Թակարդված ատոմներում չափել են քվանտային էներգիայի կանխատեսված օրինաչափությունները


Nature-ում հրապարակված հետազոտությունում մինչև 35 ստրոնցիումի ատոմից կազմված շղթաներով ստուգել են քվանտային անցումների մասին մաթեմատիկական կանխատեսումները։ Փորձում չափել են և՛ էներգետիկ մակարդակների հարաբերությունները, և՛ առանձին ատոմների կառավարման շնորհիվ բացահայտված օրինաչափությունները։
Հետազոտողները լազերներով թակարդված ատոմների շղթաներում ուղղակիորեն չափել են քվանտային անցումների երկու մաթեմատիկական տեսությունների կանխատեսած էներգետիկ մակարդակների օրինաչափությունները։ ScienceDaily-ի հաղորդմամբ՝ Nature-ում հրապարակված հետազոտությունում առաջին անգամ ուղղակիորեն չափվել են արհեստականորեն ստեղծված քվանտային նյութի այդ կանխատեսված մակարդակները։ Այսպիսով ֆիզիկոսները փորձով ստուգել են մոտ 40 տարվա ընթացքում մշակված հաշվարկները։
Համագործակցությանը մասնակցել են Caltech-ի փորձարարական և տեսական ֆիզիկայի խմբերը, ինչպես նաև Փարիզ-Սակլե համալսարանի և Մյունխենի տեխնիկական համալսարանի տեսաբանները։ Նրանց քվանտային սիմուլյատորը մասնագիտացված համակարգ է, որը նախատեսված է որոշակի քվանտային վարք վերարտադրելու համար, այլ ոչ թե ընդհանուր նշանակության քվանտային համակարգիչ։ ScienceDaily-ի հաղորդմամբ՝ օպտիկական պինցետների զանգվածները մշակվել են հիմնականում քվանտային հաշվարկների համար, սակայն հետազոտողներն այստեղ այդ տեխնոլոգիան օգտագործել են ֆիզիկայի հիմնարար հարցերն ուսումնասիրելու համար։

Հետազոտողները ստրոնցիումի ատոմները շարել են մեկ գծի վրա՝ օպտիկական պինցետների օգնությամբ։ Դրանք խիստ կենտրոնացված լազերներ են, որոնք ատոմները պահում են տեղում։ Լրացուցիչ լազերներով ատոմները գրգռել են՝ հասցնելով Ռիդբերգի վիճակների։ Դրանք բարձր գրգռված էներգետիկ վիճակներ են, որոնցում հարևան ատոմներն ուժեղ փոխազդում են։ Այդ փոխազդեցությունների շնորհիվ շղթան դրսևորել է հավաքական վարք։ Լազերների կարգավորումները փոխելով՝ հետազոտողները համակարգը հասցրել են այն կրիտիկական կետին, որը ցանկանում էին ուսումնասիրել։
Էներգետիկ մակարդակները որոշելու համար թիմը մշակել է բազմամասնիկ մոդուլյացիոն սպեկտրոսկոպիայի մեթոդը։ Ընտրված հաճախականությամբ փոփոխելով լազերների կարգավորումները՝ այն թույլ խոտորում է առաջացնում ամբողջ շղթայում։ Հետազոտողները հերթով փորձարկել են տարբեր հաճախականություններ և չափել ատոմների արձագանքը։ Այդ արձագանքի գագաթները բացահայտել են էներգետիկ մակարդակները։
Հետազոտության համատեղ գլխավոր հեղինակ, Caltech-ի Էնդրեսի լաբորատորիայի ասպիրանտ Սյանկայ Սունի խոսքով՝ մինչև 35 ատոմից կազմված շղթաներում չափումները համապատասխանել են Իզինգի տեսության կանխատեսումներին։ Շղթայի չափը հաշվի առնող մասշտաբափոխությունից հետո սպեկտրները՝ էներգետիկ մակարդակների չափված պատկերները, հետևել են մեկ ունիվերսալ կորի։ Տրիկրիտիկական կետում թիմը չափել է մեկ այլ սպեկտրի ամենացածր մակարդակները։ Դրանց հարաբերությունները տարբեր են եղել՝ տրիկրիտիկական Իզինգի տեսության կանխատեսման համաձայն։
Առանձին ատոմների կառավարումը թույլ է տվել լրացուցիչ ստուգումներ կատարել։ Թիմը գրգռումները դասակարգել է ըստ դրանց համաչափության հատկությունների՝ այն բանի, թե ինչպես են դրանք արձագանքում համակարգի ձևափոխություններին։ Այդպես բացահայտվել է էներգետիկ մակարդակների երկրորդ խումբը, որը սկզբնական չափման ժամանակ թաքնված էր։ Շղթայի երկու ծայրերում գտնվող ատոմների վարքը փոխելը նույնպես վերադասավորել է էներգետիկ մակարդակները՝ տրիկրիտիկական Իզինգի տեսության կանխատեսումներին համապատասխան։
Ներկայացված չափումները կատարվել են միաչափ շղթաներում։ Հետազոտողները նախատեսում են անցնել ավելի մեծ համակարգերի և հույս ունեն ուսումնասիրել ատոմների երկչափ ցանցեր։ Սունի խոսքով՝ երկու չափումներում կոնֆորմ դաշտի տեսությունները պակաս լավ են ուսումնասիրված։ Ուստի այդ համակարգերը հետազոտության հնարավորություն են, այլ ոչ թե արդեն ցուցադրված արդյունքների ընդլայնում։
Այս փորձի ժամանակ տեսական ճշգրիտ կանխատեսումները հնարավորություն են տվել ստուգելու չափումները։ Caltech-ի ֆիզիկոս Մանուել Էնդրեսի խոսքով՝ հաջորդ նպատակն է մեթոդը կիրառել այնտեղ, որտեղ համակարգի արձագանքը դեռ քանակապես հայտնի չէ, այդ թվում՝ այնպիսի ռեժիմներում, որոնք դասական համակարգիչներով հնարավոր չէ ուսումնասիրել։
133 մեծահասակի մասնակցությամբ հետազոտությունում ավելի բարձր ցուցանիշներ են գրանցվել, երբ ձեռքը դրված է եղել ծնկներին կամ կախված է մնացել առանց հենարանի։ Ձեռքի ճիշտ հենումն ու բազկակապի բարձրությունը կարևոր են, հատկապես ախտորոշման շեմին մոտ ցուցանիշների դեպքում։
3 րոպե

Դիմակայության ժամանակ Սատուրնը տեսանելի կլինի գիշերվա մեծ մասի ընթացքում։ Հոկտեմբերի ավելի ուշ օրերին լուսնալույսը կխանգարի տեսնել Օրիոնիդների որոշ ասուպներ, իսկ Լուսինը կանցնի «Յոթ քույրեր» աստղակույտի մոտով։
2 րոպե

Լոնդոնում նախատեսվող կենտրոնի արտադրամասը կլինի փորձարկման ստենդերի կողքին, որպեսզի շարժիչների հավաքումն ու փորձարկումը կատարվեն նույն վայրում։ Ընկերությունն ակնկալում է նաև մոտ 40 որակավորված աշխատատեղ ստեղծել առաջիկա 18 ամսվա ընթացքում։
3 րոպե