ՄԱԿ-ի հումանիտար գրասենյակ․ Եմենում մարտերի հետևանքով տեղահանվել է ավելի քան 281 000 մարդ

Օգոստոսի սկզբից Եմենում մարտերի հետևանքով տեղահանվել է ավելի քան 281 000 մարդ, ասել է ՄԱԿ-ի հումանիտար հարցերի համակարգման գրասենյակը՝ Al Jazeera-ի հոկտեմբերի 29-ի հրապարակման մեջ։ Ամբողջ երկրում տեղահանվածների այս թիվը չի վերաբերում այն 800 000 մարդկանց, որոնք, գրասենյակի տվյալներով, շրջափակված են Եմենի հարավարևմտյան Թաիզ քաղաքում։

Գրասենյակը զգուշացրել է, որ քաղաք օգնություն հասցնելու համար ժամանակը սպառվում է։ Նախորդ երեք շաբաթվա ընթացքում մարդասիրական օգնության հասանելիությունն ավելի է դժվարացել՝ Թաիզը հարավային նահանգներին կապող հիմնական ճանապարհի վնասման պատճառով։ Այժմ օգնությունը ստիպված են տեղափոխել նեղ լեռնային ճանապարհներով։

Մարտերը վերսկսվել են վաղուց շրջափակված քաղաքի շուրջ

Թաիզը փաստացի շրջափակման մեջ էր դեռևս 2015-ի մարտերի ժամանակ։ ՄԱԿ-ի միջնորդությամբ 2022-ի ապրիլի 2-ին ամբողջ երկրում երկամսյա հրադադար էր հաստատվել։ Վերջին սրացումը հաջորդել է 2026-ի սեպտեմբերին Կարմիր ծովի ափին ռազմավարական տարածքի գրավմանը հուսիների կողմից, ինչին կառավարությունը պատասխանել է հակահարձակմամբ։ Դրանից հետո Սաուդյան Արաբիան ուժեղացրել է խմբավորման դեմ հարվածները։

Հուսիները, որոնք հայտնի են նաև որպես «Անսար Ալլահ», Իրանի աջակցությունը վայելող զինված խմբավորում են։ Նրանք կռվում են Եմենի միջազգայնորեն ճանաչված կառավարությանը հավատարիմ ուժերի դեմ, որոնց աջակցում է Սաուդյան Արաբիան։ Մարտերը կենտրոնացել են Թաիզի վրա վեր խոյացող Ջաբալ Սաբր լեռան շուրջ։ Կառավարական ուժերը հայտնել են, որ հետ են մղել հարձակումներն Ալ-Աքրուդի ճակատում՝ փորձելով ճեղքել այնտեղ հուսիների շրջափակումը։

Ուսումնասիրությունների և տնտեսական մեդիայի կենտրոնի խոսքով՝ ճանապարհի կարճատև բացումները թույլ են տալիս սահմանափակ մատակարարումներ

ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագիրը հասանելիությունը գնահատում է այլ չափանիշով։ Հոկտեմբերի 14-ի հայտարարության մեջ ծրագիրը հայտնել է, որ ինքն ու գործընկերները չեն կարող հասնել Թաիզում մարդասիրական օգնությունից կախված ավելի քան 600 000 մարդու, այդ թվում՝ ավելի քան 200 000 կնոջ և երեխայի։ Ծրագրի համար անհասանելի 800 000 մարդկանց ընդհանուր թվի մեջ ընդգրկված են նաև Եմենի արևմտյան ափի համայնքները, որոնց հասանելիությունը կորել է սեպտեմբերի սկզբին։

Ծրագիրը հայտնել է, որ իր մշտադիտարկման համաձայն՝ ցորենի ալյուրի պաշարները գրեթե սպառվել են, իսկ շուկաներում մնացած պաշարները սահմանափակումների պահպանման դեպքում կարող են բավարարել միայն կարճ ժամանակով։

Տեղական տնտեսական իրավիճակին հետևող Ուսումնասիրությունների և տնտեսական մեդիայի կենտրոնը հոկտեմբերի 10–21-ն ընդգրկող զեկույցում Ալ-Դուբաբի ճանապարհը նկարագրել է որպես քաղաք մատակարարումների միակ ցամաքային ուղի։ Կենտրոնի խոսքով՝ ճանապարհը գրեթե ամեն օր բացվել է ընդամենը մի քանի ժամով։ Պարբերական փակումները խաթարել են բեռնատարների և բնակիչների տեղաշարժը, բարձրացրել փոխադրման ծախսերը և ստիպել առևտրականներին կրճատել կամ հետաձգել մատակարարումները։

Կենտրոնը հայտնել է, որ ցորենի և ալյուրի սահմանափակ մատակարարումների ու առևտրականների ունեցած պաշարների շնորհիվ առաջին անհրաժեշտության որոշ ապրանքներ վերադարձել են շուկաներ։ Մշտադիտարկման ընթացքում ալյուրի գները նվազել են, սակայն մնացել են սրացմանը նախորդած մակարդակից բարձր։

Կենտրոնը զգուշացրել է, որ պարբերական փակումները կարող են սպառել այդ պաշարները և կրկին բարձրացնել գները։ Այն նաև հայտնել է, որ վառելիքի և առաջին անհրաժեշտության պարագաների պակասը սպառնում է ջրամատակարարմանն ու առողջապահական ծառայություններին։ Կենտրոնը մեջբերել է տեղական իշխանությունների պնդումը, թե հուսիները թույլ չեն տվել Ալ-Դուբաբի ջրհորներից խմելու ջուր տեղափոխող բեռնատարներին քաղաք մտնել։ Այն նաև ներկայացրել է Թաիզի առողջապահության գրասենյակի նախազգուշացումը, որ դեղերի, բժշկական լուծույթների և վառելիքի պակասը սպառնում է երիկամային անբավարարություն ունեցող և վերակենդանացման բաժանմունքներում գտնվող հիվանդներին։

Պարենի համաշխարհային ծրագիրն օգնություն է տրամադրում և զգուշացնում՝ առանց նոր ֆինանսավորման այն կկրճատի

Պարենի համաշխարհային ծրագիրը հայտնել է, որ անհետաձգելի օգնություն է տրամադրել ավելի քան 115 000 նոր տեղահանվածների այն վայրերում, որտեղ դեռ կարողանում է հասնել նրանց։ Ծրագիրը պատրաստ է օգնությունն ընդլայնել՝ ընդգրկելով մինչև 1,5 միլիոն մարդու, եթե հասանելիությունը թույլ տա, սակայն դրա համար վճռորոշ են անվտանգ անցումն ու անհապաղ ֆինանսավորումը։

ՄԱԿ-ի հումանիտար հարցերի համակարգման գրասենյակը մարտնչող կողմերին կոչ է արել թիրախ չդարձնել խաղաղ բնակիչներին և օգնություն տեղափոխող շարասյուները, ինչպես նաև ապահովել մարդասիրական օգնության անվտանգ, կայուն և անխոչընդոտ հասանելիություն։ Ուսումնասիրությունների և տնտեսական մեդիայի կենտրոնը կոչ է արել սահմանել Ալ-Դուբաբի ճանապարհով անցնելու հստակ, հրապարակայնորեն հայտարարված ժամեր և ապահովել բեռնատարների, ջրատար մեքենաների, հիվանդների ու խաղաղ բնակիչների անխոչընդոտ անցումը։

Պարենի համաշխարհային ծրագիրը զգուշացրել է, որ առանց նոր ֆինանսավորման նոյեմբերից ստիպված կլինի զգալիորեն կրճատել օգնությունը։ Ծրագրի խոսքով՝ իրեն անհրաժեշտ է $268 միլիոն՝ մինչև 2027-ի ավարտը Եմենում պարենային օգնությունը, սնուցման ծրագրերը, դպրոցական սնունդն ու աջակցության այլ ձևերը շարունակելու համար։