Հայաստանի վարչապետը․ խաղաղության համաձայնագրից հետո նոր ժամկետի չեմ հավակնի


Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ասում է՝ եթե ընտրողները հաստատեն նոր Սահմանադրությունը, ինքը կշարունակի Ադրբեջանի հետ խաղաղության օրակարգը և հաջորդ ընտրություններին որպես վարչապետի թեկնածու չի առաջադրվի։ Մերժման դեպքում նա խոստանում է անմիջապես հրաժարական տալ։
Իրավիճակ՝ Հայաստանի սահմանադրական հանրաքվեն
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նոյեմբերի 19-ին ասել է, որ եթե ընտրողները հաստատեն նոր Սահմանադրությունը, ինքը մինչև վերջ կհասցնի Ադրբեջանի հետ խաղաղության օրակարգը և հաջորդ ընտրություններում որպես վարչապետի թեկնածու չի առաջադրվի։ Նա իր առաքելության ավարտը կապել է խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման և վավերացման հետ։
Փաշինյանը նաև խոստացել է անմիջապես հրաժարական տալ, եթե ընտրողները մերժեն Սահմանադրությունը, գրել է CivilNet-ը։ Նա ասել է, որ չի կարող ասել՝ արդյոք ընդհանրապես կհեռանա քաղաքականությունից, և որ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը պետք է ղեկավարի վարչապետի իր թեկնածուն։
2025-ին Սպիտակ տանը կայացած գագաթնաժողովում Փաշինյանն ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը խաղաղության մասին համատեղ հռչակագիր են ստորագրել։ Նրանց երկրների արտգործնախարարները նախաստորագրել են խաղաղության համաձայնագրի նախագիծը, սակայն պաշտոնապես չեն ստորագրել այն։
Ադրբեջանը ցանկանում է, որ մինչև պայմանագրի ստորագրումը Հայաստանը Սահմանադրությունից հանի Անկախության հռչակագրին հղումը՝ պնդելով, որ հռչակագիրը ենթադրում է տարածքային պահանջներ Ադրբեջանի նկատմամբ։ Հռչակագրում հիշատակվում է Լեռնային Ղարաբաղի և Հայաստանի միավորումը։
Խորհրդարանի նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանն ասել է, որ Հայաստանը չի ընդունում պայմանագրի ստորագրումը նոր Սահմանադրության ընդունմամբ պայմանավորելու Ադրբեջանի մոտեցումը և պատրաստ է անմիջապես ստորագրել նախաստորագրված համաձայնագիրը։
Փաշինյանն ասում է, որ նոր Սահմանադրությունը ներքին հարց է, իսկ «Քաղաքացիական պայմանագիրը» սահմանադրական խոշոր փոփոխություններ առաջարկել է 2018-ին իշխանության գալուց կարճ ժամանակ անց՝ մինչև Ադրբեջանի պահանջը։
Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ավելի վաղ պատերազմներից հետո Ադրբեջանը 2023-ի հարձակմամբ վերահսկողություն հաստատեց տարածաշրջանի նկատմամբ։ Ըստ Grokipedia-ի՝ ավելի քան 100 000 էթնիկ հայ փախավ Հայաստան։
Նախաստորագրված համաձայնագիրը նախատեսում է, որ երկրները կճանաչեն միմյանց ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը, և հաստատում է, որ նրանք տարածքային պահանջներ չունեն միմյանց նկատմամբ։ Այն նախատեսում է դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատում վավերացման փաստաթղթերի փոխանակումից հետո։ Համաձայնագիրն ուժի մեջ կմտնի, երբ երկրները փոխանակեն իրենց ներքին ընթացակարգերի ավարտի մասին ծանուցումները։
Փաշինյանն ասել է, որ կան երաշխիքներ, որ նոր Սահմանադրության ընդունման դեպքում համաձայնագիրը կստորագրվի ու կվավերացվի՝ որպես երաշխիք առաջարկելով իր քաղաքական կապիտալն ու պատասխանատվությունը։ Նա ասել է, որ այդ հարցը քննարկել է Ադրբեջանի հետ, այդ թվում՝ Դուբլինում։
«Քաղաքացիական պայմանագիրը» զբաղեցնում է խորհրդարանի 105 տեղից 64-ը․ կուսակցությանը 6 ձայն չի բավականացնում սահմանադրական առաջարկը հանրաքվեի դնելու համար անհրաժեշտ երկու երրորդ մեծամասնությունն ապահովելու համար։ Փաշինյանն ասել է, որ նախագիծը հանրային քննարկման համար կհրապարակվի նոյեմբերի 19-ին հաջորդող շաբաթվա ընթացքում։
«Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Քրիստինե Վարդանյանն ասել է, որ իր խմբակցությունը Փաշինյանի հետ գործարք չի կնքի և չի վստահում ո՛չ նրան, ո՛չ Ալիևին։ «Ուժեղ Հայաստանը» հարց է բարձրացրել, թե ինչն է խանգարելու Ադրբեջանին սահմանադրական փոփոխությունից հետո նոր պահանջներ ներկայացնել։ Փաշինյանն ասել է, որ ընդդիմության կողմից իր առաջարկը մերժելու դեպքում «Քաղաքացիական պայմանագիրը» կարող է արտահերթ ընտրությունների գնալ, և կանխատեսել է, որ ներկայիս ընդդիմադիր խմբակցությունները չեն վերադառնա խորհրդարան։
Փաշինյանն ասել է, որ, իր կարծիքով, պայմանագիրը պետք է ստորագրվի 2027-ին կամ 2028-ին, և որ Հայաստանը պետք է Ադրբեջանի հետ աշխատի այդ նպատակով։ Փաշինյանն ասել է, որ գործող խորհրդարանն ու կառավարությունն ունեն հնգամյա մանդատ՝ 2026-ից 2031 թվականներին։ Խորհրդարանի լիազորությունների հերթական ժամկետն ավարտվում է 2031 թ․ հունիսի 30-ին։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նոյեմբերի 19-ին ընդդիմությանն ասել է, որ նոր Սահմանադրության ընդունման դեպքում կմնա պաշտոնում մինչև հաջորդ խորհրդարանական ընտրությունները, սակայն վարչապետի թեկնածու չի առաջադրվի։
2 րոպե

Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալեն Սիմոնյանն ասում է, որ անվտանգության կառույցը կշարունակի գործել՝ գուցե այլ անվամբ։ Գործող խորհուրդը շարունակում է աշխատանքը, քանի դեռ սահմանադրությունը նախագծի փուլում է։
2 րոպե

Արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանի խոսքով՝ սահմանադրության նախագիծն ընդդիմությանը նաև ներկայացվածություն կտա անկախ մարմիններում։
2 րոպե