ԱՄՆ բանակը ֆինանսավորում է միկրոռեակտորներ՝ բազաների կարևորագույն համակարգերի անխափան աշխատանքի համար

ԱՄՆ ցամաքային զորքերը դառնում են միկրոռեակտորների՝ փոքր միջուկային ռեակտորների առաջին պատվիրատուներից մեկը՝ էլեկտրացանցի խափանման դեպքում բազաների կարևորագույն աշխատանքը շարունակելու համար։ «Յանուս» ծրագրով 2026-ի օգոստոսին հայտարարվել է $2,2 միլիարդի ֆինանսավորման մասին։ Ծրագիրը նախատեսում է մինչև 2030-ականների սկիզբը ֆինանսավորել 20 ռեակտոր՝ ԱՄՆ-ի՝ միմյանց սահմանակից 48 նահանգներում գտնվող բազաների համար։

Ծրագիրը փորձում է հաղթահարել զարգացող տեխնոլոգիայի առջև ծառացած խոչընդոտը․ առաջին կայանքներն այնքան թանկ են, որ չեն գրավում առևտրային գնորդներին։ Fortune-ի հոդվածում այս մոտեցումը նկարագրվում է այսպես․ բանակը վճարում է տեխնոլոգիայի վաղ ներդրման համար՝ հույս ունենալով, որ արտադրության ծավալների մեծացումը կնվազեցնի ծախսերը և ռեակտորներն ավելի օգտակար կդարձնի զինված ուժերի համար։

Սկզբնական նպատակը բազաներն ամբողջությամբ էլեկտրաէներգիայով ապահովելը չէ։ Ռեակտորները նախատեսվում է օգտագործել որպես մշտական սնուցման աղբյուր, ոչ թե միայն պահուստային գեներատոր՝ այն աշխատանքների համար, որոնք պետք է շարունակվեն նաև հոսանքազրկման ժամանակ։ Բանակի էներգետիկայի հարցերով գլխավոր պատասխանատու և «Յանուս» ծրագրի ղեկավար Ջեֆ Վաքսմանն ասել է, որ ուշադրության կենտրոնում հենց այդ կենսականորեն կարևոր աշխատանքներն են։

Վերլուծություն

Մատակարարները խոստանում են ավելի հազվադեպ լիցքավորում՝ տեղադրման տարբեր պահանջներով

Զինված ուժերի համար հիմնական առավելություններից մեկը վառելիքի լիցքավորումների միջև երկար ժամանակահատվածն է։ Radiant-ի նախագահ և գործառնական տնօրեն Թորի Շիվանանդանն ասել է, որ դիզելային գեներատորները վառելիքի կարիք ունեն ամեն մեկ-երկու օրը մեկ։ Նրա խոսքով՝ վառելիք տեղափոխող շարասյուները կրկնում են նույն երթուղիները՝ դառնալով թիրախ։ Radiant-ը պնդում է, որ իր Kaleidos ռեակտորը լիցքավորումների միջև կաշխատի երեք տարի, ինչը կարող է նվազեցնել այդ խոցելիությունը։

Մատակարարները տարբեր կերպ են հավասարակշռում հզորությունն ու տեղափոխման հարմարությունը։ Նրանց առաջարկած տեխնիկական բնութագրերը դեռ չեն ապացուցում, որ կայանքները շահագործման իրական պայմաններում հուսալի կաշխատեն։ Մեգավատը հզորության միավոր է, որը հավասար է մեկ միլիոն վատտի։

General Atomics-ի միջուկային տեխնոլոգիաների և նյութերի հարցերով փոխնախագահ Քրիստինա Բեքն ասել է, որ հեռավոր վայրերում կարևոր առավելություն կլինի վառելիքի կրկնվող մատակարարումներից խուսափելը։ Նա կասկածի տակ է դրել 1 մեգավատ հզորությամբ ռեակտորի օգտակարությունը՝ պնդելով, որ բազաներին ավելի մեծ հզորություն է պետք։ Նա նաև ասել է, որ տեղադրման ու ապամոնտաժման համար պահանջվող բազմաթիվ օրերի պատճառով մարտական գոտում նման ռեակտոր օգտագործելը գործնական չէ։

Շիվանանդանը տեղադրման հետ կապված մեկ այլ մտահոգություն է հայտնել։ Նա քննադատել է մրցակիցների՝ անուններով չնշված նախագծերը, որոնց համար անհրաժեշտ են առնվազն 50 ֆուտ խորությամբ փոսեր։ Նրա պնդմամբ՝ ռեակտորը հողի տակ տեղադրելու դեպքում պատվիրատուի տարածքն ընդմիշտ կդառնա միջուկային օբյեկտ։ Տարաձայնությունը վերաբերում է թե՛ պատվիրատուներին անհրաժեշտ հզորությանը, թե՛ կայանքը տեղափոխելու հեշտությանը։

ԱՄՆ բանակը նախ ուզում է ստուգել շահագործումը երկրի ներսում՝ մինչև հնարավոր հեռավոր տեղակայումը

Վաքսմանն ասել է, որ քննարկվող միկրոռեակտորներից ոչ մեկը դեռ չի աշխատել ամբողջ հզորությամբ։ Նա զգուշացրել է, որ ցածր հզորությամբ կարճատև աշխատանքը նույնը չէ, ինչ ամբողջ հզորությամբ տևական շահագործումը։ Իրական պայմաններում անվտանգ աշխատանքի հնարավորությունն ու մատչելիությունը դեռ պետք է ապացուցվեն։

Այս պահին մենք դրանք հակամարտության գոտիներ տեղափոխելու որևէ ծրագիր չունենք։

Բանակը դիտարկում է, թե ինչ կպահանջվի հետագայում ռեակտորներն ավելի խիստ պայմաններով վայրերում, այդ թվում՝ Արկտիկայի դիրքերում ու Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներում տեղակայելու համար։ Վաքսմանն ասել է, որ նախ պետք է ապահովել անվտանգ ու մատչելի շահագործում ԱՄՆ-ի՝ միմյանց սահմանակից 48 նահանգներում։

Տիեզերքում կիրառման համար մշակումներն առանձին ուղղություն են։ Սեպտեմբերին ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը Antares-ին հատկացրել է $161 միլիոն՝ տիեզերական սարքի հետ ինտեգրված R1-S ռեակտորը մշակելու և թռիչքի հավաստագրում անցնելու համար։ Antares-ի հիմնադիր և գլխավոր տնօրեն Ջորդան Բրեմբլը նպատակ ունի այդ տիեզերական տարբերակը Լուսնի վրա տեղադրել արդեն 2030-ին։ Հատկացված գումարը ֆինանսավորում է մշակումը, ոչ թե նշանակում, որ Լուսնի վրա տեղակայումն արդեն իրականացվել է։

Ավելի մոտ ժամկետով նպատակ է Antares-ի՝ մինչև 2028-ի սեպտեմբեր Հյուսիսային Կարոլինայում գտնվող բանակի «Ֆորտ Բրեգ» բազայում իր 1 մեգավատ հզորությամբ R1 ռեակտորը տեղադրելու ծրագիրը։ Դա դեռ տեղադրման նպատակ է, իսկ «Յանուս» ծրագրի՝ ԱՄՆ տարածքում իրականացվող աշխատանքները պետք է պարզեն՝ կարո՞ղ են արդյոք միկրոռեակտորները հուսալի և մատչելի էլեկտրաէներգիա ապահովել կարևորագույն ռազմական աշխատանքների համար։