Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը հրապարակել է քաոսային մոդելները սահմանափակելու ձև

Մեթոդը նեյրոնային ցանցերին ավելացնում է ֆիզիկայի վրա հիմնված սահմանափակում՝ կանխելով մոդելավորման արդյունքների անսահման աճը։ Թիմը նախատեսում է այն փորձարկել եղանակային իրատեսական մոդելների վրա։
Այս հոդվածում
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի հետազոտողները ներկայացրել են մեթոդ, որը մաթեմատիկորեն սահմանափակում է քաոսային համակարգերի մոդելների զարգացումը։ Proceedings of the National Academy of Sciences-ում հրապարակված ուսումնասիրությունը նկարագրում է դիսիպատիվ պրոյեկցիայի շերտ կոչվող բաղադրիչը, որը, հեղինակների խոսքով, երաշխավորում է տվյալներից սովորած մոդելի կանխատեսումների սահմանափակ լինելը։
Քաոսային համակարգերում սկզբնական պայմանների փոքր տարբերությունները կարող են հանգեցնել խիստ տարբեր արդյունքների։ Ինստիտուտի դոցենտ Նավիդ Ազիզանի խոսքով՝ երկարատև մոդելավորման ընթացքում մոդելի փոքր սխալները նույնպես կարող են կուտակվել՝ առաջացնելով անսահման աճող արժեքներ, նույնիսկ երբ իրական համակարգը մնում է սահմանների ներսում։ Ուսումնասիրությունն առաջին անգամ որպես նախնական հրապարակում՝ arXiv-ում, լույս է տեսել 2024 թ․ հոկտեմբերի 1-ին։
Տվյալներից սովորած սահմանափակում
Մոդելը համակարգի փոփոխությունը ներկայացնելուն զուգահեռ սովորում է նաև էներգիայի նման մի ֆունկցիա և սահմանագիծ։ Պրոյեկցիայի շերտը ճշգրտում է կանխատեսվող փոփոխությունն այնպես, որ էներգիայի նման մեծությունը սահմանագծից դուրս անպայման նվազի՝ մոդելավորվող համակարգը ձգելով դեպի սահմանափակ տիրույթ։
Այս կանոնը կոշտ սահմանափակում է, այլ ոչ թե ուսուցման ընթացքում կիրառվող տուգանք։ Ինստիտուտի օդագնացության և տիեզերագնացության, ինչպես նաև Տեղեկատվության և որոշումների համակարգերի լաբորատորիայի ասպիրանտ Սունբոչեն Թանի խոսքով՝ ուսուցման ընթացքում կիրառվող տուգանքը չի կարող երաշխավորել, որ մոդելը նոր մուտքային տվյալների դեպքում կպահպանի նախատեսված սահմանները։ Նա ասել է, որ կամայական վերին սահմանը կարող է կանխել արժեքների անսահման աճը, բայց նաև սահմանափակել բարդ վարքագծի դրսևորումները, որոնք մոդելը պետք է սովորի տվյալներից։
Հետազոտողների խոսքով՝ իրենց ապացույցը երաշխավորում է, որ տվյալներից սովորած համակարգի յուրաքանչյուր հետագիծ մնում է սահմանափակ և մոտենում է տվյալներից սովորած տիրույթին։ Սահմանափակ լինելն անհրաժեշտ է երկարաժամկետ վստահելի վիճակագրության համար, սակայն չի երաշխավորում առանձին կանխատեսման ճշգրտությունը կամ վիճակագրության ճշտությունը։
Փորձարկումներն ու հաջորդ քայլը
Թիմը մեթոդը փորձարկել է Լորենց 63 և Լորենց 96 համակարգերի և Կուրամոտո–Սիվաշինսկու պարզեցված մոդելի վրա։ Հետազոտողների խոսքով՝ սահմանափակում ունեցող իրենց մոդելը մնացել է սահմանների ներսում և պահպանել համակարգերի երկարաժամկետ վիճակագրական օրինաչափությունները, մինչդեռ սահմանափակում չունեցող նեյրոնային ցանցն առաջացրել է հետագծեր, որոնց արժեքները վերջավոր ժամանակում աճել են առանց սահմանի։
Թանն ու Ազիզանն աշխատությունը գրել են ինստիտուտի մեքենաշինության պրոֆեսոր և լաբորատորիայի աշխատակից Թեմիստոկլիս Սապսիսի հետ։ Լաբորատորիայի գլխավոր հետազոտող Ազիզանն ասել է, որ ֆիզիկայի վրա հիմնված սահմանափակումները կարող են տեղեկատվության լրացուցիչ աղբյուր լինել, երբ ֆիզիկական համակարգի մասին տվյալները սահմանափակ են։
Հետագա առանձին՝ ECO աշխատությունը, որի հեղինակներն են Անդրեա Գյորցենը, Թանն ու Ազիզանը, արժանացել է 2026 թվականի Learning for Dynamics and Control գիտաժողովի լավագույն աշխատության մրցանակին։ Մրցանակը հանձնվել է հունիսի 19-ին։
Աշխատությունն ու բաց կոդը հասանելի են առցանց։ Ազիզանն ասել է, որ պրոյեկցիայի շերտը կարող է աշխատել նեյրոնային ցանցերի տարբեր կառուցվածքների հետ, իսկ Թանը հայտնել է, որ թիմը նախատեսում է մոտեցումը փորձարկել եղանակային իրատեսական համակարգերի՝ տվյալների վրա հիմնված մոդելների վրա։
Ավելի վաղ՝ Տեխնոլոգիա
ԳերբանականությունDragos-ը գերբանականության երեք հոսթինգ մատակարարի ներխուժման հետքեր է գտել
Հետազոտող Էյչ Դի Մուրի խոսքով՝ հարձակվողներն օգտագործել են մոտ երկու միլիոն հարցում ներառող փորձի ընթացքում տեղադրված մուտքի տվյալներից մի քանիսը։ Բացահայտվել են նաև գաղտնիության նշումով որոշ հարցումներ։ Գտածոները մատնանշում են հարցումները մի քանի մատակարարներով անցնելու հետ կապված ռիսկերը։
4 րոպե
Չիպեր և հաշվողական տեխնիկաՄեքսիկայում օգտատերերը հայտնել են ազդանշանի կորստի և չկայացած զանգերի մասին
Telcel-ը հայտնել է, որ որոշ բնակավայրերում կապը պարբերաբար ընդհատվել է, և օգտատերերը կրկին միանում են ցանցին, իսկ AT&T Mexico-ն հայտարարել է, որ իր ցանցը բնականոն է աշխատում։
2 րոպե
ԳերբանականությունԱՄՆ պալատի հանձնաժողովները կոչ են անում սահմանափակել չինական գերբանականության մոդելները
Հետաքննությունն ուսումնասիրել է, թե ինչպես են դրանք կիրառվում Airbnb-ում, DoorDash-ում և Cursor-ը ստեղծած Anysphere-ում։ Զգայուն համակարգերի համար առաջարկվող սահմանափակումները դեռ ընդունված կանոններ չեն։
4 րոպե
Աղբյուրներ
Ցույց տալ բոլոր 4 աղբյուրներըՑուցադրել ավելի քիչ
MIT News AINew approach enables physically consistent AI models of chaotic systems (բացվում է նոր ներդիրում)
- tangsun.github.ioLearning Dissipative Chaotic Dynamics with Stability Guarantees — Sunbochen Tang, Themistoklis Sapsis, Navid Azizan | Sunbochen Tang (բացվում է նոր ներդիրում)
- arxiv.org[2410.00976] Learning Dissipative Chaotic Dynamics with Boundedness Guarantees (բացվում է նոր ներդիրում)
- lids-2024-development.webflow.ioLIDS researchers win 2026 L4DC Best Paper Award (բացվում է նոր ներդիրում)
