Ինչպես կարող է նեյտրոնի տրոհումն էներգիա ստանալ Ծիր Կաթինի սև խոռոչից


Տեսական ուսումնասիրությունը դիտարկում է, թե ինչպես կարող է Աղեղնավոր A*-ն արագացնել մասնիկները։ Կանխատեսվող գամմա ճառագայթների և նեյտրինոների ազդանշանները կարող են այս մեխանիզմը ստուգելու հնարավորություն տալ։
Ծիր Կաթինի կենտրոնում գտնվող Աղեղնավոր A* սև խոռոչի մոտ տրոհվող նեյտրոնները կարող են էներգիա կորզել դրա պտույտից և առաջացնել չափազանց մեծ էներգիայով պրոտոններ։ Այս հնարավորությունն են քննում Մարինա Սերմենյոն և նրա գործընկերները 2026 թվականի իրենց տեսական ուսումնասիրության նախնական հրապարակման մեջ, որի մասին Universe Today-ը գրել է հոկտեմբերի 5-ին։ Ուսումնասիրությունը կանխատեսում է ազդանշաններ, որոնք կարող են օգնել աստղագետներին ստուգել այդ գործընթացը․ այն չի հաղորդում դիտարկումներով հաստատված հայտնագործության մասին։
Այս տարբերությունը կարևոր է․ սև խոռոչների հետ կապված էներգիայի մեծ մասը գալիս է դրանք շրջապատող սկավառակի տաք նյութից և մագնիսական դաշտերից, երբ նյութն ընկնում է դեպի ներս։ Առաջարկվող մեխանիզմը, ընդհակառակը, էներգիա է վերցնում սև խոռոչի պտույտից՝ նվազեցնելով դրա զանգվածը։
Պտտվող սև խոռոչն իր հետ տանում է շրջակա տարածությունը՝ իր պտույտի ուղղությամբ։ Էրգոսֆերա կոչվող տիրույթում այդ ազդեցությունն այնքան ուժեղ է, որ որևէ մարմին չի կարող խուսափել սև խոռոչի շուրջ դրա պտույտի ուղղությամբ շարժվելուց։ Այդուհանդերձ, մարմինը կարող է դուրս գալ այս տիրույթից։
Ռոջեր Փենրոուզը 1969 թվականին առաջարկել է էներգիա կորզելու մեխանիզմ, որն օգտագործում է այս արտասովոր տիրույթը։ Եթե այնտեղ մարմինը բաժանվի մասերի, մի մասը կարող է ընկնել սև խոռոչի մեջ՝ կրելով այն, ինչ այս մեխանիզմում կոչվում է «բացասական» էներգիա։ Մյուս մասը կարող է դուրս գալ՝ ունենալով ավելի շատ էներգիա, քան ուներ սկզբնական մարմինը։ Հավելյալ էներգիան գալիս է սև խոռոչից, որը կորցնում է զանգվածը։
Նոր ուսումնասիրությունը դիտարկում է Աղեղնավոր A*-ի էրգոսֆերա մտնող նեյտրոնը։ Նեյտրոնի ընդհանուր էլեկտրական լիցքը զրո է, և այն կարող է տրոհվել պրոտոնի, էլեկտրոնի ու նեյտրինոյի, ոչ թե մեկ այլ նեյտրոնի։ Առաջարկվող սցենարում տրոհումը պրոտոնն առանձնացնում է էլեկտրոնից՝ թույլ տալով, որ պրոտոնն էներգիա ստանա։ Երկու լիցքավորված մասնիկներն էլ փոխազդում են էրգոսֆերայի մագնիսական դաշտի հետ։ Էներգիա կորզելու այս մագնիսական տարբերակը կոչվում է Փենրոուզի մագնիսական գործընթաց։

Վերլուծություն
Ըստ Universe Today-ի՝ էրգոսֆերա մտնող նեյտրոնների հետագծերի վերաբերյալ խմբի գնահատականները հուշում են, որ գործընթացը կարող է առաջացնել պետաէլեկտրոնվոլտի՝ PeV-ի կարգի էներգիայով պրոտոններ։ PeV-ը մասնիկի էներգիայի չափման միավոր է։ Այս պրոտոնները դուրս կգան գրեթե լույսի արագությամբ և կբախվեն սև խոռոչի շուրջ գտնվող գազին՝ առաջացնելով գամմա ճառագայթներ՝ բարձր էներգիայով լույս, որի էներգիաների բաշխումը կունենա կանխատեսվող պատկեր։
Նախնական հրապարակման մասին Universe Today-ի նյութը նկարագրում է նաև բարձր էներգիայով նեյտրինոների կանխատեսվող ազդանշան։ Նեյտրինոները տրոհման ժամանակ առաջացող պրոտոններից և էլեկտրոններից տարբերվող մասնիկներ են։ Թե՛ գամմա ճառագայթների, թե՛ նեյտրինոների որոնումն աստղագետներին կտա երկու տեսակի ազդանշան, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի ստուգել առաջարկվող մեխանիզմը։
Հաղորդման համաձայն՝ կանխատեսվող երկու ազդանշաններն էլ չափազանց թույլ կլինեն ներկայիս սարքերով հայտնաբերելու համար։ Որպես հնարավոր ապագա հայտնաբերող սարքեր՝ նյութը նշում է HAWC անունով հայտնի՝ բարձրադիր ջրային Չերենկովյան աստղադիտարանի արդիականացված տարբերակները և Անտարկտիդայում գտնվող IceCube նեյտրինային աստղադիտարանի նոր տարբերակը։ Այդ սարքերով ազդանշանների հայտնաբերումը մնում է կանխատեսում, ոչ թե երաշխավորված արդյունք։ Դեռ բաց հարց է՝ արդյոք ապագա դիտարկումները կկարողանան հայտնաբերել պտույտից էներգիա կորզելու այս բնորոշ հետքը։
Հետազոտությունը մատնանշում է փոխզիջում․ քաղցկեղային բջիջները ոչնչացնող սպիտակուցների արտադրության նվազեցումը կարող է պահպանել իմունային բջիջները, բայց նաև թուլացնել դրանց հարձակումը։ Հիվանդների համար օգուտը դեռ ապացուցված չէ։
3 րոպե

Կարգավորող մարմինը պարզել է, որ կոդերը մոտ մեկ միլիոն պացիենտի բժշկական գրառումները չէին դարձնում անանուն։ IQVIA-ին նաև պարտավորեցրել են 120 օրվա ընթացքում իր գործելակերպը համապատասխանեցնել պահանջներին։
2 րոպե

Ավելի քան վեց միլիոն մարդու տվյալները բացահայտում են ցավի տարածվածության տարբեր պատկերներ՝ ըստ տարիքի և տարածաշրջանի։ Մարդկանց հաղորդած տվյալները կարող են ներառել նաև նրանց, ովքեր դուրս են մնում բժշկական ախտորոշումների վրա հիմնված գնահատականներից։
3 րոպե
Ուղղում ·
Հայերեն տեքստում շտկվել են ուղղագրական և կետադրական սխալներ։