Հետազոտողները դասակարգել են Խաղաղ օվկիանոսի մալուխները՝ ըստ հնարավոր սաբոտաժի խոցելիության

Ինչ է ցույց տալիս նավերի տեղաշարժի ուսումնասիրությունը

Վաշինգտոնում գործող Ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնը (CSIS) 2026-ի հոկտեմբերին հրապարակված առանձին ուսումնասիրության համար վերլուծել է տարբեր երկրների ավելի քան 200 հետազոտական նավերի տեղաշարժը 2020–2025 թվականներին։ Ars Technica-ն դրա արդյունքները ներկայացրել է սեպտեմբերյան գնահատման հետ միասին։

CSIS-ը պարզել է, որ Չինաստանի դրոշով հետազոտական նավերն առանձնանում էին ստորջրյա ենթակառուցվածքների մոտ անցկացրած ժամանակով՝ նույնիսկ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի շատ ակտիվ հետազոտական նավատորմերի համեմատ։ Մի քանի չինական նավեր մալուխների մոտ շարժվել են հետազոտական չափագրումներին բնորոշ երթուղիներով՝ ստորջրյա օգտակար հանածոների հայտնի հանքավայրերի տարածքներն ուսումնասիրելու փոխարեն։ Այս տեղաշարժերը վկայում են հավանական հետազոտության մասին, սակայն չեն ապացուցում սաբոտաժ կամ որևէ առաքելության կոնկրետ մտադրությունը։

Տարբերությունը կարևոր է, քանի որ ստորջրյա սարքավորումները կարող են երկակի նշանակություն ունենալ՝ ծառայել և՛ քաղաքացիական, և՛ ռազմական նպատակների։ Հետազոտական նավերը ծովի հատակը քարտեզագրելու սարքավորումներ են կրում, իսկ մալուխները կտրող սարքերը կարող են օգտագործվել թե՛ վերանորոգման, թե՛ սաբոտաժի համար։ Պատվերով կատարված գնահատումը զգուշացնում է, որ Չինաստանը մշակում է տեխնոլոգիաներ, որոնք կարող են կիրառվել ինչպես օրինական քաղաքացիական, այնպես էլ հնարավոր հարձակողական ռազմական նպատակներով։

Մալուխի իրական վնասման մի դեպք 2025-ին Թայվանում հանգեցրել է դատավճռի։ Չինացի նավապետը դատապարտվել է երեք տարվա ազատազրկման այն բանից հետո, երբ նրա նավը խարիսխ է գցել և շարժվել զիգզագաձև՝ վնասելով Թայվանը Պենհու կղզիներին կապող Tai-Peng 3 մալուխը։

Վերլուծություն

Ինչի կարող է հանգեցնել խափանումը և ինչ են առաջարկում հետազոտողները

Սեպտեմբերյան գնահատումը մոդելավորում է խափանման սցենարներ, այլ ոչ թե նկարագրում արձանագրված անջատումներ։ Հեղինակները զգուշացնում են, որ Խաղաղ օվկիանոսով անցնող մեկ մալուխի լուրջ խափանումը կարող է սպառել ԱՄՆ-ի, Թայվանի, Ճապոնիայի և Ֆիլիպինների միջև ուղիղ երթուղիների հասանելի թողունակությունը՝ ստիպելով տվյալները փոխանցել ավելի դանդաղ, ոչ այնքան ուղիղ երթուղիներով։

Եթե միաժամանակ մի քանի մալուխ խափանվի, հնարավոր է՝ Թայվանի շուրջ ճգնաժամի ժամանակ, ապա, հեղինակների զգուշացմամբ, Խաղաղ օվկիանոսով անցնող կապի պահուստային թողունակությունը կարող է սպառվել։ Այդ դեպքում ԱՄՆ-ի և Հնդխաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի միջև կապը գուցե հարկ լինի ապահովել աշխարհի այլ վայրերով անցնող մալուխների միջոցով։ Հետազոտողները հետևանքներ են կանխատեսում ինտերնետային կապի, ամպային ծառայությունների և ֆինանսական առևտրի համար, որտեղ ուշացումները կարող են կարևոր լինել։

Ցուցիչը կարող է օգնել որոշել, թե որտեղ տեղադրել ստորջրյա սենսորներ և կազմակերպել հսկողության պարեկություն։ Գնահատման հեղինակները Կոնգրեսին առաջարկում են դաշնակիցների հետ բարելավել ծովային գործունեության համատեղ հսկողությունը, համալրել մալուխները վերանորոգող հնացող նավատորմերը և ցանցը պաշտպանելու համար ներդրումներ կատարել քաղաքացիական ու ռազմական ստորջրյա հնարավորություններում։