Գիտնականներ․ Նորմայի թևի մի մասը կարող է աստղածին հարվածային ճակատ լինել


Հիլարի Դևիսն ու գործընկերները կարծում են, որ Ծիր Կաթինի պարուրաձև կառուցվածքի մաս համարվող հատվածը կարող է գտնվել նրա կենտրոնական ձողաձև գոյացության առջևի եզրին, որտեղ սեղմվող գազից աստղեր կարող են առաջանալ։
Աստղագետների կողմից Ծիր Կաթինի Նորմայի պարուրաձև թևի մաս քարտեզագրված հատվածը կարող է աստղագոյացման շրջան լինել գալակտիկայի կենտրոնական ձողաձև գոյացության առջևի եզրի հարվածային ճակատի երկայնքով։ Նման վարկած են առաջ քաշել հետազոտող Հիլարի Դևիսն ու նրա գործընկերները։
Ընդունված պատկերացմամբ՝ Նորմայի թևը տարածվում է գալակտիկայի կենտրոնական շրջանից դեպի դուրս և դրա շուրջը։ Նրա արտաքին ծայրը նույնացվել է կամ Կարապի թևի, կամ ավելի հեռու գտնվող Արտաքին թևի հետ։ Նոր մեկնաբանությունը վերաբերում է տեսանելի թևի առնվազն մի մասին և պարտադիր չէ, որ ընդգրկի ամբողջ կառուցվածքը։
Nature Astronomy-ում 2026 թվականին հրապարակված ուսումնասիրությունը ղեկավարել է Դևիսը՝ Սիդնեյի համալսարանի ֆիզիկայի դպրոցում և Սիդնեյի աստղագիտության ինստիտուտում դոկտորական աստիճան ստանալուց հետո։ Նրա թիմը գալակտիկաների մոդելավորումը համեմատել է մազերների դիտարկումների հետ։ Մազերները կենտրոնացված միկրոալիքային ճառագայթման բնական աղբյուրներ են, որոնք կապված են զանգվածեղ աստղերի առաջացման շրջանների հետ։
Մենք պարզեցինք, որ նախկինում Նորմայի թևի հետ կապվող մազերները սերտորեն համընկնում են մեր մոդելավորման կանխատեսած հարվածային ճակատին։
Կենտրոնական ձողաձև գոյացությունն աստղերի ձգված կուտակում է։ Պտտվելիս նրա ձգողականությունն ազդում է շրջակա գազի վրա՝ առաջացնելով հարվածային ճակատներ, որոնք սեղմում են գազը։ Այդ սեղմումը կարող է նոր աստղերի առաջացման պայմաններ ստեղծել։ Մոտակա ձողաձև գալակտիկաներում նման ճակատների երկայնքով աստղագոյացումը հաճախ ճնշվում է, թեև փոքրաթիվ գալակտիկաներում այնտեղ զգալի աստղագոյացում է դիտվում։
2019-ին Մարկ Ռիդի և գործընկերների ուսումնասիրությունը վերլուծել է շատ երիտասարդ զանգվածեղ աստղերի հետ կապված մոլեկուլային մազերների շուրջ 200 չափում, որոնց մեծ մասը ստացվել էր BeSSeL հետազոտությունից և VERA նախագծից։ Նրանք առաջարկել են չորս թևով պարուրաձև մոդել՝ լրացուցիչ հատվածներով ու ճյուղավորումներով։ 2025-ի մեկ այլ ուսումնասիրություն առաջ է քաշել այն վարկածը, որ նախկինում Նորմայի թևին վերագրված որոշ աստղեր շարժվում են ձողաձև գոյացության շուրջ ձգված ուղեծրերով։ Դա ենթադրում է, որ թևը չի տարածվում այդ գոյացության ծայրից այն կողմ։
Դևիսն ասել է, որ ձողաձև գոյացությունը դժվար է դիտարկել՝ գալակտիկայում Երկրի դիրքի և տեսադաշտը փակող փոշու պատճառով, ինչի հետևանքով դրա հատկությունները լայն քննարկումների առարկա են դարձել։ Նրա թիմի գնահատմամբ՝ այն գալակտիկայի կենտրոնից իր երկար առանցքի ուղղությամբ ձգվում է մոտ 4,3 կիլոպարսեկ կամ 14 000 լուսատարի, ինչը համապատասխանում է համեմատաբար երկար և դանդաղ պտտվող գոյացության պատկերին։
Դևիսի խոսքով՝ աշխատանքում լայնածավալ մոդելավորումը համեմատվել է դիտարկումների ավելի սահմանափակ հավաքածուի հետ։ Նա ասել է, որ տեսանելի թևի և ձողաձև գոյացության կապը հետագա ուսումնասիրության կարիք ունի։
Փոթորիկների հետազոտողներից մեկն ասում է, որ «Քսավիերը» նոյեմբերյան ռեկորդ է սահմանել Հարավային կիսագնդի իր հատվածում։ Մանիհիկիի բնակիչը պատմել է տների վնասների մասին, իսկ ՆԱՍԱ-ն հայտնել է, որ փոթորիկը թուլացել է դեպի արևմուտք շարժվելիս։
3 րոպե

Տեղեկատվության հարցերով հանձնակատարի գրասենյակը հետաքննություն է սկսել այն բանից հետո, երբ պացիենտը հայտնաբերել է իր նշումներն ընդհանուր գրառման մեջ, որը հասանելի է առողջապահության ազգային ծառայության մինչև 140 000 աշխատակցի։ Այս թիվը չի ցույց տալիս, թե նրանցից քանիսն են դիտել նշումները։
3 րոպե

Ընկերությունը վերանայում է նաև իր կարճաժամկետ թիրախները՝ հայտնելով, որ 2025-ին ջերմոցային գազերի զուտ արտանետումներն աճել են 45%-ով՝ հասնելով ածխաթթու գազի համարժեքով 11,8 միլիոն տոննայի։
3 րոպե