Ռուսաստանն ու Ուկրաինան հայտնել են Օլեշկիում հրադադարի մեկնարկի մասին
Ռուսաստանն ու Ուկրաինան հայտնել են Օլեշկիում հրադադարի մեկնարկի մասին
Ռուսաստանն ու Ուկրաինան ասում են, որ պահպանում են տեղական հրադադարը, որը նախատեսված է փակուղում հայտնված բնակիչներին օգնություն հասցնելու համար՝ մինչև հոկտեմբերի 30-ին նախատեսված կամավոր տարհանումը։
Ռուսաստանն ու Ուկրաինան հայտնել են, որ Ռուսաստանի օկուպացիայի տակ գտնվող Օլեշկիի շուրջ հոկտեմբերի 27-ին հրադադար է սկսվել՝ օգնություն հասցնելու և խաղաղ բնակիչների կամավոր տարհանումը հնարավոր դարձնելու համար։ Ուկրաինացի պաշտոնյաները հաստատել են նաև, որ հրադադարը տարածվում է քաղաքից դուրս՝ Խերսոնի մարզի ավելի լայն տարածքի վրա։
Ռուսական ուժերն Օլեշկին գրավել են 2022-ի փետրվարին սկսված լայնածավալ ներխուժման առաջին օրերին։ Քաղաքը Դնեպր գետի արևելյան ափին է՝ Ուկրաինայի վերահսկողության տակ գտնվող Խերսոնի դիմաց։ Ականների և անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումների պատճառով քաղաքից դուրս տանող ճանապարհները վտանգավոր են դարձել։
Պաշտոնյաները հաստատել են հրադադարի տարածումը Խերսոնի մարզում
ԱՄՆ առաջին տիկին Մելանյա Թրամփը հոկտեմբերի 27-ին ասել է, որ մարդասիրական շարասյուների անվտանգ անցումն ապահովելու նպատակով հրադադարի տարածքն ընդլայնվել է Օլեշկիի սահմաններից դուրս՝ Խերսոնի մարզի ներսում։ Ուկրաինայի մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը հաստատել է տարածքի ընդլայնումը, գրել է BBC-ն հոկտեմբերի 27-ի հոդվածում։ Խերսոնի ղեկավարի տեղակալ Օլեքսանդր Տոլոկոննիկովն ասել է, որ ռուսական հրետակոծությունները դադարել են Ուկրաինայի վերահսկողության տակ գտնվող Խերսոն քաղաքում և մարզի ավելի լայն տարածքում։
Ուկրաինայի խորհրդարանում նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկու կուսակցությունը գլխավորող Դավիդ Արախամիան ասել է, որ հրադադարը կշարունակվի մինչև նոյեմբերի 1-ը՝ Ուկրաինայի ժամանակով 22:59-ը։ Նա այն անվանել է «2022 թվականից ի վեր լարվածության ամենամեծ թուլացումը»։
Երկու կողմերն էլ հայտնել են, որ հրադադարը պահպանվում է։ Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովն ասել է, որ գործողությունն ընթանում է «ըստ ծրագրի», և կարևորել է ԱՄՆ-ի, մասնավորապես՝ Մելանյա Թրամփի ներկայացուցիչների միջնորդությունը։ Ուկրաինայի արտգործնախարար Անդրեյ Սիբիգան ասել է, որ հրադադարի արդյունքները կարող են «ճանապարհ հարթել խաղաղության գործընթացում այլ քայլերի համար»։
Ուկրաինան սպասում է, որ ԱՄՆ-ը կհաստատի Աբու Դաբիում առաջարկվող հանդիպման ամսաթիվը։ Զելենսկին ցանկանում է քննարկել հրադադարներն ու մարդասիրական հարցերը։
Ականատեսներն ասել են, որ հոկտեմբերի 27-ին Դնեպրի երկայնքով ձգվող ռազմաճակատում չորս տարվա ընթացքում առաջին անգամ լուռ էր։ Նրանց պատմությունները հրապարակվել են The Guardian-ում։ Մելանյա Թրամփը նաև ասել է, որ մարդասիրական առաքելության մեկնարկը երկու օրով առաջ է բերվել՝ կենսականորեն անհրաժեշտ օգնություն հասցնելու համար։
Ինչպես է ձեռք բերվել համաձայնությունը
Ուկրաինայի մարդու իրավունքների պաշտպան Դմիտրո Լուբինեցը հոկտեմբերի 18-ին ասել էր, որ համաձայնությունը մոտ է թվում։ Հոկտեմբերի 23-ին Սպիտակ տունը հայտնել է, որ Մելանյա Թրամփն ու նրա ներկայացուցիչն անմիջականորեն աշխատել են Ռուսաստանի և Ուկրաինայի ղեկավարների հետ՝ համաձայնության պայմանների շուրջ։ Արախամիան հայտարարել է Օլեշկիի և շրջակայքի ապաշրջափակման նախապատրաստության մասին, իսկ Պեսկովը հաստատել է համաձայնությունն ու ասել, որ հեռանալ ցանկացող բնակիչները կկարողանան դա անել։
Ռուսաստանը հայտնել է, որ մարդասիրական միջանցք է բացելու՝ օգնություն հասցնելու և խաղաղ բնակիչների հեռանալու համար նախատեսված ուղի։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունն այնուհետև Խերսոնի ուղղությամբ կրակի դադարեցումը նկարագրել է որպես գործողության նախապատրաստություն։ Ուկրաինայի բանակցային խումբը գլխավորող Լուբինեցը հաստատել է, որ Ուկրաինան կատարում է իր պարտավորությունները։
Ավելի վաղ հայտարարություններում մեկնարկի տարբեր ժամկետներ էին նշվել
Նախկինում հայտարարված մեկնարկները և հրադադարի մեկնարկի մասին Ռուսաստանի հայտարարությունը
Կողմը և հայտարարությունը
Մեկնարկի ամսաթիվը և ժամը
Ուկրաինայի նախկինում հայտարարված ծրագիրը
Հոկտեմբերի 27-ին՝ Գրինվիչի ժամանակով 02:00-ին
Ռուսաստանի նախկինում հայտարարված ծրագիրը
Հոկտեմբերի 27-ին՝ Գրինվիչի ժամանակով 02:00-ին
Սպիտակ տան նախնական հայտարարությունը
Հոկտեմբերի 29-ին
Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության հոկտեմբերի 27-ի հայտարարությունը
Հոկտեմբերի 27-ին՝ Գրինվիչի ժամանակով 01:00-ին
Բնակիչները սննդի և բժշկական օգնության պակաս են զգում
ՄԱԿ-ը հայտնում է, որ բնակիչները սննդի և դեղորայքի խիստ պակաս են զգում։ Գոյատևելու մասին պատմություններում հիշատակվել են մոլախոտեր, եփած խոտ, հաց, թթու և սակավ սննդաբաժիններ։ Սեպտեմբերին BBC-ի հետ զրուցած բնակիչները պատմել են մշտական հրետակոծությունների, սննդի ու ջրի մատակարարումից կտրված լինելու և միայն մեկ մասամբ գործող հիվանդանոցի մասին, որը շաբաթական մի քանի օր բացվում էր՝ անհետաձգելի անդամահատումներ կատարելու համար։
Սպիտակ տունը հայտնել է, որ քաղաքում մնացած բնակիչների մեծ մասը տարեցներ են, որոնք չեն կարողացել հեռանալ։ Սպիտակ տան գնահատականները վերաբերում են քաղաքին՝ ավելի փոքր տարածքի, քան Օլեշկիի և շրջակա բնակավայրերի վերաբերյալ Ուկրաինայի գնահատականը։
Օլեշկիի և ավելի լայն տարածքի բնակչության առանձին գնահատականները
Բնակչության ցուցանիշ
Գնահատական
Քաղաքի բնակիչները լայնածավալ ներխուժումից առաջ
Մոտ 24 000
Քաղաքում մնացած բնակիչները՝ Սպիտակ տան հոկտեմբերի 23-ի գնահատականով
1 700–2 000
Քաղաքում մնացած երեխաները՝ Սպիտակ տան հոկտեմբերի 23-ի գնահատականով
Մոտ 50
Քաղաքի և շրջակայքի բնակիչները՝ ուկրաինական գնահատականով
Մոտ 6 000
Քաղաքի և շրջակայքի երեխաները՝ ուկրաինական գնահատականով
200
Շրջակայքի բնակիչները՝ հոկտեմբերի 27-ի գնահատականով
Մի քանի հազար
Քաղաքում ոչ մի խանութ չի գործում։ Էլեկտրաէներգիա, գազ և ջուր չկա այն ժամանակից ի վեր, երբ 2023-ին պայթեցվեց Կախովկայի ամբարտակը․ դրա հետևանքով տարածքը հեղեղվեց, և բնակիչներ զոհվեցին։ Ուկրաինայի՝ անհրաժեշտ պարագաներ հասցնելու փորձերը վերջին ամիսներին անհաջող են եղել, գրել է BBC-ն հոկտեմբերի 27-ին։ Ուկրաինան Ռուսաստանին մեղադրում է բնակիչների հեռանալը խոչընդոտելու համար․ Ռուսաստանը հերքում է այդ մեղադրանքը։
Օգնությունը նախատեսվում է հասցնել հոկտեմբերի 30-ի տարհանումից առաջ
Հրետակոծության դադարեցումը, որի մասին հայտնել են կողմերը, գործողության առաջին փուլն է․ դա չի հաստատում, որ օգնությունն արդեն հասել է։ Բանակցողներն ասել են, որ մինչև տարհանման միջանցքների բացումը բժիշկներ, դեղորայք, սնունդ և ջուր կհասցվեն Օլեշկի։ Նրանց խոսքերը հրապարակվել են Al Jazeera-ի հոկտեմբերի 27-ի հոդվածում։
Լուբինեցը հոկտեմբերի 23-ին Reuters-ին ասել է, որ առաքելությունը ներառելու է Օլեշկի տանող ճանապարհների ականազերծումը, սննդի մատակարարումն ու խաղաղ բնակիչների տարհանումը։ Նա իրականացումը նկարագրել է որպես աստիճանական և չափազանց դժվար՝ նախ հրադադար, ապա օգնության մատակարարում և վերջում խաղաղ բնակիչների ազատ հեռանալը։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հոկտեմբերի 27-ին հայտնել է, որ իր զորքերը զննում և պայթուցիկներից ու թակարդներից մաքրում են քաղաք տանող հիմնական ճանապարհները։
Մելանյա Թրամփի նկարագրած պայմանավորվածություններով՝ երկու երկրների քաղաքացիական պաշտոնյաները կայցելեն բնակիչների տներ՝ գնահատելու նրանց կարիքները։ Տարհանվել ցանկացողներին աջակցություն և փոխադրամիջոցներ կտրամադրվեն՝ նրանց նախընտրած վայր հասցնելու համար։ Նա ակնկալում էր, որ ոմանք կընտրեն Ռուսաստանը, մյուսները՝ Ուկրաինան։ Սպիտակ տունը նկարագրել է հեռանալու համար հատուկ սահմանված անվտանգ անցուղի։
Հոկտեմբերի 27-ի ավելի վաղ հրապարակումներից մեկում ներկայացվել էին բնակիչներին ավտոբուսներով Ռուսաստանի օկուպացիայի տակ գտնվող Ղրիմ և Ռուսաստան տեղափոխելու ծրագրերը։ Կամավորներից մեկը Associated Press-ին ասել է, որ որոշ բնակիչներ մտավախություն ունեն, թե ռուս պաշտոնյաները կարող են ստուգել տարհանվողներին՝ ուկրաինամետ հայացքներ կամ կապեր հայտնաբերելու համար։
Խերսոնի օկուպացված հատվածների՝ Ռուսաստանի կողմից նշանակված ղեկավար Վլադիմիր Սալդոն ասել է, որ ժամանակավոր կացարաններ են պատրաստվել տեղում, Ռուսաստանի բռնակցած Ղրիմում և Ռուսաստանի Ռոստովի, Կրասնոդարի ու Ստավրոպոլի շրջաններում։ Նա ասել է, որ Օլեշկիի բնակիչների մեծ մասը ցանկանում է հեռանալ և մնալ Ռուսաստանում․ նրա այս պնդումը տեղում չի հաստատվել։
Տարհանման ուղղությունները և հետագա ճանապարհորդության երաշխիքները դեռ հստակեցված չեն։ BBC-ի հետ զրուցած բնակիչներն ու նրանց հարազատները մտավախություն են հայտնել, որ Ռուսաստանը կարող է թույլ չտալ տարհանվողներին վերադառնալ Ուկրաինա կամ ստուգել նրանց հեռախոսներն ու առցանց գործունեությունը՝ Ուկրաինային աջակցելու նշաններ գտնելու համար։ Զելենսկին զգուշացրել է, որ Ռուսաստանի ականազերծած ճանապարհներով տարհանվողները կուղղվեն դեպի Ռուսաստան, և ասել, որ ցանկանում է՝ փակուղում հայտնվածները կարողանան տարհանվել Ուկրաինա։
Ավելի վաղ ժամանակացույցով՝ տարհանումը կարող էր սկսվել հոկտեմբերի 29-ին կամ 30-ին։ BBC-ի՝ հոկտեմբերի 27-ի ավելի ուշ հրապարակման մեջ կամավոր տարհանումը նախատեսված էր հոկտեմբերի 30-ին, իսկ անհրաժեշտ պարագաները կարող էին Օլեշկի հասնել հոկտեմբերի 29-ին՝ ճանապարհներն ականներից մաքրելուց հետո։
Բրիտանական կառավարությունը երեք տարվա ընթացքում 7 միլիարդ ֆունտ տնտեսական աջակցություն և արտահանման ֆինանսավորման լրացուցիչ 3 միլիարդ ֆունտի հնարավորություն է նախատեսում՝ վերջինի դեպքում առաջնահերթությունը տալով ռազմական աջակցությանը։
Հոկտեմբերի 23-ի համաձայնագրով նախատեսվում է Օլեշկիի առաջիկա առաքելությունից հետո Խերսոնի շրջանի համայնքներում կազմակերպել մարդասիրական օգնության մատակարարում և հայրենադարձություն՝ Մելանյա Թրամփի համակարգման աջակցությամբ։