Հետազոտողները Մարսի երկրաշարժը կապում են Մարիների հովիտների տակ գտնվող խորքային խզվածքի հետ

Nature Communications-ում հրապարակված ուսումնասիրությունը մատնանշում է Մարսի կիրճերի հսկայական համակարգի՝ Մարիների հովիտների տակ գտնվող խորքային խզվածքի երկայնքով ապարների տեղաշարժը։ Հետազոտողները 2021-ին գրանցված երկրաշարժը մեկնաբանում են որպես վկայություն, որ միլիարդավոր տարիներ առաջ ձևավորված խզվածքները դեռ կարող են տեղաշարժվել լարումների ազդեցությամբ։

Նախորդ ուսումնասիրությունները երկրաշարժի օջախը տեղորոշել էին Մարիների հովիտների արևմտյան մասի մոտ, սակայն դրա պատճառը մնում էր անհայտ։ Երկնաքարի հարվածը, սողանքը կամ մակերևութային նյութի այլ տեղաշարժը նույնպես կարող էին առաջացնել սեյսմիկ ալիքներ՝ տատանումներ, որոնք երկրաշարժի ժամանակ տարածվում են մոլորակի միջով։

Ինչպես են հետազոտողները ստուգել երկրաշարժի առաջացման վարկածները

ԱՄՆ-ի Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային վարչության՝ ՆԱՍԱ-ի InSight վայրէջքային սարքը S0976a նշումով երկրաշարժը գրանցել է 2021-ի օգոստոսի 25-ին։ Ուսումնասիրությունը ղեկավարել է Լոնդոնի կայսերական քոլեջի հետազոտող Ջունգ-Հուն Սոնգը՝ Կոլումբիայի համալսարանի և Ուրբանա-Շամպեյնի Իլինոյսի համալսարանի հետազոտողների մասնակցությամբ։

Թիմը մոդելներ է կազմել՝ ստուգելու, թե արդյոք երկնաքարերի հարվածները, սողանքները կամ նյութի այլ տեղաշարժերը կարող էին բացատրել գրանցված տատանումները։ Այդ մոդելներով չի հաջողվել վերարտադրել դիտված ալիքները։ ՆԱՍԱ-ի Mars Reconnaissance Orbiter ուղեծրային սարքի՝ երկրաշարժից հետո արված պատկերներում նույնպես չեն հայտնաբերվել համապատասխան հարվածային խառնարանի կամ սողանքի հետքեր։

Հետազոտողների գնահատմամբ՝ տվյալներին լավագույնս համապատասխանում էր հովտի տակ՝ մոտ 20–40 կիլոմետր խորության վրա, հորիզոնական տեղաշարժով երկրաշարժի վարկածը։ Այսպիսի շարժման ժամանակ կեղևի բլոկները միմյանց նկատմամբ հորիզոնական սահում են զառիթափ խզվածքի՝ ապարի ճեղքի երկայնքով։ Ալիքների պատկերը մատնանշում էր մակերևույթից զգալի խորության վրա տեղի ունեցած շարժում, իսկ ուղեծրից կատարված դիտարկումները ցույց էին տալիս տարածաշրջանում երկար ժամանակ գոյություն ունեցող խզվածքների համակարգեր։