Ռուբինի աստղադիտարանը հայտնաբերել է իր առաջին գաճաճ մոլորակի թեկնածուն

Վերա Ռուբինի անվան աստղադիտարանն իր առաջին գաճաճ մոլորակի թեկնածուի մասին հայտնել է հոկտեմբերի 27-ի հայտարարությամբ։ Մարմինը ստացել է 2026 ED138 ժամանակավոր նշանակումը։ Թիմի գնահատմամբ՝ հեռավոր մարմնի տրամագիծը 600–1 500 կիլոմետր է, սակայն դրա՝ որպես գաճաճ մոլորակի դասակարգումը դեռ հաստատված չէ։

Հայտնագործությունը կատարվել է Ռուբինի աստղադիտարանի՝ երկնքի տասնամյա հետազոտության մեկնարկի շրջանում հավաքված դիտարկումների շնորհիվ։ Հետազոտությունը սկսվել է 2026 թվականի հունիսին։ ED138-ը երևացել է Ծիր Կաթինի հարթության մոտ՝ աստղերով խիտ լեցուն տարածքում։ Աստղադիտարանի գնահատմամբ՝ հավանաբար հենց այդ խիտ ֆոնն է պատճառը, որ նախկին որոնումների ժամանակ այն չի նկատվել։

Ինչպես է թիմը վերականգնել ուղեծիրը

2026 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Հարվարդի և Սմիթսոնյան ինստիտուտի աստղաֆիզիկայի կենտրոնի ավագ աստղաֆիզիկոս, Ռուբինի աստղադիտարանի գործառնական թիմի անդամ Մեթյու Հոլմանը ED138-ը հայտնաբերել է աստղադիտարանի ավելի վաղ հավաքած տվյալներում։ Նա օգտագործել է որոնման ծրագիր, որը համեմատում է շարժվող մարմինների միլիարդավոր հայտնաբերումներ և իրար կապում նույն մարմնին վերաբերողները։ Մարմնի պայծառությունն ու հեռավորությունը հուշում էին, որ այն անսովոր մեծ է։

Ռուբինի աստղադիտարանի Արեգակնային համակարգի հետազոտությունների գլխավոր գիտնական, Վաշինգտոնի համալսարանի դասախոս Մարիո Յուրիչն աստղադիտարանի կատալոգներում և պատկերներում գտել է ևս 20 դիտարկում։ Ընդհանուր առմամբ, 2026 թվականի մարտի 4-ից հուլիսի 11-ն ընկած ժամանակահատվածում Ռուբինի աստղադիտարանի Սիմոնիի դիտային աստղադիտակը 20 գիշերվա ընթացքում ED138-ը գրանցել է 30 անգամ։

Այնուհետև Աստերոիդների ինստիտուտի ADAM Precovery ծառայությունը գտել է ED138-ը պարունակող՝ մինչև 2016 թվականը թվագրվող Dark Energy Camera-ի պատկերներ։ Այդ ավելի վաղ գրանցված դիրքերը Ռուբինի աստղադիտարանի դիտարկումների հետ համադրելով՝ թիմը կարողացել է հետևել մարմնի ավելի քան տասը տարվա ընթացքին և վերականգնել նախնական ուղեծիրը։ Ռուբինի աստղադիտարանի հաղորդագրության համաձայն՝ Փոքր մոլորակների կենտրոնը հայտնագործության մասին հայտարարել է հոկտեմբերի 27-ին՝ էլեկտրոնային տեղեկագրում։