ակնհայտ խորհրդանիշներ, որոնք սովորաբար կապվում են որևէ կոնկրետ ծայրահեղ աջ կամ ծայրահեղ ձախ քաղաքական շարժման հետ։
Դատախազությունը հայտնել է, որ կասկածյալի ննջասենյակում փակցված է եղել Գադսդենի դեղին դրոշը՝ գալարված օձի պատկերով։ Խոսնակն ասել է, որ դրոշն ունի ազատության և ապստամբության հետ կապված տարբեր իմաստներ, որոնք պարտադիր չէ, որ բացասական լինեն։ Ներքին գործերի նախարար Մարցին Կերվինսկին նոյեմբերի 10-ին հանրային ռադիոյին ասել է, որ հետ չի վերցնում ծայրահեղ աջ ազդեցության մասին իր նախկին խոսքերը, բայց սպասում է քննության արդյունքներին (Al Jazeera)։
Կերվինսկին ավելի վաղ ասել էր, որ առկա նշանները մատնանշում են կասկածյալի վրա ծայրահեղ աջ գաղափարախոսության ազդեցությունը՝ հավելելով, որ դա քննության առարկա է լինելու։ Կառավարության խոսնակ Ադամ Շլապկան TVN24-ին ասել է, որ նույնիսկ նախնական նշանների առկայության դեպքում պետք է զերծ մնալ մեկնաբանություններից, մինչև հարցն ամբողջովին պարզաբանվի և իշխանություններն ունենան ամբողջական տեղեկություն։
Ոստիկանությունն ապացույցներ է հավաքել, որ կասկածյալը վերջերս գնել է կիսաավտոմատ հրացանի 10 պահունակ՝ փամփուշտներ պահող սարքեր, և 500 փամփուշտ (DW)։ Ժուրեկի խոսքով՝ ապացույցները ցույց են տվել, որ նա պատրաստվում էր գործել։ Նախարարը նաև ասել է, որ մեքենայում հայտնաբերվել է խլացուցիչ՝ կրակոցի ձայնը նվազեցնող սարք (Al Jazeera)։
Կասկածյալի տանը հայտնաբերված մահացածները
Ոստիկանությունը պարզել է, որ Օստրովեց Սվենտոկշիսկիում կասկածյալի տանը մահացած հայտնաբերված 3 անձինք նրա ծնողներն ու քույրն են։ Այս մահերը հրապարակում կատարված սպանություններից առանձին դեպքեր են։ Օկսինսկին կասկածվում էր հարազատներին սպանելու մեջ՝ նախքան հրապարակում հարձակումը (DW)։ DW-ն նաև հիշատակել է նոյեմբերի 9-ին քննություն սկսելու մասին պաշտոնական հայտարարությունը․ դատախազությունն ահաբեկչության գործով քննության մասին հայտարարել էր նախորդ օրը։
DW-ն և France 24-ը հայտնել են, որ ընտանեկան տունը Կրակովից մոտ 150 կիլոմետր հյուսիս-արևելք է․ BBC-ն նշել է մոտ 200 կիլոմետր հեռավորություն։
Կառավարությունը հանձնարարել է վերանայել հրազենի թույլտվության ստուգումները
Լեհաստանի կառավարությունը նոյեմբերի 9-ին հայտարարել է հրազեն ունենալու իրավունքի տրամադրման համար անցկացվող ստուգումները շտապ վերանայելու մասին (BBC)։ Օկսինսկին անցել էր պահանջվող ստուգումները, այդ թվում՝ հոգեբանական թեստերը։ Ոստիկանությունը հայտնել է, որ նա հրազենի թույլտվություն ուներ և քրեական անցյալ չուներ։
Նրա մեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերվել են 4 հրազեն և հարյուրավոր փամփուշտներ, որոնք բոլորն օրինական պատկանել են նրան ու հորը (BBC)։ Երկուսն էլ «Սվիտ Ստարախովիցե» մարզական ակումբի անդամ էին․ ակումբն ունի հրաձգարան։ BBC-ի նոյեմբերի 10-ի հրապարակման մեջ նաև նշված էր, որ վիրավորված ոստիկան Յակուբ Կուլիկի վիճակը մնում է ծանր․ ոստիկանությունը դրանից առաջ երկու վիրավոր ոստիկանների վիճակն էլ բնութագրել էր որպես կայուն։
Տուսկը վիրավորված ոստիկաններին ներկայացրել է որպես ավագ ոստիկաններ Յակուբ Կուլիկ և Արթուր Մորանսկի։ The Guardian-ի հաղորդմամբ՝ նախկին դեսանտային և կամավոր հրշեջ Կուլիկը ծայրահեղ ծանր վիրավորվել է մոտ տարածությունից փոխհրաձգության ընթացքում, երեք գնդակ ստացել և նոյեմբերի 7-ին վիրահատվել․ Մորանսկին հրազենային վիրավորում է ստացել կրծքավանդակի շրջանում և նույնպես վիրահատվել։ Ինչպես The Guardian-ը փոխանցել է՝ վկայակոչելով Polskie Radio 24-ը, նոյեմբերի 8-ին երկուսին էլ դուրս են բերել արհեստական կոմայից։ Ոստիկանության խոսնակ Կատարինա Ցիսլոն նույն օրն ասել է, որ հոսպիտալացված երկու կին դուրս է գրվել։
Ավելի վաղ Մալոպոլսկայի նահանգապետ Քշիշտոֆ Յան Կլեչարը Polsat News-ին ասել էր, որ 12 վիրավորի կյանքին վտանգ է սպառնում, հաղորդել էր The Guardian-ը։ BBC-ի փոխանցմամբ՝ վիրաբույժ Պենձիվիատրը Fakt-ին պատմել է, որ կրակոցների դադարից հետո ինքն օգնություն է ցուցաբերել մյուս տուժածներին և կասկածյալին, մինչ նրա գործընկեր Վիերդակը բուժօգնություն էր ցուցաբերում կրծքից վիրավորված ոստիկանին։ Պենձիվիատրի գնահատմամբ՝ Վիերդակն անկասկած փրկել է ոստիկանի կյանքը։ Նա ասել է նաև, որ զանգահարել է Հովհաննես Պողոս Երկրորդի հիվանդանոց և պնդել ոստիկանին այնտեղ տեղափոխել, քանի որ կրծքային և սրտային վիրաբուժության մասնագետներն ապրելու լավագույն հնարավորությունն էին տալիս։
BBC-ի հաղորդմամբ՝ հրաձգությունից հետո օգնել են նաև Դուբլինի քաղաքացիական պաշտպանության վեց կամավորներ։ Ծառայող Ջեյմս Մաքքոնելը RTE News-ին ասել է, որ խումբը կարճատև հանգստի էր եկել քաղաք և դեպքի պահին մոտակայքում էր․ կամավորները սրտաթոքային վերակենդանացում և արյունահոսության դադարեցման օգնություն են ցուցաբերել։
Կերվինսկին ասել է, որ ոստիկանությունը կասկածյալի մեքենայում զենքեր է հայտնաբերել։ BBC-ի հաղորդմամբ՝ ոստիկանները Դիետլա և Ստրադոմսկա փողոցների խաչմերուկում ստուգել են մեքենան հնարավոր պայթուցիկ սարքերի առկայության համար, սակայն ոչինչ չեն գտել․ գործողության ընթացքում մոտակա շենքերի բնակիչները տարհանվել էին։
Լեհաստանի ներքին գործերի նախարարության խոսնակ Կարոլինա Գալեցկան հայտնել է, որ Կիբեռհանցագործությունների դեմ պայքարի կենտրոնական բյուրոն բերման է ենթարկել 5 մարդու՝ հայտնաբերելով կրակողի գործողությունները փառաբանող գրառումներ։ Նրա խոսքով՝ բյուրոն ու ոստիկանությունը բարձր զգոնություն են պահպանում՝ հնարավոր նմանակողներին կանխելու համար։
Քննության շրջանակում ուսումնասիրվում են նաև կասկածյալի հագուստի տարբերանշանները։ Գալեցկան նոյեմբերի 9-ին ասել է, որ դրանք մասնակի ուսումնասիրելուց և մեկնաբանելուց հետո մասնագետները շարունակում են վերլուծել տարբերանշանների պատկերները։
Հուսիների վերահսկած լրատվամիջոցները հայտնել են, որ նոյեմբերի 7-ին Ալ Շարիային հասցված ավիահարվածներից նաև 39 մարդ է վիրավորվել, և դրանց համար մեղադրել են Սաուդյան Արաբիային։ Սաուդյան Արաբիայի գլխավորած կոալիցիան չի մեկնաբանել հարձակումը։
Նոյեմբերի 7-ի գիշերային հարձակումներից հետո Կիևի ջրամատակարարումը կրկին բնականոն է աշխատում, ասել է քաղաքապետ Վիտալի Կլիչկոն։ Մայրաքաղաքի բազմաբնակարան շենքերի շուրջ 60%-ը միացված է ջեռուցմանը։
Հովհաննես Պողոս Երկրորդի անվան հիվանդանոցՀիվանդանոց, որի կրծքային և սրտային վիրաբուժության մասնագետներին Պենձիվյատրը ցանկանում էր վստահել վիրավոր ոստիկանի բուժումը։