Մեքսիկայի հնագիտության ինստիտուտը հնարավոր արևային աստղադիտարան է հայտնաբերել

Մեքսիկայի մարդաբանության և պատմության ազգային ինստիտուտը հայտարարել է Պուեբլայի Սիեռա Նորտե շրջանում՝ Տետելես դե Ավիլա Կաստիլյո հնավայրում, 2 500 տարվա արևային աստղադիտարանի հայտնաբերման մասին։ Հայտնագործությանը հոկտեմբերի 26-ին անդրադարձել է The Art Newspaper-ը։ Կառույցի հատակագիծը հիմք է տալիս ենթադրելու, որ այն աստղագիտական նշանակություն է ունեցել, սակայն անկախ հնագետը վիճարկում է, թե արդյոք դա բավարար է այն աստղադիտարան համարելու համար։

Տետելեսը հայտնաբերվել է 1939-ին, իսկ ներկայիս հետազոտական ծրագիրը մեկնարկել է 2015-ին։ Հնավայրում կան նախաիսպանական շրջանի 16 բրգաձև կառույցներ, որոնք պատկանում են բնակեցման տարբեր փուլերի։

Վերլուծություն

Ի՞նչն է հուշում Արեգակի դիտարկումների մասին

Ծրագրի ղեկավար Ալբերտո Դիես Բառոսո Ռեպիսոյի խոսքով՝ կառույցը նման է մայաների՝ E խմբի համալիրներին՝ շինությունների խմբերի, որոնք կապվում են Արեգակի դիտարկումների հետ։ Նա օրինակ է բերում Ուաշակտունի համալիրները և ասում, որ Տետելեսի կառույցի կողմնորոշման ուղղությունները կարող են կապված լինել Մեսոամերիկայի գյուղատնտեսական օրացույցի հետ։

Դիեսն այն համարում է հյուսիսային Պուեբլայում հայտնաբերված՝ իր տեսակի մեջ առաջին կառույցը՝ միաժամանակ ընդունելով, որ Լա Վենտայի օլմեկյան համալիրը կարող է ավելի հին լինել։ Այս պնդումը վերաբերում է հյուսիսային Պուեբլային․ խոսքն ամբողջ Մեսոամերիկայի ամենավաղ նման կառույցի մասին չէ։

Հնագույն մշակույթների աստղագիտությունն ուսումնասիրող հնագետ Իվան Շպրայցը, որը ծրագրին չի մասնակցել, զգուշացնում է կառույցն աստղադիտարան անվանելու հարցում։ Մեսոամերիկայում աստղագիտական կողմնորոշում ունեին տարբեր տեսակի բազմաթիվ շինություններ, որոնց հիմնական գործառույթը ծիսական կամ բնակելի էր։ Ուստի միայն կողմնորոշումը չի հաստատում կառույցի հիմնական նշանակությունը։

Շպրայցը նաև ասել է, որ նախորդ ուսումնասիրություններում նմանատիպ, ավելի հին համալիրներ են արձանագրվել Մեքսիկական ծոցի հարավային և Խաղաղ օվկիանոսի ափերին․ դրանցից մի քանիսը թվագրվում են մ.թ.ա. 1000 թվականից առաջ։ Ծիսական գյուղատնտեսական շրջափուլի հետ կապված արևային կողմնորոշումները տարածված էին, թեև օրացուցային տարվա մեկնարկը ժամանակի ընթացքում փոխվել է։

Դիեսի խոսքով՝ ընծաները հուշում են ավելի լայն կապերի մասին

Մյուս գտածոների թվում են խեցեղեն ընծաներ, կավանոթի մեջ հայտնաբերված մանկական աճյուններ և օբսիդիանից՝ հրաբխային ապակուց պատրաստված բազմաթիվ առարկաներ։ Դիեսի խոսքով՝ մանկական աճյուններ պարունակող ընծաների մեջ հայտնաբերված կանաչ օբսիդիանի ուլունքները հուշում են Տեոտիուականի հետ կապերի մասին։ Տեոտիուականը վերահսկում էր Իդալգոյի քարհանքը, որտեղից բերվել էր այդ նյութը։

Դիեսի խոսքով՝ օբսիդիանե առարկաների բազմազանությունը կարող է վկայել, որ Տետելեսի բնակիչները պատրաստում և վաճառում էին գործածական իրեր։ Բնակավայրը գտնվում էր աշխույժ առևտրային ճանապարհի վրա, ինչը հնարավորություն էր տալիս մշակութային փոխանակումների։

Հնավայրն այցելուների համար բացելու ծրագրերը

Տետելեսում պեղումները սահմանափակվում են տարածքի մասնավոր սեփականություն լինելու պատճառով։ Ինը հեկտար տարածք զբաղեցնող հնավայրը մասնավոր ձեռքերում գտնվելու տասնամյակների ընթացքում թալանվել ու վնասվել է։ Սեփականատերը 2007-ին 3,5 հեկտարը նվիրաբերել է Մարդաբանության և պատմության ազգային ինստիտուտին, սակայն մնացած տարածքը դեռ մասնավոր սեփականություն է։

Դիեսի խոսքով՝ նախապատրաստվում է հնավայրի և թանգարանի բացումը հանրության համար։ Բացման ամսաթիվ դեռ սահմանված չէ։