Սթենֆորդի հետազոտությամբ՝ չափավոր քամիներն են ամենաշատ ավազը տեղափոխում


Երկրի 24 և Մարսի մեկ դյունային դաշտում ամենաշատ ավազը տեղափոխել են շարժման շեմը հազիվ գերազանցող քամիները։ Հատիկների չափը կարող է օգնել գնահատելու դրանց արագությունը։
Սթենֆորդի գլխավորած հետազոտությունը պարզել է, որ ուսումնասիրված դյունային դաշտերում ժամանակի ընթացքում ամենաշատ ավազը տեղափոխել են հաճախակի, չափավոր քամիները, որոնք միայն փոքր-ինչ են ուժեղ եղել հատիկները շարժելու համար անհրաժեշտ քամիներից, այլ ոչ թե հազվադեպ, ուժեղ պոռթկումները։
Հետազոտողները դյունի ավազահատիկների մեդիանային չափով՝ չափումների շարքի միջին դիրքում գտնվող արժեքով, կարող են գնահատել դյունի ձևավորմանն ամենաշատը նպաստած՝ ավազ տեղափոխող քամու արագությունը՝ այն տարբերելով ամենաուժեղ պոռթկման և քամու միջին արագություններից։ Դյուների ձևերն արդեն օգնում էին գիտնականներին պարզել քամու ուղղությունն ու տևականությունը, բայց արագությունը գնահատելն ավելի դժվար էր։
Հետազոտությամբ ստուգվել է Փենսիլվանիայի համալսարանի գիտնականների՝ 2010 թվականին առաջ քաշած վարկածը, որ դյուները ձևավորվում են այնպիսի քամիների ազդեցությամբ, որոնց արագությունը հազիվ է գերազանցում ավազը շարժելու շեմը։ Սթենֆորդը նոյեմբերի 16-ին ներկայացրել է Proceedings of the National Academy of Sciences-ում հրապարակված հետազոտությունը։
Թիմը հատիկների չափումները համադրել է Երկրի մի շարք վայրերի քամու 30 տարվա տվյալների հետ։ Այդ վայրերից են Յուտայի Կորալ Փինք Սենդ Դյունս դյուները և Նամիբիայի Նամիբ ավազային ծովը։ Մարսի համար թիմն օգտագործել է Գեյլի խառնարանում ՆԱՍԱ-ի Curiosity մարսագնացի կատարած քամու և հատիկների չափումների տվյալները։ 2015–2017 թվականներին այնտեղի ակտիվ Բագնոլդ դյուներն ուսումնասիրելիս Curiosity-ն դիտարկել է հատիկների չափերն ու ավազի շարժը։
Տեղափոխման շեմը քամու այն արագությունն է, որի դեպքում հատիկները սկսում են շարժվել։ Այդ շեմից վեր հատիկները կարող են ցատկելով շարժվել գետնի վրայով և ընկնելիս տեղից պոկել մյուսներին։ Այդ գործընթացը կոչվում է սալտացիա։ Հետազոտողների ստացած կապի համաձայն՝ Երկրի վրա գտնվող դյունի համար, որի ավազահատիկների մեդիանային տրամագիծը 0,2 միլիմետր է, դյուն ձևավորող քամու արագությունը գետնից 10 մետր բարձրության վրա կազմում է մոտ 26 կիլոմետր ժամում։

Թիմը նաև ReSCAL կոչվող թվային մոդելով հարթ ավազաշերտերից վիրտուալ դյուներ է ձևավորել քամու տարբեր արագությունների պայմաններում։ Ակնկալվում է, որ այդ կապը կգործի այնտեղ, որտեղ չամրացած նստվածքն առատ է, իսկ ավելի ուժեղ քամիները կտրուկ պակաս հաճախակի են դառնում։ Առանձին հատիկներն ուղեծրից չափելը դժվար է, ինչը սահմանափակում է մեթոդի կիրառման հնարավորությունները։
Հետազոտության գլխավոր հեղինակ Մ․ Քոլին Մարվինն աշխատանքն իրականացրել է Սթենֆորդում ասպիրանտ ուսանելու ընթացքում՝ ավագ հեղինակ Մաթյո Լապոտրի լաբորատորիայում։ Լապոտրը Սթենֆորդի երկրագիտության և մոլորակագիտության դոցենտ է, իսկ Մարվինն այժմ հետդոկտորական հետազոտող է Բրաունի համալսարանում։ Լապոտրն ասել է, որ վերակազմված քամիների տվյալները կարող են օգնել ստուգելու Երկրի և Մարսի հնագույն մթնոլորտային շրջանառության մոդելները, և որ Մարվինն աշխատում է հաջորդ քայլերի վրա։
Մեթոդի հնարավոր կիրառություններից մեկը Մարսի Սթիմսոնի շերտախումբն է՝ հետազոտության մեջ օգտագործված ակտիվ դյունային դաշտից տարբեր ավազաքար, որը պահպանել է հնագույն դյուների հետքերը և որի մեջ Curiosity-ն հորատումներ է կատարել։ Universe Today-ն մեթոդի կիրառման հնարավոր վայր է համարում նաև Վեներան։
Universe Today-ի հաղորդմամբ՝ ակնկալվում է, որ ՆԱՍԱ-ի նախատեսած Dragonfly պտուտակաթև սարքը Տիտան կհասնի 2030-ականներին։ ՆԱՍԱ-ն նախատեսում է, որ այն կայցելի Սատուրնի արբանյակի դյուները և մակերևույթի նմուշներ կհավաքի։ Եթե հատիկների չափի համապատասխան չափումներ հասանելի դառնան, դրանք կարող են օգնել գնահատելու այնտեղի քամիները։
Նախնական համաձայնագիրը թույլ կտա անցումային ֆոնդերին ներդրումներ անել համապատասխանող նավթագազային ընկերություններում, որոնք կապիտալ ծախսերի առնվազն 20%-ն ուղղում են ԵՄ կայունության չափանիշներին համապատասխան գործունեության։
3 րոպե

Նախնական համաձայնությունը կտեղափոխի հանածո վառելիք ներմուծողների և ԵՄ-ում գործող ընկերությունների համար սահմանված որոշ պահանջների ժամկետները։ Գործող ժամանակացույցն ուժի մեջ կմնա մինչև փոփոխության ուժի մեջ մտնելը։
3 րոպե

Sanofi-ն ասում է, որ գերբանականությունն (ԳԲ) օգնել է բաց թողնել փորձարարական դեղի դեղաչափի ընտրության ուսումնասիրությունը։ Novo Nordisk-ի խոսքով՝ ԳԲ-ն մոլեկուլների նախագծման, ստեղծման և փորձարկման փուլերի թիվը մոտ 8-ից հասցրել է 3-ի, իսկ յուրաքանչյուր փուլի տևողությունը՝ 8 շաբաթից 4 շաբաթի։
4 րոպե