ՄԱԿ-ի օդերևութաբանական կազմակերպությունը 2025-ին ածխաթթու գազի ռեկորդ է գրանցել՝ 426,8 ppm

Մթնոլորտում ածխաթթու գազի մակարդակը 2025-ին հասել է ռեկորդային բարձրության, թեև տարեկան աճն ավելի փոքր է եղել, քան 2024-ին, հայտնել է Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպությունը։ Yale Environment 360-ը հոկտեմբերի 28-ին անդրադարձել է ՄԱԿ-ի եղանակի և կլիմայի հարցերով կազմակերպության արդյունքներին և Էլ Նինյոյի հետևանքով հետագա աճի մասին նրա նախազգուշացմանը։

Ջերմոցային գազերի տեղեկագրի մասին հոկտեմբերի 23-ի հայտարարության մեջ կազմակերպությունը հայտնել է, որ երկրամերձ օդում ածխաթթու գազի միջին համաշխարհային կոնցենտրացիան կազմել է 426,8 մաս մեկ միլիոնի մեջ (ppm)։ Այդ միավորը չափում է օդում գազի բաժինը։ 2024-ի համեմատ աճը կազմել է 2,8 ppm․ դա բարձր է տասնամյակի միջինից, բայց ցածր՝ 2023–2024 թվականների բացառիկ աճից։ Վերլուծության համար օգտագործվել են 179 կայանի դիտարկումները։

Այս թվերը վերաբերում են մթնոլորտում կուտակված ածխաթթու գազին, ոչ թե տարեկան նոր արտանետումներին։ Հետևաբար ավելի փոքր աճը դեռ նշանակում է, որ օդում գազի քանակն ավելացել է։

Կազմակերպության ավագ գիտաշխատող Օքսանա Տարասովան 2025-ի ավելի դանդաղ աճը կապել է ցամաքում ածխաթթու գազը կլանող էկոհամակարգերի վերականգնման և հրդեհներից արտանետումների նվազման հետ։ Վերականգնմանը նախորդել էր 2023–2024 թվականների ուժեղ Էլ Նինյոն, որն առաջացրել էր երաշտ, չորացրել բուսականությունն ու ավելացրել բնության մեջ բռնկվող հրդեհները՝ թուլացնելով ցամաքի՝ գազը կլանելու կարողությունը։

Ինչպես է Էլ Նինյոն թուլացնում ածխաթթու գազի բնական կլանումը

Էլ Նինյոյի ժամանակ տաք ջրերը կուտակվում են Խաղաղ օվկիանոսի արևելյան մասում՝ նպաստելով ամբողջ աշխարհում եղանակի տաքացմանը, որոշ վայրերում՝ առատ անձրևներին, մյուսներում՝ երաշտին։ Ուժեղ շոգն ու երաշտը նվազեցնում են բույսերի կլանած ածխաթթու գազի քանակը, իսկ հողն ավելի շատ գազ է արտանետում մթնոլորտ։ Տաքացած օվկիանոսները նույնպես ավելի քիչ գազ են կլանում։

Ավելի շոգ ու չոր պայմանները նաև նպաստում են բնության մեջ հրդեհների բռնկմանը և վնասում են ճահճային տարածքներն ու տունդրան, ինչի հետևանքով ավելի շատ ջերմություն պահող գազեր են արտանետվում։ Բնական համակարգերը սովորաբար կլանում են մարդկանց տարեկան արտանետած ածխաթթու գազի մոտ կեսը։ Էլ Նինյոյի ժամանակ այդ համակարգերն ավելի քիչ են փոխհատուցում հանածո վառելիքից շարունակվող արտանետումները՝ միաժամանակ իրենք ավելի շատ գազ արտանետելով։