Rhenus-ն Անդրկասպյան բեռնափոխադրումների համար Ակտաուում տերմինալ է նախատեսում


Նախատեսվող հանգույցը կկապի նավերը, գնացքներն ու բեռնատարները, իսկ ուղու երկայնքով գտնվող երկրները ձգտում են ավելի արագ ու կանխատեսելի բեռնափոխադրումների։ Ուղու հատվածները միացնելու օրինակների թվում նշվում են նաև Հայաստանի մասնակցությամբ երկաթուղային կապերը։
Գերմանական լոգիստիկ Rhenus խումբը Ղազախստանի ազգային երկաթուղային ընկերության՝ Kazakhstan Temir Zholy-ի (KTZ) և Ակտաուի նավահանգստի հետ աշխատում է Կասպից ծովում նախատեսվող տերմինալի նախագծի վրա, որը կկապի ծովային, երկաթուղային և ավտոմոբիլային բեռնափոխադրումները։ Այս մասին Euronews-ը հաղորդել է 2026 թ․ հոկտեմբերի 9-ին։ Տրանսպորտային ենթակառուցվածքներում ներդրումներն արդեն ընթացքի մեջ են, սակայն բեռները մի օպերատորից մյուսին փոխանցելու աշխատանքների համակարգումը շարունակում է մնալ ուղու ամենամեծ խնդիրներից մեկը։ Այս մասին Ahlers Logistics-ի գործադիր տնօրեն Դեյվ վան դեն Բոսը հայտնել է Euronews-ին՝ հոկտեմբերի 14-ի հրապարակման համար․ Եվրոպայից Ղազախստան մեկ բեռի փոխադրմանը կարող է մասնակցել մինչև 15 ընկերություն կամ պետական մարմին։
Անդրկասպյան ուղին, որը հայտնի է նաև որպես Միջին միջանցք, Չինաստանը Եվրոպային է կապում Ղազախստանի, Կասպից ծովի և Հարավային Կովկասի միջոցով։ Ուզբեկստանից դեպի արևմուտք ուղարկվող բեռները կարող են անցնել Ղազախստանով, լաստանավով հասնել Ադրբեջան, ապա շարունակել ճանապարհը Վրաստանով և Թուրքիայով։ Հոկտեմբերի 2-ին Euronews-ը հաղորդել է, որ ԵՄ-ի աջակցությունը ստացող ուղու երկայնքով գտնվող երկրները նպատակ ունեն բեռնափոխադրման տևողությունը մոտ 35 օրից հասցնել 15–20 օրվա։ Սա դեռ նպատակ է մի ուղու համար, որը միավորում է մի քանի երկրների երկաթուղային, ավտոմոբիլային, նավահանգստային և ծովային համակարգերը։
Վան դեն Բոսն ամենակարևոր առաջնահերթությունը համարել է թվայնացումը՝ թղթային փաստաթղթերն ու հաստատման փուլերն էլեկտրոնային գործընթացներով փոխարինելը։ Նրա խոսքով՝ բեռները կարող են սահմանին սպասել փաստաթղթի հաստատման կամ կնիքի, նույնիսկ երբ բեռը տեղափոխելու համար բավարար փոխադրունակություն կա։ Նրա կարծիքով՝ ենթակառուցվածքների բարելավումն ավելի հեշտ է, քան ամբողջ գործընթացի թվայնացումը։
Նա ասել է, որ Եվրոպայից Ղազախստան բեռնափոխադրման տևողությունը մոտ 80 օրից նվազել է մինչև շուրջ 40–60 օր, թեև նավահանգիստների ծանրաբեռնվածությունն ու Կասպից ծովի եղանակային պայմանները դեռ ուշացումներ են առաջացնում։ Այս թվերը վերաբերում են նրա նկարագրած փոխադրումներին։ Միջանցքի համար առանձին սահմանված 15–20 օրվա նպատակը դեռ թիրախ է, ոչ թե արդեն ձեռք բերված տևողություն։
KTZ-ի հաղորդմամբ՝ 2026 թվականի հունվար–օգոստոսին միջանցքով փոխադրվել է մոտ 44 000 TEU բեռ՝ 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ 58%-ով ավելի։ TEU-ն բեռնարկղերի ծավալը չափում է մեկ 20 ֆուտ երկարությամբ բեռնարկղին համարժեք միավորներով։ Հաղորդված բեռնահոսքը ցույց է տալիս փաստացի տեղափոխված բեռի ծավալը, իսկ տերմինալի նախատեսվող մշակման կարողությունը՝ որքան բեռ այն կարող է մշակել, ոչ թե ապագա պահանջարկը։
Ակտաուի նախատեսվող տերմինալը կզբաղեցնի առնվազն 30 հեկտար տարածք։ Դրա տարեկան կարողությունը գրեթե կրկնակի կլինի միջանցքի՝ 2025 թվականի համար հաղորդված բեռնարկղային բեռնահոսքից։ Սակայն այս համեմատությունը չի նշանակում, որ Ակտաուն այդ ծավալի բեռնահոսք կստանա կամ որ միջանցքի բեռնափոխադրումները կկրկնապատկվեն։
| Տերմինալ կամ ուղի | Բեռնարկղերի ծավալ | Ցուցանիշի իմաստը և ժամանակահատվածը |
|---|---|---|
| Ակտաուի նախատեսվող տերմինալ | Առնվազն 150 000 TEU | Բեռների մշակման նախատեսվող տարեկան կարողություն |
| Միջին միջանցք | 76 900 TEU | Միջանցքի միջազգային ասոցիացիայի հաղորդած 2025 թվականի բեռնահոսքը՝ 2024 թվականի համեմատ 36%-ով ավելի |
| Միջին միջանցք | Մոտ 44 000 TEU | KTZ-ի հաղորդած 2026 թվականի հունվար–օգոստոսի բեռնահոսքը՝ 2025 թվականի հունվար–օգոստոսի համեմատ 58%-ով ավելի |
| Անդիժանի տերմինալ | Տարեկան մոտ 200 000 TEU | Արդիականացման ծրագրով ակնկալվող բեռների մշակման ծավալ |
Տոբիաս Բարցը, որը հոկտեմբերի 9-ի հրապարակման մեջ ներկայացված է որպես Rhenus-ի գործադիր տնօրեն և կառավարման խորհրդի նախագահ, ասել է, որ ընկերությունը ցանկանում է մինչև 14 տերմինալ ունենալ՝ Ուզբեկստանից Ղազախստանով ու Ադրբեջանով մինչև Թուրքիա։ Ընկերությունը մտադիր է դրանք կապել իր եվրոպական ցանցին, որը, Բարցի խոսքով, ներառում էր 23 բեռնարկղային նավահանգիստ և մոտ 70 նավահանգստային օբյեկտ։
2026 թվականի հունվարին Rhenus-ը Ղազախստանի Ալմաթիի շրջանում ձեռք է բերել իր առաջին երկաթուղային տերմինալը։ Այն տրամադրում է բեռնարկղերի պահման, մաքսային հսկողության ներքո պահեստավորման և որպես մեկ ամբողջություն ուղարկվող բեռնատար գնացքների սպասարկման ծառայություններ։ Ուզբեկստանում Rhenus-ը նախատեսում է պետական երկաթուղային ընկերության հետ մոտ €11 միլիոն ներդնել Անդիժանի տերմինալի արդիականացման մեջ։
2026 թվականի սեպտեմբերին Եվրոպական հանձնաժողովը հայտարարել է, որ նպատակ ունի միջանցքի համար ներգրավել մինչև €12 միլիարդի պետական և մասնավոր ներդրումներ՝ մինչև 2030 թվականն առևտրային հոսքերը եռապատկելու և բեռնափոխադրման տևողությունը կրճատելու նպատակով։ Սրանք ներդրումային և տրանսպորտային նպատակներ են, ոչ թե արդեն կատարված ներդրումներ կամ բեռնահոսքի հաստատված աճ։
Հոկտեմբերի 2-ի հրապարակման մեջ Ուզբեկստանում ԵՄ այն ժամանակվա դեսպան Տոյվո Կլաարն առաջարկել է համաձայնեցնել միասնական թույլտվություն և համակարգ՝ յուրաքանչյուր երկրում առանձին դիմումներ ներկայացնելու փոխարեն։ Պետերիս Ուստուբսը, որը ներկայացված է որպես Եվրոպական հանձնաժողովի միջազգային գործընկերությունների գլխավոր տնօրինության՝ Ասիայի և Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի հարցերով տնօրեն, կոչ է արել համաձայնեցնել աշխատանքը ողջ միջանցքի երկայնքով, անցնել էլեկտրոնային փաստաթղթերի և ավելի ներդաշնակեցնել մաքսային ընթացակարգերը։ Նրա խոսքով՝ լոգիստիկ ընկերություններին անհրաժեշտ են կանխատեսելի ժամկետներ, ոչ միայն ավելի կարճ փոխադրումներ։
Ջասուրբեկ Չորիևը, որը նույն հրապարակման մեջ ներկայացված է որպես Եվրոպա–Կովկաս–Ասիա տրանսպորտային միջանցքի միջկառավարական հանձնաժողովի՝ TRACECA-ի գլխավոր քարտուղար, թվային կապերի զարգացումն ու սահմանային ընթացակարգերի պարզեցումը ներկայացրել է որպես չորս տարվա առաջնահերթություն։ Նրա խոսքով՝ անհավասարաչափ զարգացած ենթակառուցվածքները դեռ ներդրումների կարիք ունեն․ ընթացակարգերի բարելավումները կուղեկցեն ենթակառուցվածքների արդիականացմանը, ոչ թե կփոխարինեն դրան։
Չորիևը լաստանավային կապերն ու ծովային փոխադրունակությունը նշել է որպես հնարավոր սահմանափակող գործոններ և մտահոգություն հայտնել Սև ծովում անվտանգության վերաբերյալ։ Իլհոմ Մահկամովը, որը հոկտեմբերի 2-ի հրապարակման մեջ ներկայացված է որպես Ուզբեկստանի տրանսպորտի նախարար, նկարագրել է Կասպից ծովի նավահանգիստներին, լաստանավերին կամ բեռնանավերին և Ադրբեջանում ենթակառուցվածքներին առնչվող ծրագրերում մասնակցության, ինչպես նաև Վրաստանի և Սև ծովի նավահանգիստներում բաժնեմասերի ձեռքբերման ծրագրերը։ Սրանք ծրագրեր էին, ոչ թե փոխադրունակության արդեն հաստատված ավելացում։
Ուզբեկստանի երկաթուղային ցանցի որոշ հատվածներում ուղևորատար և բեռնատար գնացքներն օգտվում են նույն գծերից։ Տաշքենդի և Սամարղանդի միջև նախատեսվող առանձին արագընթաց ուղևորատար գծի նպատակներից մեկն էլ բեռնափոխադրումների համար տեղ ազատելն է։ Հիքմաթուլլա Ռահմեթովը, որը հոկտեմբերյան հրապարակման մեջ ներկայացված է որպես Uzbekistan Railways-ի նախագահի առաջին տեղակալ, ասել է, որ այն կթեթևացնի բեռնափոխադրումների ծանրաբեռնվածությունը և կնպաստի դրանց գործառնական ծախսերի նվազմանը։
Uzbekistan Railways-ի գնահատմամբ՝ Չինաստան–Ղրղզստան–Ուզբեկստան երկաթուղով ժամանակի ընթացքում հնարավոր կլինի տարեկան մինչև 15 միլիոն տոննա բեռ փոխադրել, որի զգալի մասն Ուզբեկստանով կուղղվի դեպի եվրոպական շուկաներ։ Սա կանխատեսվող բեռնահոսք է, ոչ թե առկա ծավալ, և կարող է լրացուցիչ պահանջարկ ստեղծել դեպի արևմուտք տանող կապերի նկատմամբ։ Չորիևը նաև նշել է Ադրբեջանի, Հայաստանի, Նախիջևանի և Թուրքիայի մասնակցությամբ երկաթուղային կապերը՝ որպես օրինակներ, թե ինչպես են կարճ հատվածները միացնում ուղու ավելի մեծ հատվածները։
Հոկտեմբերի 14-ի հրապարակման մեջ նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը հայտնել է, որ Ղազախստանը ձգտում է գործընկերություն հաստատել՝ Բելգիայի Անտվերպեն–Բրյուգեի նավահանգիստը Կասպից ծովի իր Ակտաու և Կուրիկ նավահանգիստներին կապելու համար։ Նրա խոսքով՝ այդ կապերը կարող են ընդլայնել Ղազախստանի մետաղների, նավթաքիմիական և գյուղատնտեսական արտադրանքի շուկաները։ Ղազախստանը նաև ձգտում է միջանցքով բեռնափոխադրումների ընդհանուր ծավալը հասցնել 10 միլիոն տոննայի․ այս նպատակը Տոկաևն ավելի վաղ էր հայտարարել։
Նուրլան Ժակուպովը, որը հրապարակման մեջ ներկայացված է որպես Ղազախստանի պետական ներդրումային Samruk-Kazyna հիմնադրամի գործադիր տնօրեն, ասել է, որ բանակցությունները շարունակվում են։ Հիմնադրամը կառավարում է տրանսպորտային, էներգետիկ և արդյունաբերական խոշոր ընկերություններ։ Ժակուպովի խոսքով՝ Ղազախստանը ցանկանում է օգտվել բելգիական նավահանգստի փորձից և հետագայում լոգիստիկ պայմանագրեր կնքել, սակայն ուղին պետք է տնտեսապես հիմնավորված լինի և տնտեսական օգուտ բերի։ Կոնկրետ արդյունքների մոտ լինելու մասին նրա ակնկալիքը կանխատեսում էր, ոչ թե արդեն կնքված գործընկերության հայտարարություն։ Անտվերպեն–Բրյուգեի նավահանգիստը գործարար խորհրդի նիստին ներկայացված չէր։
Rhenus-ի նախատեսվող Ակտաուի տերմինալի համար հոկտեմբերի 9-ին նկարագրված հաջորդ փուլը բեռնահոսքերի վերլուծությունն ու նախագծի իրագործելիության ուսումնասիրությունն է, ոչ թե շինարարության մեկնարկը։

Կոնսենսուսի կանոնը թույլ է տալիս մեկ երկրի արգելափակել համաձայնությունը, իսկ մատակարարման ցնցումներն ու արտադրության ոչ միատեսակ տվյալները բարդացնում են վեճը պայմանագրի ընդգրկման շուրջ։
5 րոպե

Ըստ Reuters-ի հոկտեմբերի 2-ի հաղորդման՝ հիմնարար վերլուծությամբ բաժնետոմսեր ընտրող ֆոնդերը կորուստներ կրեցին, իսկ համակարգչային կանոններով աշխատող և գների միտումներին հետևող ռազմավարությունները շահույթ ապահովեցին։
3 րոպե

ԵԿԲ-ի փոխնախագահ Բորիս Վույչիչը մատնանշում է պահանջներից ավելի պահվող կապիտալի աճը, վարկերի թույլ պահանջարկն ու ռիսկերի վերաբերյալ մտահոգությունները՝ միաժամանակ կոչ անելով պարզեցնել կանոններն ու ընդլայնել անդրսահմանային բանկային գործունեությունը։
4 րոպե