Անվնաս ամեոբաները լաբորատոր փորձերում նեղ անցուղիներով համառորեն առաջ են շարժվում

Շարժման այս առանձնահատկությունները կարող են օգնել բացատրել, թե ինչպես է ազգակից տեսակը հասնում ուղեղին, սակայն փորձերը վարակում չեն ցույց տվել։

Շարժման այս առանձնահատկությունները կարող են օգնել բացատրել, թե ինչպես է ազգակից տեսակը հասնում ուղեղին, սակայն փորձերը վարակում չեն ցույց տվել։
Լաբորատոր փորձերում անվնաս նեգլերիա գրուբերի (Naegleria gruberi) ամեոբաները՝ միաբջիջ օրգանիզմներ, սեղմվելով անցնում էին իրենց չափերից փոքր անցուղիներով ու շարունակում առաջ շարժվել՝ գրեթե երբեք հետ չդառնալով։ Science News-ն արդյունքների մասին գրել է հոկտեմբերի 1-ին՝ այն բանից հետո, երբ հետազոտողները սեպտեմբերի 10-ին իրենց աշխատանքը հրապարակել էին Proceedings of the National Academy of Sciences-ում։
Այս վարքագիծը կարող է հուշել, թե ինչպես է ազգակից տեսակը՝ նեգլերիա ֆաուլերին (Naegleria fowleri), քթից հասնում ուղեղին։ Ամհերսթի Մասաչուսեթսի համալսարանի բջջային կենսաբան Լիլիան Ֆրից-Լեյլինը, որի թիմն անցկացրել է փորձերը, ենթադրում է, որ համառորեն առաջ շարժվելը կարող է օգնել հաղթահարել այդ ճանապարհը։ Փորձերում ուսումնասիրվել է անվնաս նեգլերիա գրուբերիի շարժումը, ոչ թե նեգլերիա ֆաուլերիով վարակումը։
Հետազոտողները նեգլերիա գրուբերի ամեոբաները տեղադրել են ապակե հատակով ամանների մեջ, որոնք ունեին միկրոանցուղիներ՝ շատ փոքր ու նեղ անցումներ, և մանրադիտակով հետևել բջիջներին։ Ֆրից-Լեյլինի խոսքով՝ երբ ամեոբաները հանդիպում էին անցուղու մուտքին, շատ հազվադեպ էին հեռանում այնտեղից։
Սահմանափակ տարածքում հայտնվելը երբեմն մեծացնում էր դրանց արագությունը։ Փորձարկված ամենամեծ անցուղիների ներսում ամեոբաները շարժվում էին դրանցից դուրս գտնվող բջիջներից երկու անգամ ավելի արագ։ Թիմը համառորեն առաջ շարժվելու և արագության նույն օրինաչափությունները չի նկատել իր փորձարկած մեկ այլ տեսակի ամեոբաների մոտ։ Այս համեմատությունը ցույց է տալիս փորձարկված օրգանիզմների տարբերությունը, ոչ թե այն, որ այս հատկանիշները հատուկ են միայն նեգլերիաներին։
Նեգլերիա ֆաուլերին սովորաբար ապրում է տաք քաղցրահամ ջրում և սնվում բակտերիաներով։ Ֆրից-Լեյլինը ենթադրում է, որ նեգլերիաների շարժման առանձնահատկությունները հավանաբար օգնում են դրանց բակտերիաներ որսալ լճակների հատակային նստվածքներում։ Հնարավոր է, որ այդ սովորական միջավայրում օգտակար վարքագիծը նաև օգնի նեգլերիա ֆաուլերիին շարժվել մարդու մարմնի միջով։
Հազվադեպ ջուրը կարող է նեգլերիա ֆաուլերի ամեոբաներ հասցնել լողացող մարդու քթի մեջ։ Այնուհետև ամեոբաները կարող են քթի խոռոչով հասնել ուղեղին՝ քայքայելով ու ուտելով հյուսվածքները։ Science News-ի հաղորդմամբ՝ Միացյալ Նահանգներում սովորաբար տարեկան գրանցվում է նեգլերիաներով վարակման 10-ից քիչ դեպք, սակայն գրեթե յուրաքանչյուր դեպք մահացու ելք է ունենում։
Science News-ի հրապարակումը չի նշում փորձարկված բջիջների թիվը և ամբողջությամբ չի ներկայացնում դրանց արագությունը չափելու մեթոդները։ Գլխավոր չպարզված հարցն այն է, թե արդյոք անվնաս նեգլերիա գրուբերիի մոտ դիտված շարժումը նաև օգնում է նեգլերիա ֆաուլերիին վարակման ընթացքում հասնել ուղեղին։
Ներառված է «Օրը գիտության մեջ» ամփոփագրում՝ 2026 թ․ հոկտեմբերի 3

Տեխասում մի ընտանիք դեղի ուշացման մասին հակասական բացատրություններ է ստացել՝ ապահովագրողի նախնական թույլտվությո՞ւն էր պետք, թե՞ ախտորոշման ծածկագիրն էր բացակայում։ Դեռ պարզ չէ, թե ով է պատասխանատու։
3 րոպե

Գետերի հոսքի ռեկորդային ցածր մակարդակները, համատարած երաշտն ու հրդեհներին նպաստող խիստ եղանակային պայմանները լրացուցիչ ճնշում են գործադրել տրանսպորտի, գյուղատնտեսական մշակաբույսերի և ջրամատակարարման վրա։

Միջազգային կոալիցիան խորհուրդ է տալիս խստացնել կենդանիների վրա փորձարկումների պայմանները, սակայն նրա հայտարարությունն ինքնին չի փոխում երկրների կանոնները։
2 րոպե
4 րոպե