ԱՄՆ Գերագույն դատարանն ուժի մեջ է թողել տրանսգենդեր բանտարկյալների բուժման սահմանափակումների արգելքը

ԱՄՆ Գերագույն դատարանը հոկտեմբերի 21-ին մերժել է արդարադատության նախարարության հրատապ դիմումը՝ վերացնելու ստորադաս դատարանի որոշումը, որով կասեցվել էին դաշնային կալանքի տակ գտնվող տրանսգենդեր անձանց խնամքի սահմանափակումները։ Բանտերի դաշնային բյուրոյին շարունակում է արգելվել կիրառել այդ սահմանափակումները, քանի դեռ դատական գործը շարունակվում է։ Այս որոշմամբ նոր կարգի օրինականության հարցը վերջնականապես չի լուծվել։

2026 թվականի ավելի վաղ շրջանում նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի ներկայացրած կարգը կփոխի դաշնային բանտերում վաղուց գործող գործելակերպը։ Հայցվորների տվյալներով՝ որոշ բանտարկյալներ դաշնային համակարգում հորմոնային բուժում են ստացել առնվազն 1992 թվականից։

Որ սահմանափակումներն են մնում կասեցված

Վիճարկվող կարգով դաշնային կալանքի տակ գտնվող անձանց համար կարգելվեն գենդերային անցմանն առնչվող բժշկական և վիրաբուժական միջամտությունները։ Այն կսահմանափակի նաև «սոցիալական հարմարեցումները», այդ թվում՝ հագուստի և մազահեռացման սարքերի հասանելիությունը, որոնք նախատեսված են օգնելու բանտարկյալներին ունենալ իրենց գենդերային ինքնությանը համապատասխան արտաքին տեսք։

Նոր կարգով հոգեբուժական օգնությունը կմնա հասանելի։ Գերագույն դատարանի՝ միջամտելուց հրաժարվելու արդյունքում ուժի մեջ է մնում ստորադաս դատարանի որոշումը, որով կասեցվել են բուժման և հարմարեցումների սահմանափակումները։

Դատական վեճը շարունակվում է

Երեք տրանսգենդեր բանտարկյալներ խմբային հայց են ներկայացրել՝ իրավական պաշտպանություն պահանջելով ավելի լայն խմբի անունից։ Սահմանափակումները պաշտպանող կառավարության իրավաբանները գենդերային անցմանն առնչվող բժշկական բուժումը բնորոշել են որպես «սեռը մերժելուն ուղղված՝ չապացուցված միջամտություններ»։

Հայցվորները դատարան ներկայացրած փաստաթղթում զգուշացրել են, որ հորմոնային բուժումից զրկելը կարող է խորացնել դեպրեսիան ու տագնապը, ավելացնել ինքնասպանության մտքերն ու ինքնավնասման դեպքերը։ Նրանց պնդմամբ՝ սահմանափակումների ուժի մեջ մտնելը կհանգեցնի «անմիջական և աղետալի» վնասի։