ՄԱԿ-ի իրավապաշտպան գրասենյակը հաստատել է Սուդանում ավելի քան 2 230 խաղաղ բնակչի մահը


Գրասենյակը կոչ է անում պաշտպանել խաղաղ բնակիչներին և ապահովել պատասխանատվություն՝ արձանագրելով 2026-ի հունվար–հոկտեմբերին անօդաչու թռչող սարքերի հարվածներից ավելի քան 1 630 մահ, ինչպես նաև հարձակումներ պարենամատակարարման, բուժօգնության և կենսապահովման ենթակառուցվածքների վրա։
Իրավիճակ՝ Սուդանի քաղաքացիական պատերազմ
ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գրասենյակը 2026 թ․ նոյեմբերի 17-ին հայտնել է, որ հաստատել է Սուդանում հունվարից հոկտեմբեր ավելի քան 2 230 խաղաղ բնակչի մահը, որոնցից ավելի քան 1 630-ը՝ անօդաչու թռչող սարքերի հարվածներից։ Գրասենյակի ուսումնասիրության արդյունքներն արձանագրում են նաև ռազմաճակատից հեռու հասցված վնասը․ հարձակումները խաթարում են սննդի, բուժօգնության, էլեկտրաէներգիայի և ջրի հասանելիությունը։
Պատերազմը սկսվել է 2023 թ․ ապրիլի 15-ին՝ 2021-ի հեղաշրջումից հետո ձևավորված անցումային վարչակազմի ներսում իշխանության համար պայքարի և Արագ աջակցության ռազմականացված ուժերը Սուդանի ազգային բանակի՝ Սուդանի զինված ուժերի կազմում ներառելու շուրջ տարաձայնությունների հետևանքով։ Հակամարտությանը մասնակցում են նաև կողմերի դաշնակից զինված շարժումները։
Ավելի վաղ՝ Սուդանի պատերազմող կողմերն ընդլայնում են անօդաչուներով հարձակումները քաղաքացիական տարածքներում
Զեկույցն ընդգրկում է 2026-ի հունվար–հունիսը։ Գրասենյակի հաղորդագրությունում ավելացված են նաև հուլիս–հոկտեմբերի զոհերի թվերը։ Սրանք միայն այն մահերն են, որոնք գրասենյակը կարողացել է հաստատել, ոչ թե զոհերի ամբողջական թիվը։ Գրասենյակը նշում է, որ քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի իրական թիվը, հավանաբար, ավելի մեծ է։

Al Jazeera-ի հաղորդմամբ՝ վերջին օրերին զոհվել է ավելի քան 160 մարդ, քանի որ բանակն ու ռազմականացված Արագ աջակցության ուժերն անօդաչուներով պատերազմը տարածում են բնակելի թաղամասերի և կենսական ծառայությունների վրա։
Առաջին կիսամյակի հաշվետու ժամանակահատվածում քաղաքացիական բնակչության շրջանում արձանագրված զոհերի ավելի քան երկու երրորդը Կորդոֆանում է եղել, իսկ մնացածի մեծ մասը՝ Դարֆուրում։ Անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումները հասել են նաև Սուդանի արևելյան և կենտրոնական շրջաններ։ Գրասենյակի տվյալներով՝ այդ ժամանակահատվածում Սպիտակ Նեղոս նահանգում զոհվել է առնվազն 41 խաղաղ բնակիչ։
| Հարվածի ենթարկված վայր կամ օբյեկտ | Արձանագրված հարվածներ |
|---|---|
| Շուկաներ | Առնվազն 39 |
| Քաղաքացիական տրանսպորտային միջոցներ | 20 |
| Վառելիք տեղափոխող ավտոցիստեռններ և վառելիքի պահեստներ | 17 |
| Բուժհաստատություններ | 16 |
Զեկույցում արձանագրված են նաև հարվածներ դպրոցներին, ջրի աղբյուրներին և տեղահանվածների կացության վայրերին։ Որոշ քաղաքացիական վայրեր բազմիցս են հարվածի ենթարկվել։ Զեկույցում նշվում է, որ շուկաների վրա հարձակումները, թալանի և տեղաշարժի սահմանափակումների հետ մեկտեղ, խիստ դժվարացրել են սնունդ ձեռք բերելը։
2026-ի հոկտեմբերին Պարենային անվտանգության փուլերի համապարփակ դասակարգման համակարգը նախազգուշացրել է, որ հակամարտությունը, տեղահանումն ու երաշտը մեծացնում են սովի վտանգը Դարֆուրի և Կորդոֆանի որոշ հատվածներում՝ պարենային սուր անապահովության և թերսնուցման աճի պայմաններում։
Գրասենյակն Արագ աջակցության ուժերին է վերագրել հոկտեմբերի 20-ից նոյեմբերի 4-ը 11 նահանգներում էլեկտրաէներգետիկ օբյեկտներին և վառելիքի լցակայաններին անօդաչու թռչող սարքերով հասցված 29 հարվածը։ Գրասենյակը հայտնել է, որ հարձակումները համատարած հոսանքազրկումների պատճառ են դարձել և խորացրել վառելիքի պակասը՝ ազդելով ռազմաճակատից հեռու ապրող միլիոնավոր մարդկանց վրա։
Գրասենյակի տվյալներով՝ հոսանքազրկումները խաթարել են վիրահատություններն ու երիկամային դիալիզը՝ բուժգործընթաց, որի միջոցով արյունից հեռացվում են նյութափոխանակության արգասիքներն ու ավելորդ հեղուկը։ Դրանք խաթարել են նաև մաքուր ջրի հասանելիությունն ու սննդի արտադրությունը։
Զեկույցն արձանագրում է հարձակումներ խաղաղ բնակիչների վրա, անխտիր հարձակումներ, հաշվեհարդարներ հակառակորդ ուժերին օգնելու մեջ մեղադրվող մարդկանց նկատմամբ և սեռական բռնության կիրառում՝ որպես պատերազմի զենք։ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատար Վոլկեր Թյուրքն ասել է, որ միջազգային մարդասիրական իրավունքի՝ զինված հակամարտությունները կարգավորող կանոնների լուրջ խախտումները «կարող են որակվել որպես պատերազմական հանցագործություններ»։
Թյուրքը բոլոր կողմերին կոչ է արել պաշտպանել խաղաղ բնակիչներին և պահպանել միջազգային իրավունքը։ Զեկույցը կոչ է անում պատասխանատվություն ապահովել՝ անկախ խախտումներ կատարողների պատկանելությունից, ընդգծելով, որ դա անհրաժեշտ է հետագա խախտումները կանխելու և բռնության կրկնվող շղթաները կոտրելու համար։
3 րոպե