2025-ի հունիս–օգոստոս ամիսներին շաքարախտի և քաշի նվազեցման համար օգտագործվող դեղերի նշանակման համեմատությամբ առաջատարն Արևմտյան կղզիներն են։ Ցուցանիշները ներառում են երկու նպատակով նշանակումները, իսկ Շոտլանդիայի կառավարությունը պատրաստվում է դիտարկել եզրակացությունները։
2025-ի հունիս–օգոստոս ամիսներին Առողջապահության ազգային ծառայության Արևմտյան կղզիների խորհուրդը GLP-1 դեղամիջոցներ է նշանակել գրեթե երեք անգամ ավելի բարձր ցուցանիշով, քան Շոտլանդիայի հաջորդ տեղում գտնվող առողջապահական մարմինը, ասվում է դեղագործական ոլորտի զեկույցում։ Համեմատությունը բացահայտում է նշանակումների աշխարհագրական մեծ տարբերություններ, սակայն ներառում է ինչպես շաքարախտի, այնպես էլ քաշի նվազեցման բուժումը։
GLP-1 դեղամիջոցները լայնորեն կիրառվում են 2-րդ տիպի շաքարախտի բուժման համար և 2023-ին հաստատվել են քաշի կարգավորման նպատակով։ Դեղագործական ընկերությունները ներկայացնող Բրիտանական դեղագործական արդյունաբերության ասոցիացիան (ABPI) ուսումնասիրել է Շոտլանդիայի դեղամիջոցների կոնսորցիումի կողմից առողջապահական ծառայությունում կիրառման համար ընդունված դեղերի նշանակումները։
BBC Scotland-ի՝ տեղեկատվության ազատության հարցումների հիման վրա ավելի վաղ՝ 2026-ի հոկտեմբերին հրապարակած ուսումնասիրությունը պարզել է, որ Շոտլանդիայի 14 տարածքային առողջապահական մարմինների կեսից պակասն էր GLP-1 դեղամիջոցներ նշանակում հատուկ քաշի նվազեցման համար, և այդ նպատակով դրանք ստացել էր 800-ից պակաս մարդ։ Արևմտյան կղզիներում քաշի նվազեցման դեղորայք էր ստանում 340 հիվանդ․ սա հասանելիության փորձնական ծրագրերին մասնակցող մարմինների շարքում ամենաբարձր թիվն էր։
ABPI-ի՝ 2025-ի հունիս–օգոստոսի ցուցանիշը բնակչության մեկ շնչին նշանակված դեղամիջոցի միջին եռամսյակային քանակն է։ Այն չի արտացոլում քաշի նվազեցման բուժում ստացող հիվանդների թիվը, ուստի պետք է տարանջատել Արևմտյան կղզիների 340 հիվանդի վերաբերյալ ավելի նոր տվյալից։
ԱՄՆ առողջապահության ազգային ինստիտուտների և ՆԱՍԱ-ի մրցույթը նպատակ ունի բարելավել դեղերի անվտանգության լաբորատոր մոդելներում չափումները․ հայտերի ընդունումը նախատեսվում է սկսել 2026 թ․ դեկտեմբերի 15-ին։
2 րոպե
| Առողջապահական մարմին | Հրապարակված ցուցանիշ | Դիրք |
|---|
| Արևմտյան կղզիների առողջապահական ծառայություն | 1 086,54 | Ամենաբարձր |
| Մեծ Գլազգոյի և Քլայդի առողջապահական ծառայություն | 392,97 | Երկրորդ ամենաբարձր |
| Շեթլանդի առողջապահական ծառայություն | 100,31 | Ամենացածր |
Զեկույցի հեղինակները զգուշացնում են, որ և՛ Արևմտյան կղզիների, և՛ Շեթլանդի ծառայությունները սպասարկում են կղզիների փոքրաթիվ բնակչությանը, որտեղ մի քանի դեղատոմսը կարող է էապես փոխել ցուցանիշը։ Տվյալները չեն պարզաբանում նաև, թե յուրաքանչյուր դեղատոմս շաքարախտի, թե քաշի նվազեցման համար է տրվել։ Հետևաբար համեմատությունը չի կարող բացահայտել միայն քաշի նվազեցման բուժման հասանելիության տարբերությունները կամ ցույց տալ, թե որքան արդյունավետ է եղել բուժումը։
Առողջապահության ազգային ծառայության Արևմտյան կղզիների խորհուրդը հայտնել է, որ Շոտլանդիայի մյուս բոլոր առողջապահական մարմիններից ավելի վաղ է ստեղծել GLP-1 բուժման հասանելիության կանոնակարգված ընթացակարգ։ Ծառայությունն իր նշանակումների ցուցանիշները պայմանավորում է վաղ մեկնարկով և տեղական կլինիկական կարիքներով, այլ ոչ թե փորձնական ծրագրին մասնակցությամբ։
Բուժաշխատողները հիվանդներին գնահատում են դեղերը նշանակելուց առաջ, իսկ բուժումն ավելի լայն՝ սննդաբանների ղեկավարած ծրագրի մաս է, որն աջակցում է վարքի երկարաժամկետ փոփոխություններին և ավելի առողջ կենսակերպին։ Ծառայությունը հայտնել է, որ հիվանդները խոսում են բուժման զգալի կլինիկական օգուտների մասին, և իր բուժաշխատողները նույնպես դրանք նկատում են։
Առողջապահության ազգային ծառայության Արևմտյան կղզիների խորհուրդն առողջապահական վեց մարմիններից մեկն է, որոնք մասնակցում են քաշի նվազեցման դեղերի հասանելիությունը բարելավելու փորձնական ծրագրերին։ Մյուսներն են Առողջապահության ազգային ծառայության Ֆորթ Վելիի խորհուրդը, Առողջապահության ազգային ծառայության Բորդերսի խորհուրդը, NHS Lothian-ը, Առողջապահության ազգային ծառայության Լանարկշիրի խորհուրդը, ինչպես նաև առողջապահական ծառայության պետական հիվանդանոցը, որը հայտնի է որպես Քարսթերս։
ABPI-ի՝ հիվանդների համար դեղերի հասանելիության հարցերով գործադիր տնօրեն Վիկտորիա Ջորդանն ասել է, որ հիվանդների կարիքների տարբերությունները լիովին չեն բացատրում կիրառման համար ընդունված որոշ դեղերի օգտագործման տատանումները։ Ընդունելով տվյալների սահմանափակումները՝ նա ասել է, որ կանխելի խոչընդոտների պատճառով հիվանդները կարող են ավելի երկար սպասել արդեն արդյունավետ և ծախսարդյունավետ գնահատված դեղամիջոցներին։
Բժիշկների թագավորական քոլեջն անվտանգ և ծախսարդյունավետ որակած դեղերի սահմանափակ հասանելիությունը համարել է խտրականություն ճարպակալում ունեցող մարդկանց նկատմամբ։ Քոլեջը պնդել է, որ ավելի լայն հասանելիությունը կարող է առողջապահական ծառայությանը միլիոններ խնայել՝ նվազեցնելով ճարպակալման հետ կապված հիվանդությունների ծախսերը։
ABPI-ն խորհուրդ է տալիս բարելավել պլանավորումն ու համագործակցությունը և ավելի թափանցիկ դարձնել տեղական որոշումները՝ թե որ դեղերն օգտագործել և ինչ արագությամբ կիրառել ընդունված բուժումները։ Շոտլանդիայի կառավարությունը հայտնել է, որ ուշադիր կդիտարկի եզրակացությունները։ Կառավարության խոսքով՝ առողջապահական մարմինների բարեփոխումները նպատակ ունեն բարելավել հավասար հասանելիությունը և նվազեցնել չհիմնավորված տարբերություններն ու բյուրոկրատական խոչընդոտները։ Բարեփոխումները ներառում են մայրցամաքային առողջապահական մարմինների թիվը 14-ից երկուսի կրճատելու ծրագրեր, որոնց դեմ են արտահայտվել առաջատար բժիշկները։
Ծրագիրը միավորում է ազգային լաբորատորիաների, համալսարանների և արդյունաբերական գործընկերների։ Նախատեսվում է ստեղծել սենսորներով հագեցած փորձարկման հարթակ և ինքնակարգավորվող փորձնական արտադրագծեր։
2 րոպե
Փոշուց կազմված գոյացությունը, որը նախկինում տեսանելի էր միայն ինֆրակարմիր ջերմային ճառագայթմամբ, երևում է նաև անդրադարձած աստղային լույսի ներքո։ Դա թույլ է տալիս հետազոտել դրա՝ բախման հետևանքով առաջացած լինելու վարկածը։
4 րոպե
