1 400 չափահասի հետազոտությամբ մետաղների ավելի մեծ ազդեցության և թոքերի գործառույթի խանգարման միջև կապ է հայտնաբերվել՝ առանց պատճառահետևանքային կապն ապացուցելու։ Մասնակիցները ստանում են իրենց արդյունքներն ու հանդիպում բուժաշխատողների հետ։
Հետազոտողները Մաուիի չափահաս բնակիչների մեզում մի շարք թունավոր մետաղների բարձր խտություններ են հայտնաբերել կղզում 2023-ին բռնկված անտառային հրդեհներից վեցից 18 ամիս անց։ Մետաղների ավելի մեծ ազդեցությունը կապված է եղել թոքերի գործառույթի խանգարման հետ, սակայն արդյունքները չեն հաստատում, որ հենց մետաղներն են առաջացրել այդ խնդիրները, կամ թե ազդեցության որ մասն է պայմանավորված հրդեհներով։ Արդյունքների մասին հայտնել է Grist-ը, որի հոդվածը հոկտեմբերի 23-ին վերահրատարակել է Yale Environment 360-ը։
2023-ի օգոստոսի հրդեհները Մաուիում, այդ թվում՝ Լահայնա քաղաքում, ավելի քան 100 մարդու կյանք են խլել և հազարավոր տներ ոչնչացրել։ Մանոայի Հավայան համալսարանի՝ Մաուիի անտառային հրդեհների ազդեցության հետազոտության՝ 2025-ին հրապարակված ավելի վաղ արդյունքներով՝ բնակիչների ավելի քան մեկ հինգերորդի մոտ թոքերի գործառույթի նվազում է հայտնաբերվել։
Նոր հետազոտության շրջանակում Մաուիի տարբեր շրջանների 1 400 չափահաս բնակիչների մեզի նմուշներում չափել են 24 մետաղի պարունակությունը։ Հետազոտողները խտությունները համեմատել են հրդեհներից առաջ անցկացված առողջության համազգային հետազոտության ցուցանիշների հետ։
| Մետաղ | Խտությունը՝ համեմատության ցուցանիշի նկատմամբ |
|---|---|
| Մկնդեղ | 2,2 անգամ |
| Բարիում | 2,3 անգամ |
ԱՄՆ առողջապահության ազգային ինստիտուտների և ՆԱՍԱ-ի մրցույթը նպատակ ունի բարելավել դեղերի անվտանգության լաբորատոր մոդելներում չափումները․ հայտերի ընդունումը նախատեսվում է սկսել 2026 թ․ դեկտեմբերի 15-ին։
2 րոպե
| Մանգան | 3,8 անգամ |
| Ծարիր | Գրեթե 40 անգամ |
Ծարիրն օգտագործվում է այրումը դանդաղեցնող նյութերում, և նախկինում դրա ազդեցությունը կապվել է թոքերի գրգռման, ստամոքսի ցավի ու այլ ախտանշանների հետ։ Համեմատությունը ցույց է տալիս չափված խտությունների տարբերությունը, ոչ թե այն, թե հրդեհները որքանով են մեծացրել բնակիչների վրա մետաղների ազդեցությունը․ հետազոտողները Մաուիից չունեն աղետին նախորդող համադրելի չափումներ։
Հետազոտությունն ուսումնասիրում է ոչ միայն անտառային հրդեհների ծխի ազդեցությունը։ Այրվող տները, մեքենաներն ու ենթակառուցվածքները կարող են աղտոտիչներ թողնել, որոնց հետ մարդիկ շփվում են ամիսներ կամ տարիներ շարունակ։ Հետազոտողները նաև պետք է տարբերակեն հրդեհի հետևանքով արտազատված նյութերն այն աղտոտիչներից, որոնք արդեն առկա էին շրջակա միջավայրում։
Ըստ Grist-ի հաղորդման՝ մասնակիցները ստանում են իրենց անհատական արդյունքները, քննարկում դրանք և հանդիպում բուժաշխատողների հետ։ Այդպիսով բնակիչները հնարավորություն են ստանում քննարկելու արդյունքները, մինչ հետազոտողները պարզում են աղտոտման աղբյուրները։
Հետազոտության համաղեկավար Ալիկա Մաունակեան Grist-ին ասել է, որ ծրագրի հաջորդ քայլն աղտոտման աղբյուրները պարզելն է։ Ծրագիրը Շրջակա միջավայրի առողջության գիտությունների ազգային ինստիտուտից ստացել է 3,6 միլիոն դոլարի դրամաշնորհ։ Հետագա աշխատանքով կուսումնասիրեն՝ արդյոք նախկին գյուղատնտեսական ու արդյունաբերական գործունեությունը նպաստել է աղտոտմանը, և եթե այո՝ ինչ չափով։
Ծրագիրը միավորում է ազգային լաբորատորիաների, համալսարանների և արդյունաբերական գործընկերների։ Նախատեսվում է ստեղծել սենսորներով հագեցած փորձարկման հարթակ և ինքնակարգավորվող փորձնական արտադրագծեր։
2 րոպե
Փոշուց կազմված գոյացությունը, որը նախկինում տեսանելի էր միայն ինֆրակարմիր ջերմային ճառագայթմամբ, երևում է նաև անդրադարձած աստղային լույսի ներքո։ Դա թույլ է տալիս հետազոտել դրա՝ բախման հետևանքով առաջացած լինելու վարկածը։
4 րոպե
