Եվրահանձնաժողովը նախատեսում է ընդլայնել հետազոտությունների անվճար հրապարակումը

Հրապարակումը նախորդում է փորձագիտական գրախոսությանը

ORE-ի խմբագրական ծառայությունները ներառում են նախահրապարակումային ստուգումներ, խմբագրում, էջադրում և հրապարակումից հետո՝ փորձագիտական գրախոսություն։ Խմբագրական թիմը ստուգում է հեղինակների համապատասխանությունը, էթիկայի պահանջների պահպանումը, գրագողությունը, պատկերների անաղարտությունը, անգլերենը, հղումները, տվյալների հասանելիությունը և հաշվետվության չափանիշների պահպանումը։ Ստուգումները չանցած հոդվածը վերադարձվում է ուղղման կամ մերժվում, եթե խնդիրները լուծելի չեն։

Հարթակի Publish, Review, Curate մոդելով՝ ստուգումներն անցած հոդվածը հրապարակվում է մինչև փորձագետների գնահատականը։ Այնուհետև գրախոսներ են հրավիրվում, որոնց անուններն ու կարծիքները հրապարակվում են հոդվածի հետ միասին։ Ընթերցողները նույնպես կարող են մեկնաբանել։ Գրախոսությունն անցած հոդվածները նշվում են որպես գրախոսված, իսկ ORE-ն հոդվածները խմբավորում է ըստ թեմայի կամ ֆինանսավորման մեխանիզմի։

ORE-ի սահմանմամբ՝ գրախոսության հաջող արդյունքի համար անհրաժեշտ է առնվազն երկու «Հաստատված» գնահատական կամ մեկ «Հաստատված» և երկու «Հաստատված՝ վերապահումներով» գնահատական։ Այդ շեմին հասած հոդվածը կարող է ընդգրկվել մի շարք հետազոտական շտեմարաններում և ինդեքսավորման ծառայություններում։

ORE-ն կկառավարեն ֆինանսավորողները, աշխատանքը կապահովի ՑԵՌՆ-ը

Եվրահանձնաժողովը կտրամադրի 16 միլիոն եվրո բյուջեի 60%-ը, մնացածը կհատկացնեն ծրագրին մասնակցող մյուս ֆինանսավորողներն ու հետազոտական կազմակերպությունները։ Այդ կառույցները կկառավարեն ընդլայնված հարթակը։ Ժնևի մերձակայքում գործող մասնիկների ֆիզիկայի լաբորատորիան՝ ՑԵՌՆ-ը, կապահովի հարթակի տեղակայումն ու աշխատանքը։

Ծրագրին միանում են 11 երկրների ֆինանսավորողներ, այդ թվում՝ Գերմանական հետազոտական հիմնադրամը և Շվեյցարիայի գիտության ազգային հիմնադրամը։ Միանում են նաև երեք խոշոր հետազոտական կազմակերպություններ, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի գիտական հետազոտությունների ազգային կենտրոնը։ ORE-ի ֆինանսավորողների խմբի նախագահ Կարլա Անայա-Կարլսոնն ասել է, որ նպատակը հետազոտողներին և հասարակությանը ծառայող՝ ավելի թափանցիկ ու կայուն հրատարակչական համակարգ ստեղծելն է։

Վերլուծություն

Ծառայության ընդլայնումն ու հոդվածների որոնելիությունը

Սթենֆորդի համալսարանի մետագիտնական Մարիո Մալիչկին, որն ուսումնասիրում է հետազոտությունների իրականացման եղանակները, ասել է, որ ORE-ն հեշտացնում է հետազոտողների աշխատանքների հրապարակումը և նվազեցնում ֆինանսավորողների ծախսերը։ Նա զգուշացրել է, որ ընդլայնված մասշտաբով աշխատանքը մեծ խնդիր է առաջադրում՝ որոշել, թե ով է կատարելու ստուգումները, խմբավորելու հոդվածները և կայացնելու վերջնական որոշումները։

ORE-ն հայտնում է, որ ներկայում ինդեքսավորվում է ավելի քան 20 շտեմարանում, որոնք օգնում են ընթերցողներին գտնել հետազոտությունները։ Դեռ պարզ չէ, թե ինդեքսավորման ծառայություններն ինչպես կարձագանքեն ընդլայնմանը։ eLife ամսագիրը 2022-ի վերջին անցել է Publish, Review, Curate մոդելին և երկու տարվա ընթացքում կորցրել ազդեցության գործակիցը՝ ամսագրի մեջբերումները չափող ցուցանիշը։ Շտեմարանները, այդ թվում՝ Web of Science-ը, փոխել են դրա ինդեքսավորման ձևը։ ORE-ն ազդեցության գործակից չունի և հայտնում է, որ չի ձգտելու այն ստանալ։

Բացի այդ՝ հոկտեմբերի 28-ին 40 ֆինանսավորող, հաստատություն, հրատարակիչ և հարթակ հայտարարել են Publish, Review, Curate Alliance-ի ստեղծման մասին՝ բաց հրապարակման նախաձեռնությունները խթանելու նպատակով։ ORE-ի համար հաջորդ նախատեսված քայլը Եվրահանձնաժողովի կողմից ընդլայնված հարթակը մինչև նոյեմբերի սկիզբ հասանելի դարձնելն է։