Ինչու հարթ տիեզերքը պարտադիր չէ, որ անվերջ լինի

Հնագույն լույսն օգնում է աստղագետներին չափել տարածության կորությունը։ Բայց այն չի կարող պարզել՝ տարածությունը ձգվում է անվերջ, թե մեր տեսադաշտից դուրս կրկին միանում է ինքն իրեն։

Հնագույն լույսն օգնում է աստղագետներին չափել տարածության կորությունը։ Բայց այն չի կարող պարզել՝ տարածությունը ձգվում է անվերջ, թե մեր տեսադաշտից դուրս կրկին միանում է ինքն իրեն։
Տիեզերքը երկրաչափորեն հարթ է թվում, բայց դա չի հաստատում, որ այն անվերջ է։ Չափումներն աստղագետներին տեղեկություն են տալիս այն տարածության կորության մասին, որը նրանք կարող են դիտել, բայց ոչ անպայման ամբողջ տիեզերքի չափերի կամ ընդհանուր կառուցվածքի մասին։ ScienceDaily-ի սեպտեմբերի 28-ի բացատրական հոդվածը ներկայացնում է, թե ինչու հարթ թվացող տիեզերքը, այնուամենայնիվ, կարող է կրկին միանալ ինքն իրեն։
Տվյալների կարևոր աղբյուրներից մեկը տիեզերական միկրոալիքային ֆոնն է՝ CMB-ն։ Այս հնագույն ճառագայթումը սկսեց ազատ տարածվել, երբ վաղ տիեզերքը բավականաչափ սառեց, և լույսը կարողացավ անցնել մինչ այդ տաք ու խիտ պլազմայով՝ նյութի մի վիճակով, որը պարունակում է էլեկտրական լիցք ունեցող մասնիկներ։ Ջերմաստիճանի չնչին տարբերություններն այդ ֆոնային ճառագայթման մեջ պատկերներ են ձևավորում։
Վաղ տիեզերքի պլազմայի մասին իրենց գիտելիքներով գիտնականները կանխատեսում են այդ պատկերները և դրանց տեսանելի չափերը։ Տարածության ուժեղ կորությունը կփոխեր դեպի մեզ եկող լույսի ուղիները՝ փոխելով նաև պատկերների տեսանելի չափերը։ Ուստի դիտարկումները տարբեր երկրաչափությունների համար արված կանխատեսումների հետ համեմատելը թույլ է տալիս ստուգել կորությունը։ Դիտվող պատկերների չափերը գրեթե համապատասխանում են հարթ տարածության համար սպասվող չափերին։
Երկրի մակերևույթն օգտակար երկչափ օրինակ է։ Այն վերջավոր մակերես ունի, բայց մակերևույթի վրա մնացող ճանապարհորդը երբեք չի հասնում մի սահմանի, որտեղ գետինն ավարտվում է։ Մակերևույթը կորանալով կրկին միանում է ինքն իրեն։ Սկզբունքորեն եռաչափ տարածությունը նույնպես կարող է այդպես փակվել, և նույն ուղղությամբ շարունակվող ճանապարհորդն ի վերջո կարող է վերադառնալ ելակետին։
Թվացյալ հարթությունը չի բացառում այդ հնարավորությունը։ Երկրի վրա մի փոքր թաղամաս գրեթե հարթ է թվում, քանի որ մոլորակի շատ փոքր հատվածն է զբաղեցնում։ Նմանապես, տիեզերքի հնարավոր կորությունը կարող է այնքան փոքր լինել, որ մեր դիտելի տիրույթում այն հնարավոր չլինի հայտնաբերել, և այն նկատելի դառնա միայն շատ ավելի մեծ հեռավորությունների վրա։ Նման տիեզերքով շրջագայությունը մնում է մտային փորձ․ տիեզերքի ընդարձակման պատճառով մեր հորիզոնից այն կողմ գտնվող տիրույթները մշտապես անհասանելի են մնում։
Կա ևս մեկ պատճառ, թե ինչու հարթությունը չի կարող վերջնական պատասխան տալ այս հարցին։ Երկրաչափությունը նկարագրում է այնպիսի հատկություններ, ինչպիսին է կորությունը։ Տոպոլոգիան նկարագրում է, թե տարածության մասերն ընդհանուր առմամբ ինչպես են կապակցված։ Սրանք տարբեր հարցեր են․ նույնիսկ լիովին հարթ տարածությունը պարտադիր չէ, որ բոլոր ուղղություններով անվերջ ձգվի։
Պատկերացրեք, որ հարթ թերթը գլանաձև եք փաթաթում՝ առանց այն ձգելու։ Մակերևույթի վրա չափվող հեռավորություններն ու եռանկյունները պահպանում են հարթ երկրաչափության հատկությունները, բայց այժմ մի ուղղությամբ շարժվելիս կարելի է վերադառնալ ելակետին։ Գլանը ցույց է տալիս կապակցման մի ձև, ոչ թե տիեզերքի իրական ձևի մասին պնդում է։ Եռաչափ տարածության մեջ մեկ կամ մի քանի ուղղություններ կարող են նմանապես կրկին միանալ իրենց, մինչդեռ երկրաչափությունը տեղային առումով մնում է հարթ։
Աստղագետները CMB-ում փնտրել են կրկնվող պատկերներ, որոնք կարող էին բացահայտել նման կապերը։ Նրանք նաև փնտրել են նույն գալակտիկաների՝ երկնքի տարբեր հատվածներում երևալու դեպքեր, որոնք կարող էին առաջանալ, եթե դրանց լույսը տարբեր ուղիներով անցներ ինքն իրեն կրկին միացող տարածության միջով։ ScienceDaily-ի բացատրական հոդվածի համաձայն՝ հետազոտողները նման երևույթների համոզիչ ապացույցներ չեն գտել։
Այս արդյունքը չի բացառում դիտելի տիեզերքից ավելի մեծ մասշտաբով փակ կապերի գոյությունը։ Տիեզերական հորիզոնը սահմանափակում է այն տեղեկությունը, որը կարող է մեզ հասնել․ դա պարզապես մի սահման չէ, որը կարելի է հաղթահարել ավելի լավ աստղադիտակներով։ Եթե այդ կապերը գոյություն ունեն մեզ հասանելի տիրույթից ավելի մեծ մասշտաբներով, գուցե երբեք հնարավոր չլինի դրանք հայտնաբերել։ Ուստի դիտվող հարթությունը և հայտնաբերված փակ կապերի բացակայությունը դեռ անպատասխան են թողնում տիեզերքի ամբողջական չափերի ու կառուցվածքի հարցը։

Մոտ $38 միլիոնի պայմանագիրը ներառում է լաբորատոր մշակում և Լուսնի մակերևույթին նախատեսվող ցուցադրություն՝ կապի համակարգի համար, որը պետք է աջակցի ապագա լուսնային բազայի աշխատանքներին։
2 րոպե

Հետազոտողները հայտնաբերել են գենետիկական փոփոխություններ, որոնք հանդիպում են նաև մարդկանց ու շների քաղցկեղներում։ Դեղերի նկատմամբ արձագանքի արդյունքները հուշում են հետագա հետազոտության ուղղություն, բայց ստացվել են հյուսվածքային նմուշներից, ոչ թե կատուների կամ մարդկանց բուժման փորձարկումներից։

72 երիտասարդ համակարգերի համեմատությունը գազի արտահոսքի փոփոխությունները կապում է այն սահմանափակ ժամանակի հետ, որի ընթացքում Յուպիտերի նման մոլորակները կարող են ձևավորել իրենց մթնոլորտը։
3 րոպե
3 րոպե