ՆԱՍԱ-ի թիմը հունվարին կսկսի Մարսից նմուշների վերադարձի գնահատումը

ՆԱՍԱ-ն ներքին թիմ կձևավորի՝ Perseverance մարսագնացի հավաքած նմուշները վերադարձնելու այլընտրանքային ուղիները գնահատելու համար, ասել է Մարսի հետազոտության ծրագրի ղեկավար Ջորջ Թահուն 2026 թ․ նոյեմբերի 12-ի հանրային հանդիպմանը։ Աշխատանքը հաջորդում է Մարսից նմուշների վերադարձի նախկին ծրագրին, որի գնահատված արժեքը հասել էր $11 միլիարդի՝ մտահոգություն առաջացնելով ՆԱՍԱ-ում և ԱՄՆ Կոնգրեսում։

Մոտ $11 միլիարդի գնահատականը նախատեսում էր նմուշների վերադարձը 2040-ին։ ՆԱՍԱ-ն արժեքը չափազանց բարձր էր համարել, իսկ ժամկետը՝ անընդունելի․ գործակալությունը նախորդ տարի դադարեցրել էր նախկին առաքելությունը՝ արժեքի հետ կապված մտահոգությունների պատճառով։

Perseverance-ը Մարսի վրա վայրէջք է կատարել 2021-ին և ընտրված նմուշներ է հավաքում Ջեզերո խառնարանում։ ՆԱՍԱ-ի և Եվրոպական տիեզերական գործակալության ավելի վաղ նախագծերով նախատեսվում էր, որ մարսագնացը նմուշները կհասցնի վայրէջքային սարքին, հրթիռը դրանք կբարձրացնի Մարսի ուղեծիր, իսկ գործակալության Երկիր վերադարձի ուղեծրային սարքը դրանք կբերի Երկիր։

Ինչ կգնահատի թիմը

Թահուի խոսքով՝ Perseverance-ի նմուշների վերադարձի նախագծման թիմը կուսումնասիրի քաղված դասերն ու նախկին առաջարկությունները, ՆԱՍԱ-ի և ոլորտի հնարավորությունները, ինչպես նաև առաքելությունն իրականացնելու տարբեր ուղիները։ Թիմը կքննարկի նաև որոշ սահմանափակումներ վերացնելու և գնումների նոր մոտեցումներ կիրառելու հնարավորությունը։ Նպատակը նախագծման ընդհանուր մոտեցում և առաջարկություններ մշակելն է, ոչ թե տիեզերական առաքելություն հաստատելը։

2025-ի հունվարին ՆԱՍԱ-ի պաշտոնը լքող ղեկավար Բիլ Նելսոնը նախկին առաքելության իրականացման եղանակի մասին որոշումը թողել էր Թրամփի նոր վարչակազմին։ Վերջինիս՝ 2026 ֆինանսական տարվա բյուջեի հայտում առաջարկվում էր չեղարկել առաքելությունը։ Կոնգրեսը $110 միլիոն էր հատկացրել Մարսի ապագա առաքելությունների համար, բայց ոչ հատուկ Մարսից նմուշների վերադարձի ծրագրին։

Ինչո՞ւ նմուշները բերել Երկիր

Նմուշները ներառում են պինդ նյութեր և մթնոլորտի նմուշներ։ Դրանք Երկիր բերելը հետազոտողներին թույլ կտա ուսումնասիրել դրանք ժամանակակից սարքավորումներով և որոնել անցյալում կյանքի հնարավոր հետքերը։ Perseverance-ը նմուշների մի մասը պահում է իր վրա, իսկ մյուսները հերմետիկ փակված թողել է Մարսի մակերևույթին։

Գիտնական Բրյուս Յակոսկին ասել է, որ վերադարձված նմուշները կարող են նաև օգնել գնահատել հողի վտանգավոր միացությունների և մանր փոշու՝ ապագա տիեզերագնացների ու սարքավորումների համար առաջացրած ռիսկերը։ Առաջարկվող ուսումնասիրությունները ներառում են պերքլորատների և քլորմեթանների բնութագրումը, այլ վտանգավոր քիմիական նյութերի որոնումը, ինչպես նաև շնչառական ռիսկերի և սկաֆանդրների նախագծման ու մաշվածության համար կարևոր փոշու և ռեգոլիթի հատկությունների ուսումնասիրությունը։ Նա խոսել է աշխատաժողովի զեկույցի մասին, որն անդրադառնում էր մարդկանց մասնակցությամբ առաքելությունների ռիսկերի նվազեցմանը։

Մինչ Թահուի հանրային հանդիպումը ՆԱՍԱ-ի Մարսի հետազոտության ծրագրի տնօրեն Թիֆանի Մորգանը նոյեմբերի 9-ին Մարսի հետազոտության ծրագրի վերլուծական խմբի հանդիպման ժամանակ ասել էր, որ թիմը կսկսի աշխատանքը 2027-ի հունվարին և վերջնական զեկույցը կներկայացնի 2027–2028-ի ձմռանը։ Ավելի վաղ ներկայացված ռազմավարությունը ներառում էր առաքելության առաջարկվող պահանջների գնահատումը և նմուշների վերադարձի վերաբերյալ անկողմնակալ առաջարկությունների մշակումը։ Թահուն դրանից հետո նպատակ է դրել առաջարկությունները ներկայացնել մինչև 2027-ի վերջ։