Գիտնականները 3I/ATLAS գիսաստղում փոշու հետ խառնված ջրային սառույցի վկայություն են հայտնաբերել

Հարավարևմտյան հետազոտական ինստիտուտի ղեկավարած ուսումնասիրությունը Ջեյմս Ուեբի տիեզերական աստղադիտակի՝ 3I/ATLAS-ի դիտարկումները մեկնաբանում է որպես գիսաստղը շրջապատող ամպում՝ կոմայում, փոշու հետ խառնված ջրային սառույցի առկայության վկայություն։ Լույսի ցրումը նկարագրող մոդելները թույլ են տալիս ենթադրել, որ հատիկները մոտ մեկ միկրոն կամ ավելի փոքր են։ Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է The Astrophysical Journal Letters-ում։

3I/ATLAS-ը հայտնաբերվել է 2025-ի հուլիսին և Արեգակնային համակարգի սահմաններից դուրս ծագած երրորդ նույնականացված օբյեկտն է։ Հետազոտության գլխավոր հեղինակ, ինստիտուտի աշխատակից Սիլվիա Պրոտոպապայի խոսքով՝ միջաստղային գիսաստղերն այլ աստղերի շուրջ սկավառակներում ձևավորված սառցային մարմիններ են, որոնք անցնում են մեր Արեգակնային համակարգով։

Ինչ է տեսել Webb-ը

Սպեկտրում մոտ 3 միկրոնի տիրույթում նկատվել է կլանման ուժեղ գոտի՝ լույսի ինտենսիվության անկում, իսկ 1,5 և 2,0 միկրոնի մոտ գոտիները շատ թույլ են եղել կամ բացակայել են։ Սպեկտրում 1,15–2,50 միկրոնի տիրույթում նկատվել է նաև կապույտ մերձինֆրակարմիր շարունակական սպեկտր։ Նախկինում ուսումնասիրված սառցային գիսաստղերի մեծ մասի սպեկտրում առկա են կլանման բոլոր երեք գոտիները։

Այս պատկերը բացատրելու համար հետազոտողները չափումների արդյունքները համեմատել են տարբեր չափերի և բաղադրության հատիկների մոդելների հետ։ Ըստ առավել հավանական համարվող մոդելի՝ փոշոտ հատիկներում լույսը սառույցի միջով կարճ ճանապարհ է անցնում, ինչի հետևանքով ավելի կարճ ալիքի երկարություններին համապատասխանող գոտիները թուլանում են, իսկ ավելի երկար ալիքներին համապատասխանող գոտին մնում է ընդգծված։ Հետևաբար հատիկների բաղադրության և չափի մասին եզրակացությունները չափումների՝ մոդելների վրա հիմնված մեկնաբանություններ են։

Մոդելավորված խառնուրդները պարունակել են ջրային սառույց և մուգ նյութեր, օրինակ՝ պիրոքսեն ու ածխածին։ Փոքր հատիկներն ավելի արդյունավետ են ցրում կարճ ալիքները, ինչը կարող է բացատրել կապույտ շարունակական սպեկտրը։

Ինստիտուտն ուսումնասիրության մասին հայտնել է 2026 թ․ հոկտեմբերի 26-ին։ Ինստիտուտի խոսքով՝ ենթադրվում է, որ այլ գիսաստղերի հատիկները նույնպես փոքր են, բայց համեմատաբար մաքուր։ Պրոտոպապայի խոսքով՝ 3I/ATLAS-ի ակնհայտ տարբերությունը սառույցին խառնված փոշու քանակն է։