ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հարցերով ղեկավար Վոլկեր Թյուրքը պահանջում է հրատապ, անկախ և մանրակրկիտ հետաքննություն անցկացնել Եմենում Մոհամմադ էլ Շամիի մահվան առթիվ և հութիների իշխանություններից լիակատար թափանցիկություն է պահանջում։
ՄԱԿ-ը 2026 թ․ հոկտեմբերի 31-ին հաստատել է, որ Եմենում կազմակերպության մարդու իրավունքների գրասենյակի աշխատակից Մոհամմադ էլ Շամին մահացել է հութիների կալանքի տակ։ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հարցերով ղեկավար Վոլկեր Թյուրքը պահանջել է հրատապ, անկախ և մանրակրկիտ հետաքննություն, ինչպես նաև լիակատար թափանցիկություն նրան կալանքի տակ պահող իշխանություններից։
Էլ Շամին կալանքի տակ էր 2024 թ․ հունիսի 6-ից։ ՄԱԿ-ը նրա կալանավորումը կամայական է համարում։ Թյուրքն ասել է, որ ընտանիքը մահվան մասին իմացել է միայն վերջերս՝ դեպքից ավելի քան մեկ ամիս անց։ Մահվան պատճառը, հանգամանքներն ու ստույգ ամսաթիվը դեռ անհայտ են, իսկ ընտանիքը որևէ բացատրություն չի ստացել։
Թյուրքը կոչ է արել հութիներին բացահայտել բժշկական և կալանքի վերաբերյալ բոլոր առնչվող փաստաթղթերը, պահպանել ապացույցները և թույլ տալ անկախ քննության ենթարկել մահվան ցանկացած հայտարարված պատճառ։ Նա ասել է, որ էլ Շամիի ընտանիքն արժանի է իմանալու ճշմարտությունը, և պահանջել է պատասխանատվության ենթարկել մեղավորներին։
Գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը կոչ է արել անհապաղ, անկողմնակալ, թափանցիկ և մանրակրկիտ հետաքննություն անցկացնել։ Նրա հայտարարության մեջ ասվում է, որ հութիները կալանքի ողջ ընթացքում ո՛չ տեղեկություն են տրամադրել էլ Շամիի վիճակի մասին, ո՛չ էլ նրա ողջ լինելու ապացույց՝ չնայած ՄԱԿ-ի բազմակի հարցումներին։ ՄԱԿ-ը հրատապ պատասխաններ է պահանջում հութիների իշխանություններից։
The Jerusalem Post-ը հոկտեմբերի 31-ի հրապարակման մեջ գրել է, որ հութիներն անմիջապես մեկնաբանություն չեն տվել։ Զինված շարժումը 2014 թվականին գրավել է Եմենի մայրաքաղաք Սանան և տիրապետում է երկրի հյուսիսի ու հյուսիս-արևմուտքի մեծ մասին, իսկ կառավարությանը հավատարիմ ուժերը վերահսկում են հարավի և արևելքի մեծ մասը։
Հութիների վերահսկողության տակ գործող առողջապահության նախարարությունը հայտնել է, որ Սանայում զոհվածների թվում չորս երեխա կա, իսկ առողջապահական մարմինները հայտնել են Հոդեյդայի նահանգում բնակելի տներին հասցված օդային հարվածի մասին։
Al Jazeera-ն գրել է, որ 2024 թ․ հունիսի խուզարկությունների և ձերբակալությունների թիրախում են հայտնվել նաև հասարակական կազմակերպությունների աշխատակիցներ։ Հութիները կալանավորվածներին մեղադրել են ԱՄՆ-ի և Իսրայելի համար աշխատող լրտեսական ցանցի անդամ լինելու մեջ։ ՄԱԿ-ը կալանավորումները կամայական է համարում։
Գուտերեշի խոսքով՝ էլ Շամիի մահը ՄԱԿ-ի աշխատակցի մահվան երկրորդ դեպքն է հութիների կալանքի տակ․ դրանից առաջ՝ 2025 թվականի փետրվարին, մահացել էր Պարենի համաշխարհային ծրագրի աշխատակիցներից մեկը։ Նույն ամսին ՄԱԿ-ն աշխատակիցների անվտանգության մտահոգությունների պատճառով դադարեցրել էր իր աշխատանքը Եմենի՝ հութիների վերահսկողության տակ գտնվող որոշ հատվածներում։ 2026 թ․ հոկտեմբերի 6-ին ՄԱԿ-ը հայտարարել է Պարենի համաշխարհային ծրագրի մեկ այլ աշխատակցի ազատ արձակման մասին, որի կալանավորումը կամայական էր որակել։
| Կատեգորիա | Թիվ |
|---|---|
| ՄԱԿ-ի ներկայիս աշխատակիցներ | 70 |
| ՄԱԿ-ի նախկին աշխատակիցներ | 5 |
Կալանքի տակ են մնում նաև մարդասիրական և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների աշխատակիցներ։ Թյուրքն առանձնակի մտահոգություն է հայտնել ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի իր մյուս 7 գործընկերների համար։ ՄԱԿ-ի բանագնաց Հանս Գրունդբերգը հոկտեմբերի 9-ին Անվտանգության խորհրդին ասել է, որ բազմաթիվ կալանավորվածներ առողջական լուրջ խնդիրներ ունեն, ինչն ավելի հրատապ է դարձնում նրանց ազատ արձակումը։
Թյուրքն ասել է, որ կալանավորումները լրջորեն խաթարում են մարդասիրական և մարդու իրավունքների ճգնաժամի պայմաններում Եմենի բնակիչներին աջակցելու ՄԱԿ-ի հնարավորությունը։ Գուտերեշի խոսքով՝ կալանավորվածներին պահող իշխանությունները պատասխանատվություն են կրում նրանց անվտանգության, բժշկական օգնության, ֆիզիկական և հոգեբանական բարեկեցության համար։ Երկու պաշտոնյաներն էլ պահանջում են անհապաղ և անվերապահ ազատ արձակել կալանավորվածներին։
1 րոպե
ՄԱԿ-ի մարդասիրական գրասենյակը նոյեմբերի 2-ին հայտնել է, որ շուրջ 254 000 տեղահանվածի սնունդ, հիգիենայի պարագաներ և անհետաձգելի դրամական օգնություն է տրամադրել, մինչդեռ օգոստոսի սկզբից ի վեր Եմենում գրեթե 300 000 մարդ ստիպված է եղել լքել իր տունը։ ՄԱԿ-ը շարժական թիմեր և մանկաբարձներ է ուղարկել տեղահանվածների բնակության վայրեր և կոչ է անում ապահովել օգնության անվտանգ ու շարունակական հասանելիություն Թաիզում, իր տվյալներով, թակարդում մնացած 800 000 մարդու համար։ Ավելի վաղ գնահատման համաձայն՝ վերջերս տեղահանվածների թվում եղել է 6 100 հղի կին, որոնցից 600-ը պետք է ծննդաբերեր երկու շաբաթվա ընթացքում։ Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության տվյալներով՝ արևմտյան Եմենում ավելի քան 319 000 մարդ է տեղահանվել, այդ թվում՝ շուրջ 134 000-ը՝ Թաիզի նահանգում։ ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամը նոյեմբերի 3-ին հայտնել է, որ Թաիզի՝ մայրերին և նորածիններին անհետաձգելի օգնություն ցուցաբերելու համար նախատեսված 27 հիվանդանոցներից 5-ն են մասամբ գործում։ Քաղաքի գլխավոր ծննդատանը վառելիքի պակասի պատճառով գործող ինկուբատորների թիվը 40-ից նվազել է 10-ի։
3 րոպե
